Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §11.3.163-11.3.173

论证、离题与结语中的发声与手势

第 336 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

本部分说明了在论证、离题和结语中适宜的声音语调与手势,并通过著名演说的具体实例,探讨了在唤起同情时的抑扬顿挫与表达方式。

§11.3.163nam et proponere, partiri, interrogare sermoni sunt proxima, et contradictionem sumere: nam ea quoque diversa propositio est.
因为既是提示、分割、提问最接近日常谈话,又是取用反驳最接近日常谈话;因为那也是另一种提示。
sed haec tamen aliquando irridentes, aliquando imitantes pronuntiamus.
然而,我们有时带着嘲讽,有时带着模仿来朗诵这些内容。
§11.3.164argumentatio plerumque agilior et acrior et instantior consentientem orationi postulat etiam gestum, id est fortem celeritatem.
论证往往更加活跃、锐利和紧迫,也要求与演说相符的手势,即强有力的敏捷。
instandum quibusdam in partibus et densanda oratio.
在某些部分必须步步紧逼,且使演说紧凑。
egressiones fere lenes et dulces et remissae, raptus Proserpinae, Siciliae descriptio, Cn. Pompeii laus.
离题大抵是温和、甜美和放松的,例如普洛塞庇娜的被劫、西西里的描写、以及对格奈乌斯·庞培的赞美。
neque enim mirum minus habere contentionis ea quae sunt extra quaestionem.
因为在问题之外的事物具有较少的紧张感,这并没什么好奇怪的。
§11.3.165mollior nonnunquam cum reprehensione diversae partis imitatio: uidebar videre alios intrantis, alios autem exeuntes, quosdam ex vino vacillantes.
有时,带有对另一方谴责的模仿会更加柔和:“我似乎看见一些人进来,另一些人出去,还有一些人因喝了酒而步履蹒跚。
ubi non dissidens a voce permittitur gestus quoque, in utramque partem tenera quaedam, sed intra manus tamen et sine motu laterum translatio.
”在这种情况下,也允许使用与声音不相冲突的手势,即向两侧做某种温和的、但仍保持在双手范围内且无胁部运动的转换。
§11.3.166accendendi iudicis plures sunt gradus.
煽动法官有几个等级。
Summus ille et quo nullus est in oratore acutior: suscepto bello, Caesar, gesto iam etiam ex parte magna.
那最高的一级,也是在演说家中最锐利无比的:“在战争已经开始,凯撒,甚至大部分已经打完的时候。
praedixit enim: quantum potero voce contendam, ut populus hoc Romanus exaudiat.
”因为他预先说过:“我将尽我所能用声音去抗争,好让罗马人民听见。
paulum inferior et habens aliquid iam iucunditatis: quid enim tuus ille, Tubero, in acie Pharsalica gladius agebat?
”稍微低一些,且已带有某种愉悦感的一级是:“因为,图贝罗,你那把剑在法萨卢斯的战线中究竟在做什么?
§11.3.167plenius adhuc et lentius ideoque dulcius: in coetu vero populi Romani negotium publicum gerens.
” 还要更饱满、更缓慢,因而更甜美的是:“在罗马人民的集会上真正处理公国事务时。
producenda omnia trahendaeque tum vocales aperiendaeque sunt fauces.
”此时所有的音符都应当延长,元音应当拉长,喉咙应当打开。
pleniore tamen haec canali fluunt: vos, Albani tumuli atque luci.
然而这些是以更充沛的水流流淌出来的:“你们,阿尔巴的丘陵与树林。
iam cantici quiddam habent sensimque resupina sunt: saxa atque solitudines voci respondent.
”这些已经带有某种歌唱的性质,并渐渐向后仰起:“岩石与荒野回应着声音。
§11.3.168tales sunt illae inclinationes vocis, quas invicem Demosthenes atque Aeschines exprobrant, non ideo improbandae; cum enim uterque alteri obiiciat, palam est utrumque fecisse.
” 这些正是德摩斯梯尼与埃斯基涅斯互相指责的那种声音偏转,但不应因此而受到谴责;因为既然双方都以此指责对方,显然双方都曾这样做过。
nam neque ille per Marathonis et Plataearum et Salaminis propugnatores recto sono iuravit, nec ille Thebas sermone deflevit.
因为,那位著名的演说家既没有用平淡的声音指着马拉松、普拉提亚和萨拉米斯的保卫者起誓,另一位也没有用日常谈话的语调为忒拜哀哭。
§11.3.169est his diversa vox et paene extra organum, cui Graeci nomen amaritudinis dederunt, super modum ac paene naturam vocis humanae acerba: quin compescitis vocem istam, indicem stultitiae, testem paucitatis? sed id, quod excedere modum dixi, in illa parte prima est: quin compescitis.
