Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §10.3.23-10.3.33

写作环境的选择、专注力与书写工具的建议

第 299 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

昆体良指出美丽的自然环境实际上会分散注意力,并通过狄摩西尼的例子,论证了黑暗、安静以及在嘈杂中保持专注的精神的重要性。此外,他还就书写工具的选择(蜡板与羊皮纸)和留出空白以便修改等写作细节给出了具体建议。

§10.3.23mihi certe iucundus hic magis quam studiorum hortator videtur esse secessus.
对我来说,这种退隐至少显得更为惬意,而不是学习的促进者。
namque illa, quae ipsa delectant, necesse est avocent ab intentione operis destinati.
因为那些本身令人愉悦的事物,必然会分散对预定创作的专注。
neque enim se bona fide in multa simul intendere animus totum potest, et quocunque respexit, desinit intueri quod propositum erat.
因为心灵无法同时真诚地、完全地消耗在许多事物上,而且无论它看向何处,都会停止注视原定的目标。
§10.3.24quare silvarum amoenitas et praeterlabentia flumina et inspirantes ramis arborum aurae volucrumque cantus et ipsa late circumspiciendi libertas ad se trahunt, ut mihi remittere potius voluptas ista videatur cogitationem quam intendere.
因此,森林的幽美、流经身旁的河水、吹拂树枝的微风、鸟儿的歌唱,以及四下环顾本身的自由,都把人吸引过去,以至于在我看来,那种快乐与其说是凝聚思考,不如说是放松思考。
§10.3.25Demosthenes melius, qui se in locum, ex quo nulla exaudiri vox et ex quo nihil prospici posset, recondebat ne aliud agere mentem cogerent oculi.
狄摩西尼的做法更好,他把自己藏在一个既听不到任何声音、也看不到任何东西的地方,以免眼睛强迫心灵去关注别的事情。
ideoque lucubrantes silentium noctis et clausum cubiculum et lumen unum velut tectos maxime teneat.
因此,夜读的人,应该让深夜的寂静、封闭的房间和单一的光源把他们如遮蔽般最妥善地保持住。
§10.3.26sed cum in omni studiorum genere tum in hoc praecipue bona valetudo, quaeque eam maxime praestat, frugalitas, necessaria est, cum tempora ab ipsa rerum natura ad quietem refectionemque nobis data in acerrimum laborem convertimus.
然而,不仅在一切学问研究中,尤其是在这件事情上,健康的身体以及最能保障健康的节制是必不可少的,因为我们把自然本身赋予我们用于休息和恢复的时间,转化为了最激烈的劳动。
cui tamen non plus irrogandum est quam quod somno supererit, haud deerit.
然而,对这种劳动所投入的时间,不应超出睡眠之余所剩的分量,而这绝不会是不够的。
§10.3.27obstat enim diligentiae scribendi etiam fatigatio, et abunde, si vacet, lucis spatia sufficiunt; occupatos in noctem necessitas agit.
因为疲劳也会阻碍写作的细致,如果有空闲,白天的光阴已经绰绰有余;迫使忙碌之人工作到深夜的是迫不得已。
est tamen lucubratio, quotiens ad eam integri ac refecti venimus, optimum secreti genus.
然而,只要我们在精力充沛、恢复良好的状态下开始夜读,它就是隐秘的最优形式。
§10.3.28sed silentium et secessus et undique liber animus ut sunt maxime optanda, ita non semper possunt contingere, ideoque non statim, si quid obstrepet, abiciendi codices erunt et deplorandus dies; verum incommodis repugnandum et hic faciendus usus, ut omnia quae impedient vincat intentio; quam si tota mente in opus ipsum direxeris, nihil eorum, quae oculis vel auribus incursant, ad animum perveniet.
虽说寂静、退隐以及各方面都自由的心灵是最令人向往的,但并不总是能够得到;因此,如果有什么噪音吵闹,我们不应该立刻扔下书本、哀叹这一天毁了;相反,我们必须抵抗这些不便,并培养这种习惯,使专注力战胜一切阻碍;如果你全神贯注于创作本身,那么任何映入眼帘或传入耳畔的事物,都不会触及心灵。
§10.3.29an vero frequenter etiam fortuita hoc cogitatio praestat, ut obvios non videamus et itinere deerremus: non consequemur idem, si et voluerimus? non est indulgendum causis desidiae.
难道偶然的思考不也常常产生这种效果,以至于我们看不见迎面而来的人、甚至走错路吗? 如果我们刻意想要做到,难道就不能达到同样的效果吗? 不应该放任懒惰的借口。
nam si non nisi refecti, non nisi hilares, non nisi omnibus aliis curis vacantes studendum existimarimus, semper erit propter quod nobis ignoscamus.
因为如果我们认为,只有在恢复了精力、心情愉快、且免除了一切其他忧虑时才能学习,那么总会有一个理由让我们宽恕自己的懈怠。
§10.3.30quare in turba, itinere, conviviis etiam faciat sibi cogitatio ipsa secretum.
因此,在人群中、旅途中,甚至在宴席上,思考本身都应当为自己创造出一种隐秘。
quid alioqui fiet, cum in medio foro, tot circumstantibus iudiciis, iurgiis, fortuitis etiam clamoribus, erit subito continua oratione dicendum, si particulas quas ceris mandamus nisi in solitudine reperire non possumus? propter quae idem ille tantus amator secreti Demosthenes in litore, in quo se maximo cum sono fluctus illideret, meditans consuescebat contionum fremitus non expavescere.
否则,当处于广场中央,被如此多的审判、争吵、甚至是突发的喧嚷所包围,必须突然进行连续的演讲时,如果我们只有在孤独中才能找到那些寄托于蜡板之上的词句碎片,那又该怎么办呢? 正是由于这些原因,那位同样极其热爱隐秘的狄摩西尼,才会在波涛以巨响拍击的海岸边,一边冥想,一边让自己习惯于不惧怕公众集会的嘈杂。
§10.3.31illa quoque minora (sed nihil in studiis parvum est) non sunt transeunda: scribi optime ceris, in quibus facillima est ratio delendi, nisi forte visus infirmior membranarum potius usum exiget, quae ut iuvant aciem, ita crebra relatione, quoad intinguntur, calami morantur manum et cogitationis impetum frangunt.
那些较为琐碎的事情(但在学问研究中没有什么是微不足道的)也不容忽视:在蜡板上书写是最好的,因为在蜡板上擦除最为简便,除非视力较弱可能更需要使用羊皮纸;羊皮纸虽然有益于视力,但由于在蘸墨水时笔尖频繁地回转,会耽搁手的动作,打断思考的势头。
§10.3.32relinquendae autem in utrolibet genere contra erunt vacuae tabellae, in quibus libera adiiciendo sit excursio.
不过,无论采用哪种介质,都应在对侧留出空白的板面,以便在添加内容时有自由发挥的余地。
nam interim pigritiam emendandi angustiae faciunt aut certe novorum interpositione priora confundant.
因为有时狭窄的空间会让人产生懒于修改的惰性,或者至少会因为插入新内容而把先前写好的东西搞得一团糟。
ne latas quidem ultra modum esse ceras velim, expertus iuvenem studiosum alioqui praelongos habuisse sermones, quia illos numero versuum metiebatur, idque vitium, quod frequenti admonitione corrigi non potuerat, mutatis codicibus esse sublatum.
我甚至不希望蜡板过于宽大。 我曾见过一个在其他方面都很勤奋的青年,写出极其冗长的文章,只因为他用行数来衡量篇幅;而这个即使屡次劝诫也无法纠正的缺点,在更换了书写工具后便迎刃而解了。
§10.3.33debet vacare etiam locus, in quo notentur quae scribentibus solent extra ordinem, id est ex aliis, quam qui sunt in manibus loci, occurrere.
还应当留出一处空白,用来记录那些在写作时常常脱离顺序出现的想法,即来自于手头正在写的部分之外的其他地方的想法。
irrumpunt enim optimi nonnunquam sensus, quos neque inserere oportet neque differre tutum est, quia interim elabuntur, interim memoriae suae intentos ab alia inventione declinant ideoque optime sunt in deposito.
因为有时最绝妙的思想会突然闯入,此时既不适合将其插入当前的段落,延后记录又很不安全,因为一方面它们可能会漏掉,另一方面,当我们专注于记住它们时,又会让我们偏离别的构思。 因此,把它们暂存起来是最好的办法。

