Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §1.5.36-1.5.46

单字中的破格问题与其分类

第 17 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

本段探讨了在单个词中是否可能发生破格的问题,将破格分类为添加、脱落、置换和替代,并讨论了动词和名词中的具体实例。

§1.5.36illud eruditius quaeritur, an in singulis quoque verbis possit fieri soloecismus, uti si unum quis ad se vocans dicat venite, aut si plures a se dimittens ita loquatur abi aut discede.
一个更具学术性的问题被提出,即在单个词中是否也可能发生破格,例如,如果有人把一个人召唤到自己身边时说“venite”,或者在打发几个人离开自己时这样说“abi”或“discede”。
nec non cum responsum ab interrogante dissentit, ut si dicenti quem video? ita occurras ego.
同样,当回答与提问者不一致时也是如此,例如对说“quem video?”的人,你这样回答:“ego”。
in gestu etiam nonnulli putant idem vitium inesse, cum aliud voce aliud nutu vel manu demonstratur.
在身势动作中,也有人认为存在同样的过失,即当用声音表示一件事,而用点头或手势表示另一件事时。
§1.5.37huic opinioni neque omnino accedo neque plane dissentio.
对于这种观点,我既不完全赞同,也不完全反对。
nam id fateor accidere voce una non tamen aliter, quam si sit aliquid, quod vim alterius vocis obtineat, ad quod vox illa referatur, ut soloecismus ex complexu fiat eorum, quibus res significantur et voluntas ostenditur.
因为我承认这发生在单个词中,但只有在存在某种具有另一个词的力量、且该词指向它的事物时才会发生,以至于破格是从那些表示事物和展现意愿之物的结合中产生的。
§1.5.38atque ut omnem effugiam cavillationem, sit aliquando in uno verbo nunquam in solo verbo.
为了避免一切狡辩,可以说它有时存在于一个词中,但绝不存在于孤立的词中。
per quot autem et per quas accidat species, non satis convenit.
然而,它通过多少种以及哪些类型发生,尚未达成充分的共识。
qui plenissime, quadripertitam volunt esse rationem nec aliam quam barbarismi, ut fiat adiectione nam enim, de susum, in Alexandriam; detractione ambulo viam, Aegypto venio, ne hoc fecit; §1.5.39transmutatione, qua ordo turbatur, quoque ego, enim hoc voluit, autem non habuit.
最全面论述的人认为这一体系分为四个部分,且与单字错误的体系别无二致,即由于添加(如“nam enim”、“de susum”、“in Alexandriam”);由于脱落(如“ambulo viam”、“Aegypto venio”、“ne hoc fecit”);由于位置调换,由此语序被扰乱(如“quoque ego”、“enim hoc voluit”、“autem non habuit”)。
ex quo genere an sit igitur initio sermonis positum, dubitari potest, quia maximos auctores in diversa fuisse opinione video, cum apud alios sit etiam frequens, apud alios nunquam reperiatur.
在这一类中,关于在话语开头放置“igitur”是否属于此类,是可以怀疑的,因为我看到最伟大的作家们持有不同的意见,因为在一些人那里它甚至很常见,而在另一些人那里则从未发现。
§1.5.40haec tria genera quidam deducunt a soloecismo, et adiectionis vitium πλεονασμόν, detractionis ἔλλειψιν, inversionis ἀναστροφήν vocant, quae si in speciem soloecismi cadat, ὑπερβατόν quoque eodem appellari modo posse.
有些人将这三种类型从破格中分离出来,并将添加的过失称为“πλεονασfraction”、脱落的过失称为“ἔλλειψιν”、逆转的过失称为“ἀναστροφήν”,如果这也属于破格的一种,他们认为同样也可以被称为“ὑπερβατόν”。
§1.5.41immutatio sine controversia est, cum aliud pro alio ponitur.
替代是无可争议的,即以一物代一物。
id per omnes orationis partes deprehendimus, frequentissime in verbo, quia plurima huic accidunt; ideoque in eo fiunt soloecismi per genera, tempora, personas, modos, sive cui status eos dici seu qualitates placet, vel sex vel, ut alii volunt, octo; —nam totidem vitiorum erunt formae, in quot species eorum quidque, de quibus supra dictum est, diviseris praeterea numeros, §1.5.42in quibus nos singularem ac pluralem habemus Graeci et δυϊκόν.
