Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §4.5.10-4.5.18

双重辩护与划分中论点的排列顺序

第 122 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者结合西塞罗的演讲实例探讨了划分的合理性,论述了“若我杀了也是合法,但我没杀”这类双重辩护的效力,以及各论点间相互强化、争取法官信任的论述顺序。

§4.5.10festinat enim iudex ad id quod potentissimum est.
因为法官会急于看到那最强有力的一点。
et velut obligatum promisso patronum, si est patientior, tacitus appellat; si vel occupatus vel in aliqua potestate vel etiam si moribus incompositus, cum convicio efflagitat.
而且,如果法官比较有耐心,他就会默默地要求那位仿佛受诺言约束的辩护人发言;但如果法官正忙着,或拥有某种权势,甚至脾气暴躁,他就会骂骂咧咧地强行要求。
§4.5.11itaque non defuerunt, qui Ciceronis illam pro Cluentio partitionem improbarent, qua se dicturum esse promisit primum, neminem maioribus criminibus, gravioribus testibus, in iudicium vocatum quam Oppianicum;
因此,并不缺少谴责西塞罗在《为克鲁恩蒂乌斯辩护》中那个划分的人。
deinde praeiudicia esse facta ab ipsis iudicibus, a quibus condemnatus sit; postremo, iudicium pecunia temptatum non a Cluentio, sed contra Cluentium;
他在其中承诺自己将首先说明:没有任何人像奥皮亚尼库斯那样在更重大的罪名和更具分量的证人指控下被传唤受审;其次,正是那些判定他有罪的法官们本身已经做出了预判;最后,法庭行贿案并非克鲁恩蒂乌斯所为,而是针对克鲁恩蒂乌斯的。
quia, si probari posset, quod est tertium, §4.5.12nihil necesse fuerit dicere priora.
因为,如果第三点能够被证明,那么之前两点就完全没有必要再说了。
rursus nemo tam erit iniustus aut stultus, quin eum fateatur optime pro Murena esse partitum: intelligo, indices, tris totius accusationis fuisse partis, et earum unam in reprehensione vitae, alteram in contentione dignitatis, tertiam in criminibus ambitus esse versatam.
相反,没有谁会如此不公或愚蠢,以至于不承认他在《为穆雷纳辩护》中做出了极好的划分:“法官们,我明白整个控诉由三部分组成:其中之一涉及对生活作风的指责,第二涉及对尊严优劣的争论,第三涉及对选举贿赂的控告。
nam sic et ostendit lucidissime causam et nihil fecit altero supervacuum.
”因为这样他既极清晰地展示了案情,又没有因为其中一个部分而使另一个部分变得多余。
§4.5.13de illo quoque genere defensionis plerique dubitant: si occidi, recte feci; sed non occidi;
许多人对这样一种辩护方式也表示怀疑:“如果我杀了人,那我是正当防卫;但我没有杀人。
quo enim prius pertinere, si sequens firmum sit? haec invicem obstare, et utroque utentibus in neutro haberi fidem.
”因为如果后者是确凿的,那么前者又有什么用处呢? 他们说,这两点互相对立,对于两者都用的人,人们在任何一点上都不会给予信任。
quod sane in parte verum est, et illo sequenti, si modo indubitabile est, §4.5.14sit solo utendum.
这在某种程度上确实是真的,而且,如果那后一点是无可怀疑的话,应该仅使用那一点。
at si quid in eo, quod est fortius, timebimus, utraque probatione nitemur.
但是,如果我们对那个更强有力的点有任何担心,我们就要依靠两种论据。
alius enim alio moveri solet, et qui factum putavit, iustum credere potest; qui tanquam iusto non movebitur, factum fortasse non credet.
因为人们往往会因不同的事物而被打动:有人认为事情确实发生了,但他可能相信这是正当的;而那些不会因为正当而被打动的人,也许根本就不相信事情发生过。
ut certa manus uno telo possit esse contenta, incerta plura spargenda sunt, §4.5.15ut sit et fortunate locus.
就像一个有把握的弓箭手只用一支箭就足够了,而没有把握的弓箭手则必须多射出几支箭一样,好给运气也留出一个空间。
egregie vero Cicero pro Milone insidiatorem primum Clodium ostendit, tum addidit ex abundanti, etiamsi id non fuisset, talem tamen civem cum summa virtute interfectoris et gloria necari potuisse.
事实上,西塞罗在《为米罗辩护》中表现得极其出色,他首先指出克罗狄乌斯是伏击者,接着又多余地补充道:即使情况并非如此,但杀死这样一个公民,由于杀手极高的美德和荣耀,也完全是可行的。
§4.5.16neque illum tamen ordinem, de quo prius dixi, damnaverim; quia quaedam, etiamsi ipsa sunt dura, in id tamen valent, ut ea molliant quae sequuntur.
然而,我并不会谴责我刚才提到的那种顺序;因为有些事情,即使它们本身很生硬,但却能起到缓和其后内容的作用。
nec omnino sine ratione est quod vulgo dicitur: iniquum petendum, ut aequum feras.
而且,俗话所说的“为了得到公正的东西,必须索取不公正的东西”也绝非毫无道理。
§4.5.17quod tamen nemo sic accipiat ut omnia credat audenda.
然而,任何人都不要把这句话理解为应该在所有事情上都去冒险。
recte enim Graeci praecipiunt, non temptanda, quae effici omnino non possint.
因为希腊人教导得对:完全不可能做到的事情就不应当去尝试。
sed quotiens hac, de qua loquor, duplici defensione utemur, id laborandum est, ut in illam partem sequentem fides ex priore ducatur.
但是,每当我们使用我所说的这种双重辩护时,必须努力使对后一部分的信任能从前一部分中引出。
potest enim videri, qui tuto etiam confessurus fuit, mentiendi causam in negando non habere.
因为,一个即使承认了也安全无事的人,似乎没有理由在否认时说谎。
§4.5.18et illud utique faciendum est, ut, quotiens suspicabimur a iudice aliam probationem desiderari quam de qua loquimur, promittamus nos plene et statim de eo satis esse facturos, praecipueque si de pudore agetur.
而且我们必定要做到的是,每当我们怀疑法官需要的是我们正在谈论之外的其他论据时,我们要承诺自己将对该事情提供充分且立即的说明,特别是在涉及名誉问题的时候。

