Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §3.1.12-3.1.22

希腊与罗马修辞学史及其主要论者

第 69 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

本段概述了修辞学的历史,尤其是希腊著名修辞学家和哲学家们的谱系,以及以西塞罗为首的罗马修辞学的发展,并说明了在众多先驱著作中作者仍试图提出自己独特见解的立场。

§3.1.12horum primi communes locos tractasse dicuntur Protagoras, Gorgias, adfectus Prodicus et Hippias et idem Protagoras et Thrasymachus.
在这些人中,据说普罗泰戈拉和高尔吉亚最先探讨了“共通论题”(トポス),而普罗迪科斯、希庇亚斯、同样的普罗泰戈拉以及色拉叙马霍斯探讨了情感。
Cicero in Bruto negat ante Periclea scriptum quidquam, quod ornatum oratorium habeat; eius aliqua ferri.
西塞罗在《布鲁图斯》中否认在伯里克利之前有任何具有雄辩修饰的撰述存在;他提到有一些被归于伯里克利的作品在流传。
equidem non reperio quidquam tanta eloquentiae fama dignum; ideoque minus miror esse, qui nihil ab eo scriptum patent, haec autem, quae feruntur, ab alis esse composite.
至于我个人,我没有发现任何配得上如此巨大雄辩声誉的东西;因此,对于有人认为伯里克利没有写过任何东西,而这些流传的作品是由他人撰写而成的,我并不感到奇怪。
§3.1.13his successere multi, sed clarissimus Gorgiae auditorum Isocrates, quanquam de praeceptore eius inter auctores non convenit; nos autem Aristoteli credimus.
继承这些人的有很多,但高尔吉亚弟子中最著名的当属伊索克拉底,尽管关于他的老师是谁在学者之间并无定论;但我们相信亚里士多德。
hinc velut diversae secari coeperunt viae.
从这里开始,不同的道路似乎开始分叉了。
§3.1.14nam et Isocratis praestantissimi discipuli fuerunt in omni studiorum genere, eoque iam seniore (octavum enim et nonagesimum implevit annum) postmeridianis scholis Aristoteles praecipere artem oratoriam coepit, noto quidem illo (ut traditur) versu ex Philocteta frequenter usus: turpe esse tacere et Isocraten pati dicere.
因为在所有学问领域中,伊索克拉底都有极其优秀的弟子,而在他年事已高时(因为他已经度过了九十八个年头),亚里士多德开始在下午的课上教授雄辩术,正如传说的那样,他经常使用《菲洛克特特斯》中那句著名的诗句:“保持沉默而容忍伊索克拉底说话,是可耻的。
ars est utriusque, sed pluribus eam libris Aristoteles complexus est.
”两人的技术书都存在,但亚里士多德在更多的书籍中对其进行了包容。
eodem tempore Theodectes fuit, de cuius opere supra dictum est.
与此同时有狄奥得克特斯,关于他的著作上面已经提到过。
§3.1.15Theophrastus quoque Aristotelis discipulus de rhetorice diligenter scripsit, atque hinc vel studiosius philosophi quam rhetores praecipueque Stoicorum ac Peripateticorum principes.
亚里士多德的弟子德奥弗拉斯特也认真撰写了关于修辞学的著作,从此以后,哲学家们(尤其是斯多葛派和漫步学派的领袖们)比修辞学家们更加热心地论述了这一主题。
§3.1.16fecit deinde velut propriam Hermagoras viam, quam plurimi sunt secuti; cui maxime par atque aemulus videtur Athenaeus fuisse.
此后,赫尔马戈拉斯开辟了可以说是属于他自己的道路,极多的人追随了他;而在他看来,最能与之匹敌并成为竞争对手的似乎是阿特奈乌斯。
multa post Apollonius Molon, multa Areus, multa Caecilius et Halicarnasseus Dionysius.
此后,阿波罗尼奥斯·莫隆写了很多,阿雷乌斯写了很多,凯基利乌斯和哈利卡纳苏斯的狄奥尼修斯也写了很多。
§3.1.17praecipue tamen in se converterunt studia Apollodorus Pergamenus, qui praeceptor Apolloniae Caesaris Augusti fuit, et Theodorus Gadareus, qui se dici maluit Rhodium, quem studiose audisse, cum in eam insulam secessisset, dicitur Tiberius Caesar.
然而,特别吸引人们注意力的,是曾在阿波罗尼亚担任奥古斯都皇帝老师的佩尔加蒙人阿波罗多洛斯,以及更愿意被称为罗德岛人的加达拉人狄奥多罗斯(据说,当提比略·凯撒退隐到该岛时,曾热心地听他讲课)。
§3.1.18hi diversas opiniones tradiderunt, appellatique inde Apollodorei ac Theodorei ad morem certas in philosophia sectas sequendi.
他们传授了不同的观点,并因此按照哲学中追随特定学派的习俗而被被称为“阿波罗多洛斯派”和“狄奥多罗斯派”。
sed Apollodori praecepta magis ex discipulis cognoscas, quorum diligentissimus in tradendo fuit Latine Gaius Valgius, Graece Atticus.
但阿波罗多洛斯的教条,你最好从他的弟子那里去了解,其中在传授这些教条方面最勤勉的,拉丁语作家是盖乌斯·瓦尔吉乌斯,希腊语作家是阿提库斯。
nam ipsius sola videtur Ars edita ad Matium, quia ceteras missa ad Domitium epistula non agnoscit.
因为他自己唯一的《技术书》似乎是献给马蒂乌斯而出版的那本,因为在寄给多米提乌斯的信中,他不承认其他著作。
plura scripsit Theodorus, cuius auditorem Hermagoran sunt qui viderint.
狄奥多罗斯写了更多,也有人见过他的弟子赫尔马戈拉斯。
§3.1.19Romanorum primus (quantum ego quidem sciam) condidit aliqua in hanc materiam M. Cato ille censorius, post M. Antonius inchoavit; nam hoc solum opus eius atque id ipsum imperfectum manet.
在罗马人中,第一个(据我所知)在这一主题上有所撰述的是著名的监察官马尔库斯·加图,其后马尔库斯·安东尼乌斯做了一个开端;因为这是他唯一的作品,而且该作品本身也仍未完成。
secuti minus celebres; quorum memoriam, si quo loco res poscet, non omittam.
随后是名声较小的一些作家,如果哪里的情况有需要,我不会省略对他们的提及。
§3.1.20praecipuum vero lumen sicut eloquentiae ita praeceptis quoque eius dedit, unicum apud nos specimen orandi docendique oratorias artes, M. Tullius;
然而,正如对雄辩一样,马尔库斯·图利乌斯也对修辞学教条给予了最主要的启迪,他是在我们之中进行辩论和教授雄辩技术唯一无二的典范。
post quem tacere modestissimum foret, nisi et rhetoricos suos ipse adulescenti sibi elapsos diceret, et in oratoriis haec minora, quae plerumque desiderantur, sciens omisisset.
在他的后面,保持沉默将是最为得体的,除非他自己也说他自己的修辞学著作是在他年轻时流失出去的,并且在雄辩术著作中,他有意省略了这些通常为人所需要的更细微的细节。
§3.1.21scripsit de eadem materia non pauca Cornificius, aliqua Stertinius, nonnihil paler (Gallio; accuratius vero priores Gallione Celsus et Laenas et aetatis nostrae Verginius, Plinius, Tutilius.
科尔尼菲基乌斯在同一主题上写了不少,斯泰尔蒂尼乌斯写了一些,老加里奥写了一点;但比加里奥更早的凯尔苏斯和莱纳斯,以及我们时代的维尔吉尼乌斯、普林尼、图蒂利乌斯则写得更精确。
sunt et hodie clari eiusdem operis auctores, qui si omnia complexi forent, consuluissent labori meo; sed parco nominibus viventium; ueniet eorum laudi suum tempus, ad posteros enim virtus durabit, non perveniet invidia.
今天也有这一领域的杰出作家,如果他们包容了所有内容,就会省去我的劳力;但我对活着的人的名字闭口不言;赞美他们的时刻会来到,因为美德会流传到后世,而嫉妒无法企及。
§3.1.22non tamen post tot ac tantos auctores pigebit meam quibusdam locis posuisse sententiam.
然而,在这么多伟大的作家之后,在某些地方写下我自己的观点并不会让我感到厌烦。
neque enim me cuiusquam sectae velut quadam superstitione imbutus addixi, et electuris quae volent facienda copia fuit, sicut ipse plurium in unum confero inventa, ubicunque ingenio non erit locus, curae testimonium meruisse contentus.
因为我没有因为浸染了某种迷信而将自己束缚于任何学派,并且对于那些想要选择自己所需之物的人来说,选择的机会已经足够充分,正如我自己将许多人的发现汇集于一处,在无法发挥我才华的所有地方,我满足于已赢得了付出勤勉关怀的证明。

