§6.1.12et quae concilient quidem accusatorem, ira praeceptis exordii iam diximus.
关于那些能争取告发人好意的事物,我们已经在绪言的规则中谈过了。
quaedam tamen, quae illic ostendere sat est, ira peroratione implenda sunt magis, si contra impotentem, invisum, perniciosum suscepta causa est, si iudicibus ipsis aut gloriae damnatio rei aut deformitati futura absolutio.
然而,某些在那里只需点明就足够的事物,在结语中应该更充分地予以实现,特别是如果诉讼是针对一个无法无天、令人憎恶、有害的人物而提起的,或者如果对被告的判决对法官们自己而言要么带来荣耀要么宣告无罪会带来耻辱。
§6.1.13nam egregie ira Vatinium Calvus, factum, inquit, ambitum scitis omnes et hoc vos scire omnes sciunt.
因为卡尔乌斯在针对瓦提尼乌斯的演说中极为出色地说道:“你们大家都知道贿赂已经发生,而且大家都知道你们知道这一点。
Cicero quidem ira Verrem etiam emendari posse infamiam iudiciorum damnato reo dicit; quod est unum ex supra dictis.
”西塞罗在针对维勒斯的演说中也确实说过,通过判处被告有罪,甚至可以纠正法庭的污名;这是上述事物之一。
metus etiam, si est adhibendus, ut faciat idem, hunc habet locum fortiorem quam ira prooemio.
恐惧,如果为了达到同样的效果而必须使用它,那么它在结语中比在绪言中具有更强有力的位置。
qua de re quid sentirem, alio iam libro exposui.
关于我对这一点的看法,我已经完成了在另一本书中的阐述。
§6.1.14concitare quoque invidiam, odium, iram, liberius ira peroratione contingit; quorum invidiam gratia, odium turpitudo, iram offensio iudici facit, si contumax, arrogans, securus sit, quae non ex facto modo dictove aliquo sed vultu, habitu, aspectu moveri solet.
在结语中,也更容易自由地激起嫉妒、憎恶和愤怒;其中,影响力产生嫉妒,卑劣产生憎恶,而如果被告是傲慢、自大、不在乎的,对法官的冒犯就会产生愤怒。 这种冒犯通常不仅被某种行为或言语所激发,还被表情、态度和容貌所激发。
egregieque nobis adolescentibus dixisse accusator Cossutiani Capitonis videbatur, Graece quidem, sed ira hunc sensum, erubescis Caesarem timere.
在我们年轻时,科斯苏提亚努斯·卡皮托的控诉人似乎说得极为精彩,虽然是用希腊语,但意为:“你竟羞于害怕恺撒吗?
§6.1.15summa tamen concitandi adfectus accusatori ira hoc est, ut id, quod obiecit, aut quam atrocissimum aut etiam, si fieri potest, quam maxime miserabile esse videatur.
” 然而,告发人激起情感的关键在于使他所控告的罪行显得要么极其残暴,要么如果可能的话,尽可能显得令人同情。
atrocitas crescit ex his, quid factum sit, a quo, ira quem, quo animo, quo tempore, quo loco, quo modo; quae omnia infinitos tractatus habent.
残暴性通过这些因素而增长:做了什么,由谁做,针对谁,带着什么意图,在什么时间,在什么地方,以什么方式;所有这些都具有无尽的论述。
§6.1.16pulsatum querimur: de re primum ipsa dicendum; tum si senex, si puer, si magistratus, si probus, si bene de re publica meritus; etiam si percussus sit a vili aliquo contemptoque vel ex contrario a potente nimium vel ab eo, quo minime oportuit, et si die forte sollemni aut iis temporibus, cum indicia eius rei maxime exercerentur, aut ira sollicito civitatis statu; item ira theatro, ira templo, ira contione, §6.1.17crescit invidia; et si non errore nec ira vel etiam, si forte ira, sed iniqua, quod patri adfuisset, quod respondisset, quod honores contra peteret, et si plus etiam videri potest voluisse quam fecit.
