Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §5.11.12-5.11.22

大小比较的例证与寓言及比喻的修辞应用

第 148 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

昆体良通过引用西塞罗和维吉尔的作品展示了实例的各种类型(如大小比较和相反等),并进一步探讨了寓言、谚语以及类似在修辞学中的说服力和应用方法。

§5.11.12maius minoris, pro Milone, negant intueri lucem esse fas ei qui a se hominem occisum esse fateatur.
从较大者到较小者的例子见于《辩护米罗》:“他们否认,对于一个承认有人被自己杀害的人来说,看见光明是合乎神法的。
in qua tandem urbe hoc homines stultissimi disputant? nempe in ea quae primum iudicium de capite vidit M. Horatii, fortissimi viri, qui nondum libera civitate tamen populi Romani comitiis liberatus est, cum sua mann sororem esse interfectam fateretur.
请问,在哪个城市里,这些最愚蠢的人在争论这一点? 无疑是在那个目睹了对最勇敢的人马尔库斯·霍拉提乌斯进行关于死罪的第一次审判的城市里,尽管国家当时还未获得自由,但他依然通过罗马人民的民会获得了释放,虽然他承认妹妹是被他亲手杀死的。
minus maioris: occidi, occidi, non Spurium Maelium, qui annona levanda iacturisque rei familiaris, quia nimis amplecti plebem videbatur, in suspicionem incidit regni adfectandi, et cetera, deinde, sed eum (auderet enim dicere, cum patriam periculo liberasset) cuius nefandum adulterium in pulvinaribus, et totus in Clodium locus.
”从较小者到较大者的例子:“我杀死了,我杀死了,不是斯普里乌斯·麦利乌斯,他因降低粮价并牺牲家产,因为显得过于拥护平民,而落入了企图篡夺王位的嫌疑,等等,”接着是,“而是他(因为当他把祖国从危险中拯救出来时,他敢于这样说),他在神殿中进行那不可言说的通奸,”以及针对克洛狄乌斯的整段话。
§5.11.13dissimile plures causas habet, fit enim genere, modo, tempore, loco, ceteris, per quae fere omnia Cicero praeiudicia, quae de Cluentio videbantur facta, subvertit; contrario vero exemplo censoriam notam laudando censorem Africanum, qui eum, quem peierasse conceptis verbis palam dixisset, testimonium etiam pollicitus, si quis contra diceret, nullo accusante, traducere equum passus esset;
不相似的例子有更多的原因;因为它产生于种类、方式、时间、地点及其他方面,西塞罗通过这些几乎推翻了所有似乎针对克鲁恩提乌斯做出的预先判决;相反,确实通过一个相反的例子,他通过赞扬监察官阿非利加努斯而推翻了监察官的惩戒,阿非利加努斯允许那个他曾公开宣称用规定誓词作了伪证、甚至承诺如果有人提出异议自己将出庭作证的人,在没有人指控的情况下,牵马通过。
quae, quia erant longiora, non suis verbis exposui.
这些事情因为较长,我没有用他原汁原味的话来陈述。
§5.11.14breve autem apud Vergilium contrarii exemplum est: " at non ille, satum quo te mentiris, Achilles talis in hoste fuit Priamo.
但在维吉尔那里有一个简短的相反例子: “但那阿基琉斯,你虚假地声称自己是其后代的那个人,对待敌人普里阿摩斯并非如此。
" §5.11.15quaedam autem ex iis, quae gesta sunt, tota narrabimus, ut Cicero pro Milone: pudicitiam cum eriperet militi tribunus militaris in exercitu C. Marii, propinquus eius imperatoris, interfectus ab eo est, cui vim adferebat.
” 但对于那些发生过的事情,有些我们将完整地叙述,如西塞罗在《辩护米罗》中所说:“当盖乌斯·马略军队中的一名军行长官——该将军的亲戚——企图强暴一名士兵时,他被那个他施加暴行的人杀死了。
facere enim probus adolescens periculose quam perpeti turpiter maluit; atque hunc ille summus vir scelere solutum periculo liberavit.
因为这位诚实的青年宁愿冒险行动,也不愿屈辱地忍受;而那位最伟大的人物释放了这位免于罪责的青年,使其脱离了危险。
§5.11.16quaedam significare satis erit, ut idem ac pro eodem: neque enim posset Ahala ille Servilius aut P. Nasica aut L. Opimius aut me consule senatus non nefarius haberi, si sceleratos interfici nefas esset.
” 有些事情只需提及即可,如同一位作者在同一篇演说中所说:“因为如果杀死恶人是不合神法的,那么那位塞尔维利乌斯·阿哈拉,或普布利乌斯·纳西卡,或卢基乌斯·奥皮米乌斯,或在我执政官任期内的元老院,都不能不被视为是极恶不赦的。
haec ita dicentur, prout nota erunt vel utilitas causae aut decor postulabit.
”这些事情将根据它们的为人熟知程度,或者根据诉讼的效用及得体性所要求的来进行陈述。
§5.11.17eadem ratio est eorum, quae ex poeticis fabulis ducuntur, nisi quod iis minus adfirmationis adhibetur; cuius usus qualis esse deberet, idem optimus auctor ac magister eloquentiae ostendit.
从诗歌寓话中导出的事物也是同样的道理,只是对它们所施加的确认度较低;其使用应该如何,同一位最优秀的作者和雄辩导师已经做出了展示。
§5.11.18nam huius quoque generis in eadem oratione reperietur exemplum itaque hoc, iudices, non sine causa etiam fictis fabulis doctissimi homines memoriae prodiderunt, eum, qui patris ulciscendi causa matrem necauisset, variatis hominum sententiis, non solum divina sed sapientissimae deae sententia liberatum.
因为在同一篇演说中也可以找到这一类型的例子:“因此,法官们,最博学的人们通过虚构的寓话传诸后世,不是没有原因的,即那个为了替父报仇而杀害了母亲的人,在人们意见分歧时,不仅被神的判决,而且被最聪明的女神的判决宣告无罪。
§5.11.19illae quoque fabellae, quae, etiamsi originem non ab Aesopo acceperunt (nam uidetur earum primus auctor Hesiodus), nomine tamen Aesopi maxime celebrantur, ducere animos solent praecipue rusticorum et imperitorum, qui et simplicius, quae ficta sunt, audiunt, et capti voluptate facile iis quibus delectantur consentiunt: siquidem et Menenius Agrippa plebem cum patribus in gratiam traditur reduxisse nota ilia de membris humanis adversus ventrem discordantibus fabula.
” 那些小寓言,即使它们并非起源于伊索(因为赫西俄德似乎是它们的第一个作者),但它们仍然主要以伊索的名字而广为人知,它们通常能够吸引人们的心灵,尤其是乡野之人和无学问之人的心灵,他们既能更单纯地倾听虚构之事,又容易被其中的乐趣所俘获,对他们所喜爱的事物表示赞同。 事实上,据传梅内尼乌斯·阿格里帕通过那个著名的关于人体器官反对胃部不和的寓言,使平民与贵族达成了和解。
§5.11.20et Horatius ne in poemate quidem humilem generis huius usum putavit in illis versibus, Quod dixit uulpes aegroto cauta leoni.
而且霍拉提乌斯甚至在诗歌中也认为这一类型的应用并非低俗,在那些诗句中写道:“警惕的狐狸对生病的狮子说的话。
Αἶνον Graeci vocant et αἰσωπείους ut dixi, λόγους et λιβυκούς; nostrorum quidam, non sane recepto in usum nomine, apologationem.
”希腊人称之为“埃诺斯”,正如我所说,也称“伊索式的”或“利比亚式的”故事;我们的某些著述家称之为“寓言说案”,虽然这个名称确实没有被普遍接受采用。
§5.11.21cui confine est παροιμίας genus illud, quod est velut fabella brevior et per allegorian accipitur: non nostrum inquit onus; bos clitellas.
与之相近的是“谚语”这一类型,它就像是一个更短的寓言,并被用作比喻:“他说,这不是我们的负担;牛背着鞍子。
§5.11.22proximas exempli vires habet similitudo, praecipue illa, quae ducitur citra ullam translationum mixturam ex rebus paene paribus: ut, qui accipere in Campo consuerunt, iis candidatis, quorum nummos suppressos esse putant, inimicissimi solent esse, sic eiusmodi indices infesti tum reo venerunt.
” 类似具有最接近实例的力量,特别是那种不掺杂任何隐喻、直接取自几乎同等事物之中的类似:“正如那些习惯于在马尔斯广场接受贿赂的人,对于他们认为被扣留了资金的候选人往往最为敌视一样,那一类的法官在当时也是怀着敌意来对待被告的。 ”

