§6.1.32sed non ideo probaverim, quod factum et lego et ipse aliquando vidi, depictam ira tabula sipariove imaginem rei, cuius atrocitate iudex erat commovendus.
그러나 나는 그 때문에, 비록 그런 일이 행해졌다고 읽었고 나 자신도 언젠가 본 적이 있지만, 그 잔학함으로 재판관의 마음을 움직여야 할 사건의 이미지를 판자나 막에 그려 제시하는 것을 승인하지는 않겠다.
quae enim est actoris infantia, qui mutam illam effigiem magis quam orationem pro se putet locuturam?
자기를 대신하여 말해줄 것으로서 웅변보다 저 말없는 초상화를 더 신뢰하는 변호인의 표현력 없음이란 도대체 무엇이란 말인가?
§6.1.33at sordes et squalorem et propinquorum quoque similem habitum scio profuisse, et magnum ad salutem momentum preces attulisse.
하지만 나는 남루함과 초라함, 그리고 친척들의 그와 유사한 복장이 유용했다는 것을 알고 있으며, 애원이 구제를 향해 큰 영향력을 가져다주었다는 것도 안다.
quare et obsecratio illa iudicum per carissima pignora, utique si et reo sint liberi, coniux, parentes, utilis erit;
그러므로 가장 사랑하는 소중한 이들을 통해 재판관에게 호소하는 것, 특히 피고에게 자녀, 배우자, 부모가 있는 경우에는 그것 역시 확실히 유용할 것이다.
§6.1.34et deorum etiam invocatio velut ex bona conscientia profecta videri solet;
또한 신들에게 간구하는 것도 마치 거리낌 없는 양심에서 비롯된 것처럼 보이기 마련이다.
stratum denique iacere et genua complecti, nisi si tamen persona nos et anteacta vita et rei condicio prohibebit;
마지막으로, 바닥에 쓰러져 무릎을 껴안는 것도 (유효하다), 다만 인격이나 과거의 삶, 그리고 사건의 조건이 그것을 금하지 않는 한에서 그러하다.
quaedam enim tam fortiter tuenda quam facta sunt.
왜냐하면 어떤 일들은 그것이 행해졌을 때만큼이나 대담하게 옹호되어야 하기 때문이다.
verum sic habenda est auctoritatis ratio, ne sit invisa securitas.
그러나 품위에 대한 고려는, 두려움 없는 태도가 미움을 받지 않도록 지켜져야 한다.
§6.1.35fuit quondam inter haec omnia potentissimum, quo L. Murenam Cicero accusantibus clarissimis viris eripuisse praecipue videtur, persuasitque nihil esse ad praesentem rerum statum utilius quam pridie Kalendas Ianuarias ingredi consulatum.
이 모든 수단들 중에 예전에 가장 강력했던 방법이 있었는데, 그것으로써 키케로는 지극히 명망 높은 고발자들 앞에서 루키우스 무레나를 구해낸 것으로 특히 보이는데, 즉 그는 현재의 정세에 12월 31일에 집정관직에 취임하는 것보다 더 유용한 일은 없다고 설득했던 것이다.
quod genus nostris temporibus totum paene sublatum est, cum omnia curae tutelaeque unius innixa periclitari nullo iudicii exitu possint.
이러한 종류의 논법은 우리 시대에는 거의 완전히 사라졌는데, 모든 것이 유일한 지배자의 배려와 보호에 의존하고 있어, 재판의 어떤 결과로도 국가가 위험에 처할 수 없기 때문이다.
§6.1.36de accusatoribus et reis sum locutus, quia ira periculis maxime versatur adfectus.
나는 고발자와 피고에 대해 이야기했다. 왜냐하면 감정은 위험 속에서 가장 많이 쓰이기 때문이다.
sed privatae quoque causae utrumque habent perorationis genus, et illud quod est ex enumeratione probationum, et hoc quod ex lacrimis, si aut statu periclitari aut opinione litigator videtur.
그러나 사적인 소송 역시 결어의 두 가지 종류를 모두 가지고 있으니, 논증을 열거하는 것에서 비롯되는 것과 눈물에서 비롯되는 것 둘 다이다. 만일 소송 당사자가 신분이나 평판에 있어서 위험에 처해 있는 것처럼 보인다면 말이다.
nam ira parvis quidem litibus has tragoedias movere tale est, quasi si personam Herculis et coturnos aptare infantibus velis.
왜냐하면 사소한 소송에서 이러한 비극적인 소동을 일으키는 것은, 마치 아기에게 헤라클레스의 가면과 두꺼운 신발을 신기려 하는 것과 같기 때문이다.
§6.1.37ne illud quidem indignum est admonitione, ingens ira epilogis meo iudicio verti discrimen, quomodo se dicenti, qui excitatur, accommodet.
다음과 같은 점 역시 훈계해 둘 가치가 있다. 나의 판단으로는, 결어에 있어서 불러내어진 사람이 말하고 있는 변호인에게 자신을 어떻게 맞추느냐에 따라 아주 큰 성패의 갈림길이 생긴다는 것이다.
nam et imperitia et rusticitas et rigor et deformitas adferunt interim frigus, diligenterque sunt haec actori providenda.
왜냐하면 미숙함, 거침, 경직됨, 그리고 보기 흉함은 때로 분위기를 차갑게 식히기 때문이며, 변호인은 이 점을 신중하게 대비해야 한다.