我们抱怨有人被殴打:首先必须就事情本身进行阐述;其次如果受害者是老人、小孩、官员、正直的人、对国家有功的人;以及如果他是被一个卑贱且可鄙的人殴打,或者相反,被一个过于强大的人殴打,或者被一个最不应该殴打他的人殴打;如果碰巧是在节日,或者在特别进行该案审判的时期,或者在国家局势焦虑不安的时候;同样在剧场、神庙、民会中,愤恨都会增加;而且如果不是因为错误,也不是因为愤怒,或者即使碰巧是因为愤怒,但也是不公的怒火(因为他协助了父亲、因为他顶撞了、因为他相反地谋求官职),并且如果他甚至可以被看作想做的比实际做的还要多。
plurimum tamen adfert atrocitatis modus, si graviter, si contumeliose: ut Demosthenes ex parte percussi corporis, ex vultu ferientis, ex habitu invidiam Midiae quaerit.
然而,方式带来最大程度的残暴,如果是严重地、侮辱性地:正如德摩斯梯尼通过被击打的身体部位、打击者的表情、他的姿态,来争取对美狄亚斯的愤恨。
§6.1.18occisus utrum ferro an igne an veneno, uno vulnere an pluribus, subito an exspectatione tortus, ad hanc partem maxime pertinet.
是被刀剑、火烧还是毒药所杀,是一处伤口还是多处,是突然死亡还是在等待中被折磨,这最属于这个部分。
utitur frequenter accusator et miseratione, cum aut eius casum, quem ulciscitur, aut liberorum ac parentium solitudinem conqueritur.
控诉人也频繁使用怜悯,当他诉说自己所复仇之人的不幸,或者子女和父母的孤独时。
§6.1.19etiam futuri temporis imagine iudices movet, quae maneant eos, qui de vi et iniuria questi sunt, nisi vindicentur; fugiendum de civitate, cedendum bonis aut omnia, quaecunque inimicus fecerit, perterenda.
他也通过未来的图景来打动法官,即如果不进行惩罚,等待那些抱怨暴力和不义之人的将是什么:必须逃离城邦,放弃财产,或者彻底忍受敌人所做的一切。
§6.1.20sed saepius id est accusatoris, avertere iudicem a miseratione, qua reus sit usurus, atque ad fortiter iudicandum concitare.
但更常见的是,控诉人的职责在于使法官远离被告将要使用的同情,并激励他们勇敢地进行审判。
cuius loci est etiam occupare, quae dicturum facturumve adversarium putes.
属于这一部分的内容还包括抢先占领你认为对手将要说或做的事情。
nam et cautiores ad custodiam suae religionis iudices facit et gratiam responsuris aufert, cum ea quae dicta sunt ab accusatore iam, si pro reo repetentur, non sint nova: ut Servium Sulpicium Messala contra Aufidiam, ne signatorum, ne ipsius discrimen obiiciatur sibi, praemonet.
因为这既使法官在守护自己的誓言时更加谨慎,又夺去了准备回答之人所能获得的同情,因为控诉人已经说过的话,如果再为被告重复,就不再新颖了:正如梅萨拉在针对奥菲迪亚的诉讼中警告塞尔维乌斯·苏尔皮基乌斯,以免签署人或他自己的危险被归咎于他。
nec non ab Aeschine, quali sit usurus Demosthenes actione, praedictum est.
同样,埃斯基涅斯也预言了德摩斯梯尼将使用何种辩论方式。
docendi quoque interim iudices, quid rogantibus respondere debeant; quod est unum repetitionis genus.
有时也应当教导法官,对提问的人应该如何回答;这是重复的一种。
§6.1.21periclitantem vero commendat dignitas et studia fortia et susceptae bello cicatrices et nobilitas et merita maiorum.
然而,推荐处于危险中的人的是其尊严、勇敢的探求、在战争中蒙受的伤疤、高贵的出身以及先祖的功绩。
hoc, quod proxime dixi, Cicero atque Asinius certatim sunt usi, pro Scauro patre hic ille pro filio.
我刚才所说的这一点,西塞罗和阿西尼乌斯曾竞相使用,后者为了父亲斯考鲁斯,前者为了其子。