词汇与语法注释

  1. 10.3.23mihi certe iucundus hic magis quam studiorum hortator videtur esse secessus — 该句的主语是`secessus`(单数主格)。形容词`iucundus`和名词短语`studiorum hortator`作为`videtur esse`的谓语补足语,通过`magis quam`进行对比。`studiorum`是依附于名词`hortator`的宾格性属格(学问的促进者)。
  2. 10.3.25lucubrantes silentium noctis et clausum cubiculum et lumen unum velut tectos maxime teneat — 尽管并列了三个名词短语(`silentium`, `cubiculum`, `lumen`)作为主语,但动词`teneat`(现在虚拟式第三人称单数)采用单数形式,可能与最近的主语一致,或将并列主语视作一个单一概念。`lucubrantes`(夜读的人们)是直接宾语(宾格复数现在分词作名词用),`tectos`作其宾格补足语,表示“仿佛被遮蔽一般”。
  3. 10.3.26cui tamen non plus irrogandum est quam quod somno supererit, haud deerit — 关系代名词`cui`(单数阳性与格)指代前文的`acerrimum laborem`。`irrogandum est`是表示义务的动形词迂回结构,以`cui`作关系与格。`quod somno supererit`是跟在`quam`之后作比较对象的关系从句。`haud deerit`是一个独立的陈述句,意为“(所剩的时间)绝不会不够”。
  4. 10.3.31crebra relatione, quoad intinguntur, calami morantur manum — 主格关系代名词`quae`(先行词为`membranarum`)在对比词组`ut... ita...`中作为`morantur`和`frangunt`的共同主语。`crebra relatione`为工具或原因夺格,而`calami`为其单数属格(由于笔尖的频繁回转)。`quoad intinguntur`是由连词`quoad`(当……之时/只要)引导的时间从句,被动语态动词`intinguntur`(第三人称复数)的主语是笔尖(即`calami`)。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §10.3.23-10.3.33. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:10.3.23-10.3.33

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。