Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §10.1.21-10.1.31

研读演说辞的方法及阅读诗歌与历史的注意要点

第 284 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者指出了研读演说辞的方法(对比双方辩护词及不同人对同一案件的处理),并警告读者不要盲目模仿虽伟大但并非完美无缺的古典作家。接着,他阐明了阅读诗歌和历史对演说家的益处,同时指出将两者的修辞和风格直接套用于法庭辩论的局限与危险。

§10.1.21saepe enim praeparat, dissimulat, insidiatur orator, eaque in prima parte actionis dicit, quae sunt in summa profutura.
因为演说家常常作准备、掩饰、设伏,并在辩护的开头部分说出那些在最后才会产生益处的话。
itaque suo loco minus placent, adhuc nobis quare dicta sint ignorantibus, ideoque erunt cognitis omnibus repetenda.
因此,在它们被说出的那个地方,它们不那么令人满意,因为我们当时还不知道它们为何被说出来;所以,当一切都被了解之后,它们必须被重新阅读。
§10.1.22illud vero utilissimum nosse eas causas, quarum orationes in manus sumpserimus et, quotiens continget, utrimque habitas legere actiones: ut Demosthenis atque Aeschinis inter se contrarias, et Servii Sulpicii atque Messalae, quorum alter pro Aufidia, contra dixit alter, et Pollionis et Cassii reo Asprenate aliasque plurimas.
然而,了解那些我们拿在手里的演说辞所针对的案件,并且只要有机会,就去阅读双方发表的辩护词,这确实是极有益处的:例如德摩斯梯尼和埃斯基涅斯彼此对立的演说,以及塞尔维乌斯·苏尔皮基乌斯和梅萨拉的演说(他们中一人为奥菲迪亚辩护,另一人则反对她),还有在阿斯普雷纳斯作为被告时波里奥和卡西乌斯的演说,以及其他极多类似的演说。
§10.1.23quin etiam si minus pares uidebuntur aliquae, tamen ad cognoscendam litium quaestionem recte requirentur, ut contra Ciceronis orationes Tuberonis in Ligarium et Hortensii pro Verre.
甚至,即使其中一些辩护显得不够均等,但为了理解诉讼的争点,它们仍将被正当地需要,例如与西塞罗的演说相对立的、图贝罗针对利加里乌斯的演说以及霍尔腾西乌斯为维勒斯辩护的演说。
quin etiam, easdem causas ut quisque egerit utile erit scire.
此外,了解每个人是如何处理同一个案件的,也是非常有益的。
Nam de domo Ciceronis dixit Calidius, et pro Milone orationem Brutus exercitationis gratia scripsit, etiamsi egisse eum Cornelius Celsus falso existimat; et Pollio et Messala defenderunt eosdem, et nobis pueris insignes pro Voluseno Catulo Domitii Afri, Crispi Passieni, Decimi Laelii orationes ferebantur.
因为卡利狄乌斯曾就西塞罗的住宅发表过演说,而布鲁图斯为了练习的目的写了一篇为米罗辩护的演说辞,尽管科尔内利乌斯·塞尔苏斯错误地认为他实际上发表了这篇演说;波里奥和梅萨拉也曾为同样的人辩护,而在我们还是孩子的时候,多米提乌斯·阿菲尔、克里斯普斯·帕西埃努斯和德基穆斯·莱利乌斯为沃鲁塞努斯·卡图鲁斯所作的著名演说广为流传。
§10.1.24neque id statim legenti persuasum sit omnia quae optimi auctores dixerint utique esse perfecta.
读者也不应立即确信这一点:最优秀的作者所说的一切都必然是完美的。
nam et labuntur aliquando et oneri cedunt et indulgent ingeniorum suorum voluptati, nec semper intendunt animum; nonnunquam fatigantur, cum Ciceroni dormitare interim Demosthenes, Horatio vero etiam Homerus ipse videatur.
因为他们有时也会犯错,屈服于重负,纵容自己才华的享乐,并不总是集中精神;他们有时会感到疲倦,因为在西塞罗看来,德摩斯梯尼有时在打瞌睡,而在贺拉斯看来,甚至荷马本人也是如此。
§10.1.25summi enim sunt, homines tamen, acciditque his qui, quidquid apud illos reppererunt, dicendi legem putant, ut deteriora imitentur, (id enim est facilius) ac se abunde similes putent, si vitia magnorum consequantur.
因为他们虽然是最顶尖的,但毕竟还是人;而对于那些把在他们那里发现的一切都视为演说规则的人来说,往往会发生这样的事情:他们去模仿那些较差的特点(因为这更容易),并且认为如果自己学到了伟人的缺点,就已经足够像他们了。
§10.1.26modesto tamen et circumspecto iudicio de tantis viris pronuntiandum est, ne, quod plerisque accidit, damnent quae non intelligunt.
然而,对这些伟人必须以谦逊和谨慎的判断来下结论,免得像大多数人那样,去谴责他们所不理解的东西。
ac si necesse est in alteram errare partem: omnia eorum legentibus placere quam multa displicere maluerim.
而且,如果必须在某一方面犯错的话,我宁愿让读者喜欢他们的一切,而不是不喜欢他们的许多东西。
