Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §12.6.1-12.6.7

开始诉讼实务的合适时机

第 350 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

讨论了开始辩护实务的合适时机,指出了过早开始的危险与过度推迟的弊端,并通过西塞罗的例子说明了理论与实践相结合的重要性。

§12.6.1agendi autem initium sine dubio secundum vires cuiusque sumendum est.
然而,开始辩护的时间无疑应当根据每个人的力量来选择。
neque ego annos definiam, cum Demosthenen puerum admodum actiones pupillares habuisse manifestum sit, Calvus, Caesar, Pollio multum ante quaestoriam omnes aetatem gravissima iudicia susceperint, praetextatos egisse quosdam sit traditum, Caesar Augustus duodecim natus annos aviam pro rostris laudaverit.
我不会规定具体的年龄,因为很明显,德摩斯梯尼在极年轻时就提起了针对监护人的诉讼,卡尔乌斯、恺撒、波里奥都在远未达到财务官年龄之前就承担了极其重大的审判,据传有些人甚至在穿着托加·普拉埃特克斯塔(童贞宽条紫边长袍)时就进行了辩护,而恺撒·奥古斯图斯在十二岁时就在演讲坛上为祖母致悼词。
§12.6.2modus mihi videtur quidam tenendus, ut neque praepropere destringatur immatura frons et, quidquid est illud adhuc acerbum, proferatur; nam inde et contemptus operis innascitur et fundamenta iaciuntur impudentiae et, quod est ubicunque perniciosissimum, praevenit vires fiducia.
在我看来,应当保持某种适度,以免过早地展露不成熟的态度,并将任何尚属青涩的东西拿出来;因为由此既会产生对工作的轻蔑,又会奠定无耻的基础,而且——这在任何地方都是最有害的——自信会超出实力。
§12.6.3nec rursus differendum est tirocinium in senectutem; nam cotidie metus crescit, maiusque fit semper quod ausuri sumus et, dum deliberamus quando incipiendum sit, incipere iam serum est.
反之,也不应将初次登台推迟到老年;因为恐惧与日俱增,我们企图尝试的事情总是变得越来越大,而当我们还在权衡何时应当开始时,开始已然太迟。
quare fructum studiorum viridem et adhuc dulcem promi decet, dum et veniae spes est et paratus favor et audere non dedecet et, si quid desit operi, supplet aetas, et, si qua sunt dicta iuveniliter, pro indole accipiuntur:
因此,在研究的果实尚青且甜美时将其呈献是适宜的,因为此时既有获得宽容的希望,又有准备好的好意,且敢于尝试并非不体面,如果工作中有什么欠缺,年龄也会予以弥补,如果有什么年轻气盛的话语,也会被视为天赋的显现。
§12.6.4ut totus ille Ciceronis pro Sexto Roscio locus: quid enim tam commune quam spiritus vivis, terra mortuis, mare fluctuantibus, litus eiectis? quae cum sex et viginti natus annos summis audientium clamoribus dixerit, defervisse tempore et annis liquata iam senior idem fatetur.
正如西塞罗为塞克斯图斯·罗斯基乌斯辩护时的那整段话:“因为有什么能像空气之于活人,土地之于死者,海洋之于随波逐流者,海岸之于被抛弃者那样普遍呢? ”这些话是他在二十六岁时,在听众极大的欢呼声中说出的,而到了老年,同一个他自己也承认,这些话随着时间的推移而冷却,并在岁月中得到了净化。
et hercule quantumlibet secreta studia contulerint, est tamen proprius quidam fori profectus, alia lux, alia veri discriminis facies, plusque, si separes, usus sine doctrina quam citra usum doctrina valet.
说实话,无论隐秘的研究能贡献多少,法廷依然有其特有的进步,那是另一种光芒,是真实危机的另一种面貌,而且,如果将两者分开,没有学问的实践比没有实践的学问更为有效。
§12.6.5ideoque nonnulli senes in schola facti stupent novitate, cum in iudicia venerunt, et omnia suis exercitationibus similia desiderant.
因此,一些在学校中变老的人,当他们来到法庭时,会被其新奇所惊呆,并渴望一切都与他们自己的练习相似。
at illic et iudex tacet et adversarius obstrepit et nihil temere dictum perit et, si quid tibi ipse sumas, probandum est, et laboratam congestamque dierum ac noctium studio actionem aqua deficit, et omisso magna semper flandi tumore in quibusdam causis loquendum est; quod illi diserti minime sciunt.
但在那里,法官保持沉默,对手喧嚷干扰,没有一句轻率说出的话会被漏掉,如果你自己承担了什么主张,就必须予以证明,而那经过日夜研究、辛苦积累起来的辩词,水(限时水钟)会不够用,且必须在某些案件中放弃一直以来大言不惭的夸张腔调,用平常的话语来说话;而那些学校里的雄辩家们对此最不了解。
§12.6.6itaque nonnullos reperias, qui sibi eloquentiores videantur, quam ut causas agant.
因此,你会发现有些人,他们觉得自己太过于雄辩,以至于不屑于去辩护案件。
ceterum illum, quem iuvenem tenerisque adhuc viribus nitentem in forum deduximus, et incipere quam maxime facili ac favorabili causa velim, ferarum ut catuli molliore praeda saginantur, et non utique ab hoc initio continuare operam et ingenio adhuc alendo callum inducere, sed iam scientem, quid sit pugna, et in quam rem studendum sit, refici atque renovari.
但是,对于我们带入法庭的那个正值年轻、以尚且柔弱的力量努力奋斗的年轻人,我既希望他能从一个尽可能简单且有利的案件开始,就像猛兽的幼崽用较软的猎物喂养一样,又希望他绝不要从这个开始就连续不断地工作,从而使尚需抚育的天赋结茧变硬(失去敏感),而是要在已经懂得什么是战斗、以及为了什么而必须学习之后,得到修整和更新。
§12.6.7sic et tirocinii metum, dum facilius est audere, transient, nec audendi facilitate usque ad contemptum operis adduxerit.
这样,他既能在敢于尝试还比较容易的时候渡过初次登台的恐惧,又不会因敢于尝试的容易而导致对工作的轻蔑。
usus est hac ratione M. Tullius, et cum iam clarum meruisset inter patronos, qui tum erant, nomen, in Asiam navigavit seque et aliis sine dubio eloquentiae ac sapientiae magistris, sed praecipue tamen Apollonio Moloni, quem Romae quoque audierat, Rhodi rursus formandum ac velut recoquendum dedit.
马尔库斯·图利乌斯采用了这种方法,当他在当时的辩护人中已经赢得了显赫的名声时,他航行到亚洲,将自己托付给其他无疑是雄辩和智慧的大师,但尤其是托付给他在罗马也曾听过其课的罗德岛的阿波罗尼奥斯·莫隆,让他重新塑造,就像重新熔铸一样。
tum dignum operae pretium venit, cum inter se congruunt praecepta et experimenta.
当理论与实践相互契合时,努力的合宜价值才会到来。