词汇与语法注释

  1. 3.1.14turpe esse tacere et Isocraten pati dicere — 夺格不定式结构。在语境中,这是希腊悲剧《菲洛克特特斯》中引用诗句的拉丁语翻译。整体结构具有无人称含义“……是可耻的”。“tacere”和“pati”是不定式,其中“Isocraten”作为“pati”的宾格主语,而“dicere”则是“pati”的互补不定式。
  2. 3.1.18sunt qui viderint — “sunt qui” + 虚拟式(完成时)的结构,意为“有见过……的人”。作为此种关系从句的特征,从句中的动词通常采用虚拟式(此处为“viderint”)来描绘一类人的特征。
  3. 3.1.20post quem tacere modestissimum foret, nisi et... et... — 虚拟条件句。主句动词为“foret”(= “esset”),采用未完成过去虚拟式(意为“……将是”)。条件从句由“nisi”引导,包含两种时态:第一个要素为未完成过去式的“diceret”(指西塞罗声称这一持续事实),第二个要素为过去完成式的“omisisset”(指过去省略了细节),时态变化十分微妙。
  4. 3.1.21qui si omnia complexi forent, consuluissent labori meo — 句首的“qui”是连接性关系代名词,指代前句中的“优秀的作家们”(auctores)。这是一个过去虚拟条件句,由“si... forent”(此处“forent”相当于“fuissent”或“essent”)开始,主句动词“consuluissent”同样采用过去完成虚拟式。此外,“consulo”在此处意为“为……着想、省去”,支配与格(“labori meo”)。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §3.1.12-3.1.22. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:3.1.12-3.1.22

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。