§6.1.38equidem repugnantes eos patrono et nihil vultu commotos et intempestive renidentes et facto aliquo vel ipso vultu risum etiam moventes saepe vidi;
실제로 나는 그들이 변호인에게 반발하거나, 얼굴 표정을 전혀 움직이지 않거나, 때이르게 웃음을 띠거나, 어떤 행동이나 그 얼굴 표정 자체로 웃음을 자아내기까지 하는 것을 자주 보았다.
praecipue vero cum aliqua velut scenice fiunt, alio cadunt.
특히 어떤 일들이 마치 연극처럼 행해질 때, 그것들은 빗나간 결과를 낳는다.
§6.1.39transtulit aliquando patronus puellam, quae soror esse adversarii dicebatur (nam de hoc lis erat), ira adversa subsellia, tanquam ira gremio fratris relicturus, at is a nobis praemonitus discesserat.
어떤 때 변호사가 상대방의 누이동생이라고 전해지던 소녀를(이것이 소송의 쟁점이었기 때문이다), 마치 오라비의 품에 남겨두고 떠날 것처럼 상대방의 좌석으로 데려갔으나, 그 오라비는 우리에게 미리 경고를 받아 자리를 뜬 뒤였다.
tum ille, alioqui vir facundus, inopinatae rei casu obmutuit et infantem suam frigidissime reportavit.
그러자 다른 면에서는 웅변가였던 그 변호사는 예기치 못한 사태의 우연으로 인해 말문이 막혔고, 지극히 머쓱한 분위기 속에서 자신의 소녀를 데리고 돌아왔다.
§6.1.40alius imaginem mariti pro rea proferre magni putavit, et ea saepius risum fecit.
또 다른 변호사는 여피고를 위해 남편의 초상을 제시하는 것이 대단한 효과가 있다고 생각했으나, 그것은 오히려 웃음을 더 자주 자아냈다.
nam et ii, quorum officium erat ut traderent eam, ignari, qui esset epilogus, quotiens respexisset patronus, offerebant palam, et prolata novissime deformitate ipsa (nam senis cadaveri cera erat infusa) praeteritam quoque orationis gratiam perdidit.
왜냐하면 그것을 전달하는 임무를 맡았던 사람들이 결어가 무엇인지를 몰라서, 변호사가 뒤돌아볼 때마다 그것을 드러내어 바쳤기 때문이며, 마지막에 제시되었을 때 그 형태 자체의 흉함 때문에 이전 연설이 얻었던 품격마저 잃어버렸기 때문이다.
§6.1.41nec ignotum, quid Glyconi, cui Spiridion fuit cognomen, accident.
또한 스피리디온이라는 별명을 가졌던 글리콘에게 무슨 일이 일어났는지도 널리 알려져 있다.
huic puer, quem is productum quid fleret interrogabat, a paedagogo se vellicari respondit.
그가 법정에 데려와 왜 울고 있느냐고 물었던 소년은, 가정교사에게 꼬집히고 있어서라고 대답했다.
sed nihil illa circa Caepasios Ciceronis fabula efficacius ad pericula epilogorum.
그러나 결어의 위험성에 관해서는 키케로가 카이파시우스 형제들에 대해 한 저 유명한 일화만큼 효과적인 것은 없다.
§6.1.42omnia tamen haec tolerabilia iis, quibus actionem mutare facile est;
하지만 이 모든 것들은 변론을 바꾸기가 쉬운 사람들에게는 견딜 만한 일이다.
at, qui a stilo non recedunt, aut conticescunt ad hos casus aut frequentissime falsa dicunt.
그러나 글로 쓴 원고에서 한 발짝도 물러서지 않는 사람들은 이러한 돌발 상황에 침묵해 버리거나 매우 빈번하게 거짓을 말하게 된다.
inde est enim, tendit ad genua vestra supplices manus, et haeret ira complexu liberorum miser, et revocat ecce me, etiamsi nihil horum is, de quo dicitur, faciat.
그리하여 "그가 여러분의 무릎을 향해 애원하는 손을 뻗치고 있고", "가련한 이가 자녀들의 품안에 매달려 있으며", "보라, 그가 나를 불러들이고 있다" 같은 말이, 비록 일컬어지는 그 사람이 이 중 아무것도 하지 않고 있을지라도 나오는 것이다.
§6.1.43ex scholis haec vitia, ira quibus omnia libere fingimus et impune, quia pro facto est quidquid voluimus;
이러한 결점들은 우리가 모든 것을 자유롭고 무사하게 꾸며내는 수사학교에서 비롯된 것이다. 왜냐하면 우리가 원한 것은 무엇이든 기정사실로 통하기 때문이다.
non admittit hoc idem veritas, egregieque Cassius dicenti adolescentulo: quid me torvo vultu intueris, Severe? non mehercule, inquit, faciebam, sed si sic scripsisti, ecce! et quam potuit truculentissime eum aspexit.
진실은 이와 똑같은 것을 허용하지 않으며, 카시우스가 "세웨루스여, 왜 나를 험악한 얼굴로 쏘아보십니까?"라고 말하는 어린 청년에게 참으로 훌륭하게 대응했던 것도 그 때문이다. 그는 "맹세코 그런 적이 없었지만, 네가 그렇게 썼다면, 자 보아라!"라고 말하고는 자신이 할 수 있는 한 가장 사납게 그를 쏘아보았다.