§12.10.30duras et illa syllabus facit, quae ad coniungendas demum subiectas sibi uocalis est utilis, alias supervacua, ut equos hac et aequum scribimus; cum etiam ipsae hae vocales duae efficiant sonum, qualis apud Graecos nullus est, ideoque scribi illorum litteris non potest.
那个字母也使音节变得粗粝,它仅在连接其后的元音时才有用,在其他情况下则是多余的,正如我们用它写“equos”和“aequum”;而这两个元音本身也产生了一种在希腊人中不曾有过的声音,因此无法用他们的字母写出来。
quid? quod pleraque nos illa quasi mugiente M littera cludimus in quam nullum Graece verbum cadit: at illi ny iucundam et in fine praecipue quasi tinnientem illius loco ponunt, quae est apud nos rarissima in clausulis.
还有,我们的大多数词都以那个带有仿佛母牛叫声的字母M结尾,而在希腊语中没有任何词是以此结尾的,这又如何呢? 但他们在其位置上放上了悦耳的、尤其是在词尾听起来仿佛丁当响的N,而这个字母在我们这里的词尾中是极其罕见的。
quid? quod syllabae nostrae in B litteram et D innituntur adeo aspere, ut plerique non antiquissimorum quidem, sed tamen veterum mollire temptaverint non solum aversa pro abversis dicendo, sed et in praepositione B litterae absonam et ipsam S subiciendo.
还有,我们的音节倚靠在字母B和D上,以至于如此粗粝,以至于许多虽然算不上最古老、但也算是过去的人尝试使之柔和,不仅用“aversa”代替“abversis”,而且在前置词中,在字母B后加上了其本身并不和谐的S,这又如何呢?
§12.10.33sed accentus quoque, cum rigore quodam, tum similitudine ipsa, minus suaves habemus, quia ultima syllaba nec acuta unquam excitatur nec flexa circumducitur, sed in gravem vel duas graves cadit semper.
而且对于重音,由于某种僵硬以及其本身的单调,我们也有着较少悦耳的重音,因为最后一个音节既不曾被升高的锐重音唤起,也不曾被圆润的绕重音拉长,而是总是落在平重音或两个平重音上。
itaque tanto est sermo Graecus Latino iucundior, ut nostri poetae, quotiens dulce carmen esse voluerint, illorum id nominibus exornent.
因此,希腊语比拉丁语悦耳得多,以至于我们的诗人每当想要诗歌甜美时,就会用他们的名字来加以点缀。
§12.10.34his ilia potentiora, quod res plurimae carent appellationibus, ut eas necesse sit transferre aut circumire; etiam in iis, quae denominata sunt, summa paupertas in eadem nos frequentissime revolvit; at illis non verborum modo, sed linguarum etiam inter se differentium copia est.
比这些更强有力的是:极多的事物缺乏名称,以至于有必要借用或绕道表达;即使在那些已命名的词中,词汇的极度匮乏也极其频繁地将我们抛回相同的词中;但他们不仅有词汇的丰富,而且还有彼此不同的方言的丰富。
§12.10.35quare qui a Latinis exiget illam gratiam sermonis Attici, det mihi in eloquendo eandem iucunditatem et parem copiam.
因此,向拉丁人要求阿提卡言语之优雅的人,应在表达中给我以同样的甜美和同等的丰饶。
quod si negatum est, sententias aptabimus iis vocibus quas habemus, nec rerum nimiam tenuitatem, ut non dicam pinguioribus, fortioribus certe verbis miscebimus, ne virtus utraque pereat ipsa confusione.
但如果这被拒绝,我们将把思想适合于我们所拥有的言词,而不会将事物的过度纤细与(我且不说更丰腴的)至少是更强有力的词混合在一起,以免这两种美德因混淆本身而消亡。
§12.10.36nam quo minus adiuvat sermo, rerum inventione pugnandum est.
因为言语提供的帮助越少,我们就越要通过思想的构思来战斗。
sensus sublimes variique eruantur.
崇高而多样的思想应当被发掘出来。
permovendi omnes adfectus erunt, oratio translationum nitore illuminanda.
一切情感都要被激发,言辞应当被隐喻的闪光照亮。
non possumus esse tam graciles: simus fortiores.
我们无法做到如此纤细:那我们就更强有力些吧。
subtilitate vincimur: valeamus pondere.
我们在精细上被击败:那我们就以分量取胜。
proprietas penes illos est certior: copia vincamus.
表达的得体在他们手中更为确定:那我们就以丰饶战胜之。
§12.10.37ingenia Graecorum etiam minora suos portus habent: nos plerumque maioribus velis mouemur, validior spiritus nostros sinus tendat;
希腊人即使是较小的才智也有他们自己的港湾:我们则大多被更大的帆推动,让更强劲的气息吹胀我们的帆面。
non tamen alto semper feremur, nam et litora interim sequenda sunt.
然而,我们不会总是被带往深海,因为其间也必须沿着海岸行驶。
illis facilis per quaelibet vada accessus; ego aliquid, non multo tamen, altius, in quo mea cumba non sidat, inveniam.
对他们而言,通过任何浅滩都很容易接近;我则会寻找某种虽不深、但也稍深一些的地方,使我的小船不至于搁浅。
§12.10.38neque enim, si tenuiora haec ac pressiora Graeci melius, in eoque vincimur solo et ideo in comoediis non contendimus, prorsus tamen omittenda pars haec orationis, sed exigenda ut optime possumus; possumus autem rerum et modo et iudicio esse similes, verborum gratia, quam in ipsis non habemus, extrinsecus condienda est.
因为,即使希腊人更好地做到了这些更纤细和更紧凑的风格,而我们仅在这一点上被击败,并因此在喜剧中不进行竞争,但这部分言语绝不应被完全放弃,而应尽我们所能地去追求;我们可以在思想的尺度和判断上与他们相似,而我们在言词本身中不具有的词语优雅,必须从外部加以调味。
§12.10.39an non in privatis et acutus et indistinctus et non super modum elatus M. Tullius? non in M. Calidio insignis haec virtus? non Scipio, Laelius, Cato in eloquendo uelut Attici Romanorum fuerunt? cui porro non satis est, quo nihil esse melius potest?
难道在私法案件中,马尔库斯·图利乌斯不是既敏锐、明晰,又不过分高昂吗? 难道在马尔库斯·卡利迪乌斯身上,这一杰出的美德不显著吗? 难道西庇阿、莱利乌斯、加图在表达上不就像是罗马人的阿提卡人吗? 此外,对于那无可更好之物,还有谁会不满足呢?
§12.10.40adhuc quidam nullam esse naturalem putant eloquentiam, nisi quae sit cotidiano sermoni simillima, quo cum amicis, coniugibus, liberis, servis loquamur, contento promere animi voluntatem nihilque arcessiti et elaborati requirente; quidquid huc sit adiectum, id esse adfectationis et ambitiosae in loquendo iactantiae, remotum a veritate fictumque ipsorum gratia verborum, quibus solum natura sit officium attributum, servire sensibus:
至今仍有些人认为,没有任何雄辩是自然的,除非它与日常言语极度相似,即我们与朋友、妻子、孩子、奴隶交谈时的言语,它甘于表达心中的意愿,而不要求任何外求的和精雕细琢的东西;他们认为,凡是对此有所添加的,都是做作和言语中的虚荣夸耀,脱离了真实,是为了言词本身而虚构的,而自然仅赋予了言词服务于思想的唯一职责。