Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §3.2.1-3.2.4

基于自然语言与观察的修辞学起源

第 70 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者探讨了修辞学和雄辩的起源,指出它们源于自然语言与观察,而非最初仅因法律辩护或城市建立而产生。

§3.2.1nec diu nos moretur quaestio, quae rhetorices origo sit.
且让我们不要在修辞学的起源是什么这一问题上耽搁太久。
nam cui dubium est, quia; sermonem ab ipsa rerum natura geniti protinus homines acceperint (quod certe principium est eius rei), huic studium et incrementum dederit utilitas, summam ratio et exercitatio?
因为,既然人类一出生就立即从自然本身获得了语言(这无疑是该事物的开端),那么,是谁会怀疑,是实用赋予了它热忱与增长,而理性和训练赋予了它最高的完善呢?
§3.2.2nec video, quare curam dicendi patent quidam inde coepisse, quod ii, qui in discrimen aliquod vocabantur, accuratius loqui defendendi sui gratia instituerint.
我也不明白为什么有些人认为,对说话的讲究始于这样一个事实,即那些被召唤面临某种危机的人,为了自我辩护而开始更精确地说话。
haec enim ut honestior causa, ita non utique prior est, cum praesertim accusatio praecedat defensionem; nisi quis dicet, etiam gladium fabricatum ab eo prius, qui ferrum in tutelam sui quam qui in perniciem alterius compararit.
因为这一起因虽然更为高尚,但绝非在时间上在先,尤其是在控告先于辩护的情况下;除非有人会说,甚至连剑也是由那些为了自我保护而准备铁器的人最先制造出来的,而不是由那些为了毁灭他人而准备铁器的人制造出来的。
§3.2.3initium ergo dicendi dedit natura, initium artis observatio.
因此,自然赋予了说话的开端,而观察赋予了技术的开端。
homines enim, sicuti in medicina, cum viderent alia salubria, alia insalubria, ex observatione eorum effecerunt artem, ita, cum in dicendo alia utilia, alia inutilia deprehenderent, notarunt ea ad imitandum vitandumque, et quaedam secundum rationem eorum adiecerunt ipsi quoque; haec confirmata sunt usu, tum quae sciebat quisque docuit.
因为,正如在医学中,当人们看到某些东西有益健康,而另一些东西有害健康时,通过对它们的观察创造了技术,同样,在说话中,当他们发现某些东西有用,而另一些东西无用时,他们便记录下这些以便模仿和避免,并且他们自己也根据这些规律增加了一些内容;这些通过使用得到了巩固,然后每个人便教授自己所知道的东西。
§3.2.4Cicero quidem initium orandi conditoribus urbium ac legum latoribus dedit, in quibus fuisse vim dicendi necesse est; cur tamen hanc primam originem putet, non video, cum sint adhuc quaedam vagae et sine urbibus ac sine legibus gentes, et tamen qui sunt in iis nati et legationibus fungantur et accusent aliqua atque defendant et denique alium alio melius loqui credant.
西塞罗确实将雄辩的开端归于城市的建立者和法律的制定者,在这些人中必然存在着说话的力量;然而,为什么他认为这是最初的起源,我并不能理解,因为至今仍有一些没有城市、没有法律的游牧部落,然而出生在他们之中的人既履行使节的任务,又对某些事情进行控告和辩护,并且最终相信一个人比另一个人说话更好。

词汇与语法注释

  1. §3.2.1cui dubium est, quin — 原文中的 quia; 被视为抄本错误或 quin 的变体,构成反问句 cui dubium est, quin...(“有谁会怀疑……呢?”)。虚拟式 dederit 受此 quin 引导。
  2. §3.2.1geniti protinus homines — 完成时分词 geniti(出生)伴随 protinus(立即)修饰主语 homines,带有时间或状态的副词性含义(“人类一出生就立即”)。
  3. §3.2.2ut honestior causa, ita non utique prior est — 相关词结构 ut... ita... 在此起对比或让步的作用(“这一原因虽然更为主贵,但绝非在先”),用以对比 honestior causa 与 non utique prior。
  4. §3.2.4et tamen qui sunt in iis nati et legationibus fungantur — 虚拟式动词 fungantur、accusent、defendant 和 credant 都在让步/原因连词 cum(同时支配 sint)的控制之下,而 qui sunt in iis nati 则在 et tamen 之后作为它们的主语。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §3.2.1-3.2.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:3.2.1-3.2.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。