有一种声音与这些不同,且几乎超出了发声器官,希腊人给它起了个名字叫“苦涩”,它超出了限度,几乎超出了人类声音的自然,显得辛辣刺耳:“你们为何不压制那声音,那愚蠢的标志,那人数稀少的见证? ”但在我所说超出限度的部分,是在那第一部分:“你们为何不压制”。
§11.3.170epilogus, si enumerationem rerum habet, desiderat quandam concisorum continuationem; si ad concitandos iudices est accommodatus, aliquid ex iis, quae supra dixi; si placandos, inclinatam quandam lenitatem; si misericordia commovendos, flexum vocis et flebilem suavitatem, qua praecipue franguntur animi, quaeque est maxime naturalis.
结语如果包含对事情的列举,就需要某种简练句子的连续;如果是为了煽动法官,就需要我上面所说的一些内容;如果是为了安抚他们,就需要某种低垂的温和;如果是为了激起他们的同情心,就需要声音的抑扬和悲哀的柔美,人心尤其因此而软化,这也是最自然的。
nam etiam orbos viduasque videas in ipsis funeribus canoro quodam modo proclamantes.
因为你甚至可以看到失去亲人者和寡妇在葬礼本身中以某种悦耳的方式哭喊。
§11.3.171hic etiam fusca illa vox, qualem Cicero fuisse in Antonio dicit, mire faciet; habet enim in se, quod imitamur.
在这里,那种沙哑的声音,正如西塞罗所说在安东尼奥身上出现过的那种,也会起到极好的效果;因为在它自身中包含着我们所模仿的东西。
duplex est tamen miseratio, altera cum invidia, qualis modo dicta de damnatione Philodami, altera cum deprecatione demissior.
然而,激发同情是双重的:一种带有愤恨,就像刚才提到的关于菲洛达穆斯的定罪,另一种则伴随着恳求而更加低沉。
§11.3.172quare, etiamsi est in illis quoque cantus obscurior, in coetu vero populi Romani (non enim haec rixantis modo dixit); et vos, Albani tumuli (non enim, quasi inclamaret aut testaretur, locutus est), tamen infinito magis illa flexa et circumducta sunt: me miserum, me infelicem, et quid respondebo liberis meis? et revocare tu me in patriam potuisti, Milo, per hos;
因此,尽管在那些地方也有较隐蔽的歌唱,在“在罗马人民的集会上真正”(因为他不是以争吵者的方式说这些话的),以及“你们,阿尔巴的丘陵”(因为他说话时不像是大喊大叫或呼吁见证),然而以下这些却要无限地更加抑扬顿挫和拉长:“可怜的我啊,不幸的我啊,我该如何回答我的孩子们? ”以及“你,米洛,能通过这些人把我召回祖国,而我却不能通过同样的人把你留在同一个祖国吗?
ego te in eadem patria per eosdem retinere non potero? et cum bona C. Rabirii nummo sestertio addicit: O meum miserum acerbumque praeconium.
”以及当他以一塞斯特尔提乌斯铜币判给盖乌斯·拉比里乌斯的财产时:“噢,我这可怜而痛苦的宣告!
§11.3.173ilia quoque mire facit in peroratione velut deficientis dolore et fatigatione confessio, ut pro eodem Milone, sed. finis sit; neque enim prae lacrimis iam loqui possum.
” 在结语中,那种因悲伤和疲惫而仿佛力竭者的表白也起到了极好的效果,就像为同一个米洛辩护时:“但是……让这成为结束吧;因为由于眼泪,我现在已无法说话。
quae similem verbis habere debent etiam pronuntiationem.
”这些内容应当拥有与文字相似的朗诵。

词汇与语法注释

  1. §11.3.163et opponere... et contradictionem sumere — 关联结构 et... et...(既……又……)强调所有这些修辞动作都与日常谈话(sermoni)最为接近。
  2. §11.3.165uidebar videre — 引用自西塞罗的《辩护克鲁恩提乌斯》180。使用个人的 videor 结构(“我似乎看见”),用以表达身临其境的生动感。
  3. §11.3.167resupina sunt — 形容词 resupinus(仰卧的、向后仰的)的中性复数主格形式,指代前面的词语或音调。它暗示了一种随着声音回荡而身体逐渐后仰的朗诵方式,或是声音本身向后倾斜的特质。
  4. §11.3.172bona C. Rabirii nummo sestertio addicit — 指代西塞罗《辩护波斯图穆斯》45中的引用。动词 addicit(判给、拍卖成交)的主语在形式上是拍卖商或裁判官,描述了拉比里乌斯的财产以仅一塞斯特尔提乌斯的价格被贱卖的悲惨场景。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §11.3.163-11.3.173. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:11.3.163-11.3.173

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。