§10.1.27plurimum dicit oratori conferre Theophrastus lectionem poetarum, multique eius iudicium sequuntur; neque immerito.
泰奥弗拉斯托斯说,阅读诗人的作品对演说家帮助最大,许多人都遵循这一判断,而这并非没有道理。
namque ab his in rebus spiritus et in verbis sublimitas et in adfectibus motus omnis et in personis decor petitur, praecipueque velut attrita cotidiano actu forensi ingenia optime rerum talium blanditia reparantur.
因为从他们那里可以寻求在内容上的激情、言词上的崇高、情感上的各种动容,以及人物身上的得体;特别是,那些因日常法庭活动而仿佛被磨损的才智,能通过这些事物的甜美得到最好的恢复。
ideoque in hac lectione Cicero requiescendum putat.
因此,西塞罗也认为应当在这样的阅读中得到休息。
§10.1.28meminerimus tamen, non per omnia poetas esse oratori sequendos nec libertate verborum nec licentia figurarum; genus ostentationi comparatum et praeter id, quod solam petit voluptatem eamque etiam fingendo non falsa modo sed etiam quaedam incredibilia sectatur, §10.1.29patrocinio quoque aliquo iuvari, quod alligata ad certam pedum necessitatem non semper uti propriis possit, sed depulsa recta via necessario ad eloquendi quaedam deverticula confugiat, nec mutare quaedam modo verba, sed extendere, corripere, convertere, dividere cogatur; nos vero armatos stare in acie et summis de rebus decernere et ad victoriam niti.
然而,我们要记住,在所有事情上演说家都不应效仿诗人,无论是在词汇的自由上还是在修辞的放纵上;这一流派是为展示而设计的,而且除了它仅追求愉悦,甚至通过编造不仅虚假而且某些令人难以置信的事物来追求这一目的之外,它还受到某种辩护的帮助,即因为它被束缚于特定音步的必然限制,不能总是使用贴切的词,而是被迫偏离正道,必然求助于某些表达的避难所,不仅被迫改变某些词,还被迫延长、缩短、转换和拆分它们;而我们则是武装站立在战线中,为最重大的事情做决定,并为胜利而努力。
§10.1.30neque ergo arma squalere situ ac rubigine velim, sed fulgorem inesse qui terreat, qualis est ferri, quo mens simul visusque praestringitur, non qualis auri argentique, imbellis et potius habenti periculosus.
因此,我并不希望我们的武器因闲置和生锈而显得肮脏,而是希望其中有一种能让人害怕的光芒,就像铁的光芒一样,使人的心灵和视觉同时被震慑,而不是像金银的光芒那样,不宜于战斗,反倒对拥有它的人更加危险。
§10.1.31historia quoque alere oratorem quodam uberi iucundoque suco potest; verum et ipsa sic est legenda, ut sciamus, plerasque eius virtutes oratori esse vitandas.
历史也能用某种丰富而愉快的汁液滋养演说家;但它本身也必须这样去阅读:我们要知道,它的绝大多数美德是上演说家应当避免的。
est enim proxima poetis et quodammodo carmen solutum, et scribitur ad narrandum non ad probandum, totumque opus non ad actum rei pugnamque praesentem, sed ad memoriam posteritatis et ingenii famam componitur; ideoque et verbis remotioribus et liberioribus figuris narrandi taedium evitat.
因为它与诗人最接近,在某种程度上是“无韵之诗”,写它是为了叙述而不是为了证明,而且整部作品的创作不是为了实际的行动和眼前的战斗,而是为了后世的记忆和才华的名望;因此,它用较为罕见的词汇和更自由的修辞来避免叙述的枯燥。

词汇与语法注释

  1. 10.1.24legenti — 由于动词 *persuadeo* 支配与格,其被动语态以无人称形式与被说服者的与格(*legenti*)连用,字面意思是“不应当让阅读者立即确信”。
  2. 10.1.24cum Ciceroni dormitare interim Demosthenes... videatur — 连词 *cum* 表示原因或情况,支配虚拟式 *videatur*。*Ciceroni* 和 *Horatio* 是与 *videor*(在……看来)连用的判断与格(dativus iudicantis),表示“在西塞罗看来……”和“在贺拉斯看来……”。
  3. 10.1.29quod alligata ad certam pedum necessitatem non semper uti propriis possit — 由 *quod* 引导的从句主语是前文中的 *genus*(指代诗歌流派,中性名词),因此完成分词 *alligata* 采用主格中性单数形式与之保持一致。异态动词 *uti* 支配夺格,因此 *propriis*(贴切的词)使用夺格。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §10.1.21-10.1.31. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:10.1.21-10.1.31

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。