Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §3.10.1-3.10.5

诉讼案件的分类与争点的确立

第 95 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者将诉讼事件分类为“单纯”与“复合”,并讨论了“比较”和“相互指控”等特殊类别,最后说明一旦诉讼事件的类型明确,如何由此得出争点(status)。

§3.10.1ceterum causa omnis, in qua pars altera agentis est, altera recusantis, aut unius rei controversia constat aut plurium.
此外,在一方为起诉方、另一方为抗辩方的所有诉讼事件中,争执要么由单一的事项构成,要么由多个事项构成。
haec simplex dicitur, illa coniuncta.
前者称为单纯,后者称为复合。
una controversia est per se furti, per se adulterii.
单一的争执本身是关于盗窃,或本身是关于通奸。
plures aut eiusdem generis, ut in pecuniis repetundis, aut diversi, ut si quis sacrilegii et homicidii simul accusetur.
多个争执要么是同一种类的(例如在追讨不当得利的诉讼中),要么是不同种类的(例如某人同时被指控犯有亵渎神明罪和杀人罪)。
quod nunc in publicis iudiciis non accidit, quoniam praetor certa lege sortitur, principum autem et senatus cognitionibus frequens est et populi fuit; privata quoque iudicia saepe unum iudicem habere multis et diversis formulis solent.
这种情况在现在的公审中不会发生,因为执政官是根据特定的法律进行抽签的;但在元首和元老院的审理中却很常见,而且过去在人民大会的审判中也是如此;私法裁判也经常因许多不同的诉讼程序而仅设一名裁判官。
§3.10.2nec aliae species erunt, etiamsi unus a duobus dumtaxat eandem rem atque ex eadem causa petet aut duo ab uno aut plures a pluribus, quod accidere in hereditariis litibus interim scimus, quia quamvis in multis personis causa tamen una est, nisi si condicio personarum quaestiones variaverit.
即使是一个人向至少两个人请求同一件物且基于同一理由,或者两个人向一个人,或者多个人向多个人(我们知道这在遗产诉讼中时有发生),其种类也不会有所不同,因为尽管涉及多人,诉讼事件却仍然只有一个,除非当事人的状况使论点发生了变化。
§3.10.3diversum his tertium genus, quod dicitur comparativum; cuius rei tractatus in parte causae frequens est, ut cum apud centumviros post alia quaeritur et hoc, uter dignior hereditate sit.
与这些不同的第三种类型被称为比较类型;对这一问题的探讨在诉讼事件的一部分中是很常见的,例如在百人法庭上,在其他问题之后也会探讨这一点:两人中谁更配继承遗产。
rarum est autem, ut in foro iudicia propter id solum constituantur, sicut divinationes, quae fiunt de accusatore constituendo, et nonnunquam inter delatores, uter praemium meruerit.
然而,在法庭上,仅为此目的而设立审判是罕见的,例如为了确定起诉人而进行的预备审查,以及有时在告密者之间争论谁更该获得奖赏。
§3.10.4adiecerunt quidam numero mutuam accusationem, quae ἀντικατηγορία vocatur, allis videlicet succedere hanc quoque comparativo generi existimantibus, cui similis erit petitionum invicem diversarum, quod accidit vel frequentissime.
有些人在这数量中增加了相互指控,这被称为 antikategoria,显然其他人认为这应当归入比较类型;与此相似的是互相提出不同要求的诉讼,这确实是非常频繁发生的。
id si et ipsum vocari debet ἀντικατηγορία (nam proprio caret nomine) duo genera erunt eius, alterum quo litigatores idem crimen invicem intentant, alterum quo aliud atque aliud.
如果这本身也应该被称为 antikategoria(因为它缺少专有名称),那么它将有两种类型:一种是诉讼当事人互相控告相同的罪行,另一种是互相控告不同的罪行。
cui et petitionum condicio par est.
对此,请求的情况也是相同的。
§3.10.5cum apparuerit genus causae, tum intuebimur, negeturne factum, quod intenditur, an defendatur, an alio nomine appelletur, an a genere actionis repellatur; unde sunt status.
当诉讼事件的类型明确后,我们就要观察,被指控的事实是否被否定、被辩护、被冠以其他名称,还是被诉讼的形式本身所驳回;争点正是由此产生的。

词汇与语法注释

  1. 3.10.1haec simplex dicitur, illa coniuncta — 关于代词 `haec` 和 `illa` 的指代。在标准拉丁语用法中,`hic`(这个)指代较近的“后者”(此处为 `plurium`),而 `ille`(那个)指代较远的“前者”(此处为 `unius`)。然而,为了语义的连贯性,这里的 `haec` 指代 `unius`(单一争执 = `simplex`),而 `illa` 指代 `plurium`(多个争执 = `coniuncta`),这与通常的对应关系相反。
  2. 3.10.4aliis videlicet succedere hanc quoque comparativo generi existimantibus — 这是一个夺格绝对结构(`aliis... existimantibus`),用以解释主句的原因或背景。分词 `existimantibus` 带有宾格加不定式结构(`hanc quoque succedere`)作为宾语,其中不及物动词 `succedere`(隶属于、归入)支配与格 `comparativo generi`。
  3. 3.10.4cui similis erit petitionum invicem diversarum — 这是一个省略了作主语的单数名词(可能是后文出现的 `condicio`“情况”)的结构。`cui` 是关系代词,指代前文的 `comparativo generi` 或 `antikategoria`。形容词 `similis` 支配属格 `petitionum invicem diversarum`(互相不同的请求),意思是“与此(相互指控或比较类型)相似的,将是互相不同的请求[的情况]”。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §3.10.1-3.10.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:3.10.1-3.10.5

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。