词汇与语法注释

  1. §4.5.11si probari posset, quod est tertium, nihil necesse fuerit dicere priora — 这是一个混合条件句,条件从句使用虚拟式未完成过去时 `posset` 表示与现在事实相反的假设,而主句则使用虚拟式完成时 `fuerit` 表示对过去逻辑事实的强调。其意在强调:如果第三点能够被证明,那么之前两点就完全没有必要再说了。
  2. §4.5.13quo enim prius pertinere, si sequens firmum sit? haec invicem obstare — 这是由前文 `plerique dubitant` 引导的间接引语(oratio obliqua)结构。其中的修辞性疑问句 `quo... pertinere?` 在直接引语中本应使用直陈式或 deliberative 虚拟式,在此处转为宾格加不定式结构(`pertinere`),其后的陈述句 `haec... obstare` 和 `haberi` 也同样使用不定式。
  3. §4.5.17id laborandum est, ut in illam partem sequentem fides ex priore ducatur — 这是动动形词(被动意向)的无人称用法 `id laborandum est`(必须为此付出努力),其中指示代词 `id` 的具体内容由同格的 `ut` 从句(“努力使对后一部分的信任能从前一部分中引出”)进行了具体的解释。
  4. §4.5.18illud utique faciendum est, ut, quotiens suspicabimur... promittamus — 这一句采用了指代词 `illud` 与后方作名词性从句的 `ut` 从句(`ut... promittamus`)相呼应的同格结构。此外,在 `ut` 从句内部嵌入了时间状语从句 `quotiens suspicabimur...`,而在该时间从句中又包含了一个宾格加不定式结构(`aliam probationem desiderari`),形成了多重嵌套的复杂句式。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §4.5.10-4.5.18. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:4.5.10-4.5.18

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。