Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §5.10.91-5.10.102

比较与假设论证及避免过度分类

第 144 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者结合西塞罗的辩论实例,阐释了基于比较与虚构假设的论证技巧,并警告说,与其拘泥于刻板繁琐的修辞规则分类,不如追随天性与自然的判断。

§5.10.91sunt enim et haec maiora et minora aut certe vim similem obtinent, quae si persequamur, nullus erit ea concidendi modus.
因为这些也是较大和较小的事物,或者至少具有相似的力量,如果我们一一追究,对它们进行细分就将永无止境。
infinita est enim rerum comparatio, iucundiora, graviora, magis necessaria, honestiora, utiliora.
因为事物的比较是无限的,比如更令人愉悦的、更重大的、更必要的、更高尚的、更有用的。
sed mittamus plura, ne in eam ipsam, quam vito, loquacitatem incidam.
但是我们不要再说更多了,以免陷入我正在避免的那种唠叨之中。
§5.10.92exemplorum quoque ad haec infinitus est numerus, sed paucissima attingam.
这些方面的例子数量也是无限的,但我只触及极少数。
ex maiore pro Caecina, quod exercitus armatos movet, id advocationem togatorum non videbitur movisse? ex faciliore in Clodium et Curionem, ac vide, an facile fieri tu potueris, cum is factus non sit, cui tu concessisti.
源于较大者的例子,见于《为凯奇纳辩护》:「那能动摇武装军队的力量,难道不被认为动摇了身穿托加的辩护人的集结吗? 」源于较易者的例子,见于《针对克洛狄乌斯与库里奥》:「并请看,你是否本可以轻易办到,既然连你所让步的那个人都没有办到。
§5.10.93ex difficiliore, vide quaeso, Tubero, ut, qui de meo facto non dubitem, de Ligarii audeam dicere.
」源于较难者的例子(见于《为里加里乌斯辩护》):「图贝罗,请看,我对自己所做的事毫不怀疑,却怎敢谈论里加里乌斯的事。
et ibi, an sperandi Ligario casa non sit, cum mihi apud te locus sit etiam pro altero deprecandi? ex minore pro Caecina, itane scire esse armatos sat est, ut vim factam probes;
」以及在同处:「当我在你面前甚至有为他人求情的位置时,里加里乌斯难道没有希望的理由吗? 」源于较小者的例子,见于《为凯奇纳辩护》:「那么,只要知道有武装人员在,就足以证明使用了暴力吗?
§5.10.94in manus eorum incidere non est satis? ergo, ut breviter contraham summam, ducuntur argumenta a personis, causis, locis, tempore (cuius tres partes diximus, praecedens, coniunctum, insequens), facultatibus (quibus instrumentum subiecimus), modo (id est, ut quidque sit factum), finitione, genere, specie, differentibus, propriis, remotione, divisione, initio, incrementis, summa, similibus, dissimilibus, pugnantibus, consequentibus, efficientibus, effectis, eventis, comparatione, quae in plures diducitur species.
」「落入他们手中还不算足够吗? 」因此,简要总结一下,论据导自:人、原因、地点、时间(我们说过它包含前、中、后三个部分)、手段(我们把工具归入其中)、方式(即事情是如何做成的)、定义、类、种、差异、固有特征、排除法、划分、开端、递增、总和、相似者、不相似者、矛盾者、顺承者、作用者、结果、结局、以及被细分为许多种的比较。
§5.10.95illud adiiciendum videtur, duci argumenta non a confessis tantum sed etiam a fictione, quod Graeci καθ᾽ ὑπόθεσιν vocant; et quidem ex omnibus iisdem locis, quibus superiora, quia totidem species esse possunt fictae quot verae.
似乎有必要补充这一点,即论据不仅导自公认的事实,也导自虚构(希腊人称之为 *kath' hypothesin*,即假设);而且确实可以导自与前述完全相同的论源,因为虚构的种类可以和真实的种类一样多。
§5.10.96nam fingere hoc loco hoc est proponere aliquid, quod, si verum sit, aut solvat quaestionem aut adiuvet; deinde id, de quo quaeritur, facere illi simile.
因为在此处,所谓「虚构」是指提出某种事物,如果它是真实的,要么能解决问题,要么能提供帮助;然后使所争议的事物与该事物相类似。
id quo facilius accipiant iuvenes nondum scholam egressi, primo familiaribus magis ci aetati exemplis ostendam.
为了让尚未步入社会的年轻学子更容易接受这一点,我首先通过更符合该年龄段的熟知例子来展示。
§5.10.97lex: qui parentes non aluerit, vinciatur.