词汇与语法注释

  1. §5.11.12maius minoris — 表示论证方向的修辞学术语,使用比较属格。`maius minoris` 指“从较小者(属格 `minoris`)向较大者(主格 `maius`)的论证”,而 `minus maioris` 指“从较大者(属格 `maioris`)向较小者(主格 `minus`)的论证”。
  2. §5.11.12nondum libera civitate — 由名词 `civitate` 和形容词 `libera` 以及副词 `nondum` 构成的夺格绝对结构。它表示时间或让步的伴随环境:“当国家尚未获得自由(即处于王政时期)时”。
  3. §5.11.13traducere equum passus esset — 字面意思是“允许他牵马通过”。这是指罗马监察官在审查骑士(recognitio equitum)时,允许合格的骑士牵马通过以维持其骑士身份(不将其从名册中除名)的惯用表达。在语法上,`passus esset`(`patior` 的虚拟式过去完成时)支配不定式 `traducere`,其未明示的宾格主语指向先行词 `eum`。
  4. §5.11.21non nostrum ... onus; bos clitellas — 作为谚语引用的极度省略的句子。两部分都省略了主要动词,必须根据上下文予以补全:前半部分为 `non nostrum [est] onus`(“这不是我们的负担”),后半部分为 `bos [portat / gerit] clitellas`(“牛驮着驮鞍”)。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §5.11.12-5.11.22. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:5.11.12-5.11.22

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。