Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §11.2.33-11.2.41

背诵技巧与结构划分及反复训练

第 319 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者探讨了出声背诵和听人朗读在记忆中的益处,强调了“分割”与“结构”在保持思维秩序中的核心作用,并总结道,不断的训练和劳苦才是提升记忆力的根本途径。

§11.2.33haec ratio, ut est illi, de qua primum locutus sum, arti non dissimilis, ita, si quid me experimenta docuerunt, et expeditior et potentior.
这种方法正如与我首先谈到的那种技巧并非不同一样,如果我的经验教会了我什么,那么它既更迅速,也更强大。
ediscere tacite (nam id quoque est quaesitum) erat optimum, si non subirent velut otiosum animum plerumque aliae cogitationes; propter quas excitandus est voce, ut duplici motu iuvetur memoria dicendi et audiendi.
默默地背诵(因为这也是人们所探讨的)本是最好的,如果其他杂念不经常侵入闲散的心灵;正是因为这些杂念,心灵必须被声音唤醒,以便通过说话和听闻的双重运动来帮助记忆。
sed haec vox sit modica et magis murmur.
但这种声音应当是适度的,更像是一种低语。
§11.2.34qui autem legente alio ediscit, in parte tardatur, quod acrior est oculorum quam aurium sensus; in parte iuvari potest, quod, cum semel aut bis audierit, continuo illi memoriam suam experiri licet et cum legente contendere.
而那些在别人朗读时进行背诵的人,一方面会受到拖延,因为视觉比听觉更为敏锐;另一方面也可能得到帮助,因为一旦听了一两次,他就可以立即测试自己的记忆,并与朗读的人进行竞争。
nam et alioqui id maxime faciendum est, ut nos subinde temptemus, quia continua lectio et quae magis et quae minus haerent aequaliter transit.
因为在其他方面,我们也最应该这样做,即不时地自我测试,因为连续的阅读会同样地略过那些记住较牢固和较不牢固的内容。
§11.2.35in experiendo teneasne, et maior intentio est et nihil supervacui temporis perit, quo etiam quae tenemus repeti solent; ita sola, quae exciderunt, retractantur, ut crebra iteratione firmentur, quanquam solent hoc ipso maxime haerere, quod exciderunt.
在测试自己是否记住时,不仅有更大的专注度,而且不会浪费多余的时间,而在那种时间里,我们连已经记住的东西也常常会被重复;因此,只有那些遗忘的部分才会被重新温习,以便通过频繁的重复来加以巩固,尽管它们往往最容易因为曾经遗忘这一事实而被最牢固地记住。
illud ediscendo scribendoque commune est, utrique plurimum conferre bonam valetudinem, digestum cibum, animum cogitationibus alis liberum.
这一点对背诵和写作是共同的,即良好的健康状况、消化的食物、免受其他杂念干扰的心灵对两者都有最大的益处。
§11.2.36verum et in iis quae scripsimus complectendis multum valent, et in iis quae cogitamus continendis prope solae (excepta, quae potentissima est, exercitatione) divisio et compositio.
但是,无论是在掌握我们所写的内容,还是在保持我们所思考的内容上,“分割”和“结构”都起着巨大的作用,而且它们几乎是唯一的方法(除了最强大的训练之外)。
nam qui recte diviserit, nunquam poterit in rerum ordine errare.
因为正确分割的人,决不会在事物的顺序上出错。
§11.2.37certa sunt enim non solum in digerendis quaestionibus, sed etiam in exsequendis, si modo recte dicimus, prima ac secunda et deinceps; cohaeretque omnis rerum copulatio, ut ei nihil neque subtrahi sine manifesto intellectu neque inseri possit.
因为不仅在整理问题时,而且在执行问题时,只要我们说得正确,第一、第二以及接下来的顺序都是确定的;事物的整个连接是如此紧密,以至于如果没有明显的察觉,任何东西都不能被删去或插入。
§11.2.38an vero Scaevola in lusu duodecim scriptorum, cum prior calculum promovisset essetque victus, dum rus tendit, repetito totius certaminis ordine, quo dato errasset recordatus, rediit ad eum, quocum luserat, isque ita factum esse confessus est? minus idem ordo valebit in oratione, praesertim totus nostro arbitrio constitutus, cum tantum ille valeat alternus?
难不成立在十二线棋戏中,斯卡埃沃拉在先走一子并落败后,在走向乡间的路上,通过复盘整个比赛的顺序,想起了自己是因为走了哪一步而犯错的,于是返回到与他对局的人那里,而后者也承认确实如此? 当那种轮流的顺序起着如此大的作用时,同样的顺序在演说中难道用处会较小吗? 尤其是演说的顺序完全是由我们自己的意志决定的。
§11.2.39etiam quae bene composita erunt, memoriam serie sua ducent.
即使是那些组织良好的内容,也会通过它们自身的连续性来引导记忆。
nam sicut facilius versus ediscimus quam prosam orationem, ita prosae vincta quam dissoluta.
因为正如我们背诵诗行比背诵散文演说更容易一样,在散文中,有节奏约束的也比松散的更容易。
sic contingit, ut etiam quae ex tempore videbantur effusa, ad verbum repetita reddantur.
这样就会发生,甚至那些看起来是即兴发挥的内容,也能逐字逐句地被重复和复述。
quod meae quoque memoriae mediocritatem sequebatur, si quando interventus aliquorum, qui hunc honorem mererentur, iterare declamationis partem coegisset.
我的平庸记忆力也曾遵循过这一点,如果每当一些值得这种敬意的人突然到来,迫使我重复辩论练习的一部分时。
nec est mendacio locus, salvis qui interfuerunt.
既然当时在场的人都还健在,就绝没有说谎的余地。
§11.2.40si quis tamen unam maximamque a me artem memoriae quaerat, exercitatio est et labor; multa ediscere, multa cogitare, et si fieri potest cotidie, potentissimum est.
然而,如果有人向我寻求唯一且最大的记忆技术,那就是训练和劳苦;多背诵、多思考,如果可能的话每天都做,这是最强大的。
nihil aeque vel augetur cura vel negligentia intercidit.
没有任何东西能同样地因精心照料而增长,或因疏忽大意而消亡。
§11.2.41quare et pueri statim, ut praecepi, quam plurima ediscant, et, quaecunque aetas operam iuvandae studio memoriae dabit, devoret initio taedium illud et scripta et lecta saepius revolvendi et quasi eundem cibum remandendi.
因此,正如我所指导的,孩子们应当立刻开始背诵尽可能多的内容;而且,无论任何年龄的人致力于研究提高记忆力,在开始时都应当甘心忍受那种反复翻阅已写和已读内容、仿佛反刍同一种食物的枯燥。
quod ipsum hoc fieri potest levius, si pauca primum et quae odium non adferant coeperimus ediscere, tum cotidie adiicere singulos versus, quorum accessio labori sensum incrementi non adferat, in summam ad infinitum usque perveniat, et poetica prius, tum oratorum, novissime etiam solutiora numeris et magis ab usu dicendi remota, qualia sunt iurisconsultorum.
如果我们在开始时先背诵少数不至于引起厌恶的内容,那么这件事本身就可以变得轻松一些,然后每天增加一行诗,其增加并不会给劳动带来增加负担的感觉,最终累积达到无限;并且首先背诵诗歌,然后是雄辩家的作品,最后甚至是那些不受韵律约束、且更远离日常口才应用的作品,例如法律学家的著作。