法律:「不赡养父母者,应予囚禁。
non alit aliquis, et vincula nihilominus recusat.
」某人不赡养,却依然拒绝被囚禁。
utitur fictione, si miles, si infans sit, si reipublicae causa absit.
他使用虚构假设:「如果他是士兵、如果他是婴儿、如果是因国家事务而外在。
et illa contra optionem fortium, si tyrannidem petas, si templorum eversionem.
」还有针对勇敢者(功臣)选择报偿的那条法律的反驳:「如果你要求独裁权,如果你要求毁灭神庙。
§5.10.98plurimum ea res virium habet contra scriptum.
」这种方法在对抗成文法(字面规定)时具有最大的效力。
utitur his Cicero pro Caecina, unde tu aut familia aut procurator tuus. si me villicus tuus solus deiecisset — si vero ne habeas quidem servum praeter eum, qui me deiecerit, et alia in eodem libro plurima.
西塞罗在《为凯奇纳辩护》中使用了这些假设:「你、或你的家仆、或你的代理人,从该处[驱逐了我]...」:「如果单单是你的农庄管家驱逐了我……」「如果除了那个驱逐我的人,你实际上连一个奴隶都没有……」以及同一部书中的其他极多例子。
§5.10.99verum eadem fictio valet et ad qualitates: si Catilina cum suo consilio nefariorum hominum, quos secum eduxit hoc de re posset iudicare, condemnaret L. Murenam; et ad amplificationem: si hoc tibi inter cenam in illis immanibus poculis tuis accidisset.
但同样的虚构假设也适用于性质判断:「如果喀提林与他一起带走的那些邪恶之人的议事会能够对此事做出判决,他也会谴责卢基乌斯·穆雷纳」;也适用于夸张放大:「如果这事在晚宴期间,在你那巨大的酒杯杯盏中发生在你身上。
sic et, si respublica vocem haberet.
」同样还有:「如果国家拥有声音。
§5.10.100has fere sedes accepimus probationum in universum, quas neque generatim tradere sat est, cum ex qualibet earum innumerabilis argumentorum copia oriatur, neque per singulas species exsequi patitur natura rerum, quod qui sunt facere conati, duo pariter subierunt incommoda, ut et nimium dicerent nec tamen totum.
」以上就是我们通常所接受的立证的源泉(论源),仅按大类来传授它们是不够的,因为从其中任何一个大类都会产生无数的论据;而事物的本性又不允许对每一个具体的种一一追究。 凡是试图这样做的人,都同时遭受了两个不利:既说得太多,却仍未能穷尽全部。
§5.10.101inde plurimi, cum in hos inexplicabiles laqueos inciderunt, omnem, etiam quem ex ingenio suo poterant habere, conatum velut adstricti certis legum vinculis perdiderunt, et magistrum respicientes naturam ducem sequi desierunt.
因此,极多的人在陷入这些无法解开的陷阱时,失去了所有的努力,甚至是他们本可以凭自己的天赋所做出的努力,仿佛被特定规则的羁绊所束缚;他们只顾看着老师(规则),从而不再追随作为引导者自然(天性)。
§5.10.102nam ut per se non sufficiet scire, omnes probationes aut a personis aut a rebus peti, quia utrumque in plura dividitur, ita ex antecedentibus et iunctis et insequentibus trahenda esse argumenta qui acceperit, num protinus in hoc sit instructus ut, quid in quaque casa ducendum sit ex his, sciat?
因为,正如仅仅知道所有立证要么求诸于人,要么求诸于物,其本身是不够的(因为两者都细分为很多部分),同样,即使有人接受了论据应导自前置、伴随和后继情况的教导,难道他就会立刻受到指导,从而知道在具体个案中应从这些方面引导出什么吗?

词汇与语法注释

  1. §5.10.92an facile fieri tu potueris — 由连词 `an` 引导的间接疑问句中使用了虚拟式完成时 `potueris`。`fieri` 在此作绝对用法,具有被动意义,意为“被选为、成为(某种官职)”。
  2. §5.10.93ut, qui de meo facto non dubitem, de Ligarii audeam dicere — 此处的连词 `ut` 意为“如何、竟然”,表示感叹或惊讶,引导依赖于 `vide` 的名词性从句。`audeam` 为现在虚拟式。
  3. §5.10.102num protinus in hoc sit instructus ut ... sciat — 疑问小词 `num` 引导一个预期否定回答的反问句。`ut ... sciat` 引导的名词性从句起同位语或解释性作用,具体阐释 `in hoc`(在这一点上)的具体内容。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §5.10.91-5.10.102. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:5.10.91-5.10.102

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。