Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §2.19.1-2.19.3

雄辩术中天资与教育的作用

第 64 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

探讨天性与教育对雄辩术何者更为重要,指出在平庸层面上天性更具优势,但在完美境界中教育贡献更大,并以土壤耕作及雕刻材料与技术的关系作比喻。

§2.19.1scio, quaeri etiam, naturane plus ad eloquentiam conferat an doctrina.
我知道,人们也在探究,对于雄辩术而言,是天性贡献更多还是教育贡献更多。
quod ad propositum quidem operis nostri nihil pertinet (neque enim consummatus orator nisi ex utroque fieri potest), plurimum tamen referre arbitror, quam esse in hoc loco quaestionem velimus.
这虽然与我们这部著作的主旨毫无关系(因为一个完美的雄辩家只有同时具备这两者才能产生),但我认为,我们在这一处希望这个提问具有何种性质,这是至关重要的。
§2.19.2nam si parti utrilibet omnino alteram detrahas, natura etiam sine doctrina multum valebit, doctrina nulla esse sine natura poterit.
因为如果把其中一方完全剥离,那么天性即使没有教育也将大有作为,而教育没有天性则根本无法存在。
sin ex pari coeant, in mediocribus quidem utrisque maius adhuc credam naturae esse momentum, consummatos autem plus doctrinae debere quam naturae putabo; sicut terrae nullam fertilitatem habenti nihil optimus agricola profuerit, e terra uberi utile aliquid etiam nullo colente nascetur, at in solo fecundo plus cultor quam ipsa per se bonitas soli efficiet.
但是,如果两者等同地结合在一起,我固然相信在两者皆平庸的情况下天性的分量仍然更大,但我认为完美的雄辩家对教育的负债要多于对天性;正如对于毫无肥力的土地,最优秀的农夫也无济于事,而从肥沃的土地中,即使无人耕耘也会长出有益之物,但在肥沃的土壤中,耕耘者所成就的要多于土壤自身的美质。
§2.19.3et, si Praxiteles signum aliquod ex molari lapide conatus esset exsculpere, Parium marmor mallem rude; at si illud idem artifex expolisset, plus in manibus fuisset quam in marmore.
而且,如果普拉克西特列斯曾试图用磨石雕刻某尊雕像,我宁愿要未加工的帕罗斯大理石;但如果那位艺术家已经抛光了这同一块大理石,那么在双手中的技巧就要多于在大理石之中的价值。
denique natura materia doctrinae est; haec fingit, illa fingitur.
简而言之,天性是教育的原材料;后者塑造,前者被塑造。
nihil ars sine materia, materiae etiam sine arte pretium est, ars summa materia optima melior.
没有原材料,技术便一无是处,而原材料即使没有技术也有其价值,但最高的艺术要优于最好的原材料。

词汇与语法注释

  1. §2.19.1referre — 无人称动词 *refert*(重要)的不定式。在此处以间接疑问从句 *quam esse in hoc loco quaestionem velimus* 作为其实质主语。*plurimum* 用作副词,意为“极大地”。
  2. §2.19.1quam esse in hoc loco quaestionem velimus — *velimus*(*volo* 的现在时虚拟式)带宾格加不定式(*acc. + inf.*)的结构。*quam quaestionem*(何种问题)作不定式 *esse* 的主语宾格。
  3. §2.19.2parti utrilibet — 代名词性形容词 *uterlibet*(两者中任意一个)的阴性单数与格。与动词 *detrahas*(夺去)连用,起夺格功能(分离与格)。
  4. §2.19.3mallem — 动词 *malo*(更喜欢)的未完成过去时虚拟式第一人称单数。作为条件从句 *conatus esset*(过去完成时虚拟式)的结句,表示在过去虚拟条件下的持续态度(“(当时)我宁愿要……”)。
  5. §2.19.3haec fingit, illa fingitur — 遵循指示代词的用法惯例,较近的 *haec* 指代紧邻的 *doctrinae*(教育),较远的 *illa* 指代 *natura*(天性)。“后者(教育)进行塑造,前者(天性)被塑造”。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §2.19.1-2.19.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:2.19.1-2.19.3

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。