词汇与语法注释

  1. 11.2.33erat optimum, si non subirent — 虽然 erat 是直陈式未完成过去时,但与条件从句中的虚拟式过去时 subirent 连用,表示与现在相反的虚拟条件(“如果……不,本是最好的”)。在拉丁语中,由中性形容词和 esse 构成的无人称表达(如 optimum erat, melius erat)在主句中通常使用直陈式未完成过去时,而非虚拟式。
  2. 11.2.34et quae magis et quae minus haerent — 关系代名词 quae 的先行词(中性复数代词 ea)被省略,整句结构为 [ea] quae magis [haerent] et [ea] quae minus haerent(“那些记住较牢固的和较不牢固的内容”)。关系从句中的动词 haerent 仅在后半句中明示,前半句中被省略。
  3. 11.2.38quo dato errasset — quo dato 是基于棋戏中“走子(calculum dare)”的习惯表达而构成的夺格绝对(或独立夺格)结构。errasset 是 erravisset(虚拟式过去完成时)的缩略形式,在主句动词 recordatus 所引导的间接疑问句中,表示过去发生的错误行为(“由于走了哪一步棋而犯错”)。
  4. 11.2.39salvis qui interfuerunt — 这是省略了先行词 iis 的夺格绝对(或独立夺格)结构,即 [iis] salvis qui interfuerunt。字面意思是“在当时在场的人都完好无损(健在)的情况下”,在此表示某种前提或根据(“既然当时在场的人都还健在,就绝没有说谎的余地”)。
  5. 11.2.41quod ipsum hoc — quod 是连接性关系代词(relative nexus),指代前一句的完整内容(甘心忍受背诵的枯燥)。ipsum hoc 是不定式 fieri 的主格对格(主语),修饰 levius,起着“而这一事情本身(可以变得更轻松)”的过渡连接作用。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §11.2.33-11.2.41. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:11.2.33-11.2.41

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。