词汇与语法注释

  1. 12.6.1cum Demosthenen puerum admodum actiones pupillares habuisse manifestum sit — 连词 `cum` 表示原因,支配后面的一系列虚拟语气(`sit`...`susceperint`...`sit`...`laudaverit`)。`Demosthenen` 是希腊语宾格形式,作“宾格加不定式”结构(`Demosthenen ... habuisse`)的主语。
  2. 12.6.2ut neque praepropere destringatur immatura frons — `ut` 引导名词性从句,具体规定了无人称句 `modus mihi videtur quidam tenendus`(在我看来应当保持某种适度)的实质内容。`frons`(额头)是用作表示羞耻或自信的隐喻。
  3. 12.6.4defervisse tempore et annis liquata iam senior idem fatetur — 这是接在虚拟语气从句 `quae cum ... dixerit`(虽然/当他说了这些话时)之后的宾语从句。`defervisse` 和 `liquata [esse]` 是宾格加不定式结构中的不定式,作动词 `fatetur`(承认)的宾语,指他的风格或激情已经冷却并净化。
  4. 12.6.6et ingenio adhuc alendo callum inducere — 短语 `callum inducere`(起茧/使皮肤变硬)是一个习语,在这里意为“使(尚在培育中的)天赋变得迟钝或麻木”。`alendo` 是与 `ingenio` 一致的与格动形容词,表示目的或关系(“为了培育天赋”)。
  5. 12.6.7transient — 手稿中的拼写 `transient`(第三人称复数将来时)与单数主语 `illum` 不符。它通常被理解为 `transiet`(第三人称单数将来时)或 `transierit`(虚拟式完成时)的讹误,在翻译中均按单数主语处理。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §12.6.1-12.6.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:12.6.1-12.6.7

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。