我们在词的所有部分中都能发现这一点,最频繁是在动词中,因为动词有最多的属性发生;因而动词中的破格是通过性、时态、人称、语气——无论有人喜欢称它们为“状态”还是“性质”,是六个还是如其他人所愿的八个;因为上文所说的每一项被分成多少种,就会有多少种过失的形式;此外还有数,在数中,我们有单数和复数,而希腊人还有“δυϊκόν”。
quanquam fuerunt, qui nobis quoque adiicerent dualem scripsere, legere; quod evitandae asperitatis gratia mollitum est, ut apud veteres pro male mereris, male merere.
尽管也有人曾为我们也加上双数,写道“scripsere”和“legere”;但这只是为了避免粗砺之感而软化的形式,正如古人在“male mereris”的地方用“male merere”一样。
ideoque quod vocant dualem, in illo solo genere consistit, cum apud Graecos et in verbi tota fere ratione et in nominibus deprehendatur, et sic quoque rarissimus eius sit usus, §1.5.43apud nostrorum vero neminem haec observatio reperiatur, quin e contrario devenere locos et conticuere omnes et consedere duces aperte nos doceant, nihil horum ad duos pertinere; dixere quoque, quamquam id Antonius Rufus ex diverso ponit exemplum, de pluribus patronis praeco pronuntiet.
因此,他们所谓的双数仅存在于那一类中,而在希腊人那里,它几乎在动词的整个体系以及名词中都能被发现,而且即便如此,它的使用也是极罕见的;然而在我们的作家中,谁也找不到这种规则,相反,“devenere locos”和“conticuere omnes”以及“consedere duces”显然教导我们,这些都不属于两个人;同样“dixere”也是如此,尽管安东尼乌斯·鲁弗斯从相反的立场将其设为例证,但这是传令官关于多位辩护人宣告时所用的词。
§1.5.44quid? non Livius circa initia statim primi libri, tenuere, inquit, arcem Sabini? et mox, in adversum Romani subiere? sed quem potius ego quam M. Tullium sequar? qui in Oratore, non reprehendo, inquit, scripsere; scripserunt esse verius sentio.
难道不是吗? 李维在第一卷的开头附近不就马上说道:“tenuere arcem Sabini”? 不久又说:“in adversum Romani subiere”? 但我更应该追随谁,而不是马尔库斯·图利乌斯呢? 他在《论雄辩家》中说:我不谴责 scripsere;但我感觉 scripserunt 更正确。
§1.5.45similiter in vocabulis et nominibus fit soloecismus genere, numero, proprie autem casibus, quidquid horum alteri succedet.
同样,在普通名词和专有名词中,如果它们中的任何一个替代了另一个,就会在性、数,特别是格上产生破格。
huic parti subiungatur licet per comparationes et superlationes, itemque in quibus patrium pro possessivo dicitur vel contra.
在这一部分中,可以加上通过比较级和最高级产生的破格,以及用属格代替所有格或相反的情况。
§1.5.46nam vitium, quod fit per quantitatem ut magnum peculiolum, erunt qui soloecismum putent quia pro nomine integro positum sit deminutum.
因为对于由于数量而产生的过失(如“magnum peculiolum”),会有人认为这是破格,因为用指小词代替了完整的名词。
ego dubito, an id improprium potius appellem, significatione enim deerrat; soloecismi porro uitium non est in sensu sed in complexu.
我怀疑是否更应该称之为不恰当词,因为它是意义上的偏差;而且,破格的过失不在于语义,而在于结合。

词汇与语法注释

  1. §1.5.36illud eruditius quaeritur, an — illud 是中性单数代词,用于预示并强调后文的 an 从句,在此作为被动/非人称动词 quaeritur 的主语或同格语。
  2. §1.5.37non tamen aliter, quam si sit aliquid — non aliter, quam si 是表示限制/条件的习惯表达,意为“除非……否则不”,后接虚拟式 sit。
  3. §1.5.41sive cui status eos dici seu qualitates placet — 带有 sive... seu... 的插入句,其中 cui 是与格(“如果任何人喜欢”),被动不定式 dici 作为非人称动词 placet 的主语。
  4. §1.5.45patrium pro possessivo — patrium(或 patrium casum)是对希腊语 πατρική ptōsis 的直译,是拉丁语属格(genitivus)的古老语法术语。这里指用属格名词代替所有形容词的破格。
  5. §1.5.46an id improprium potius appellem — an 引导依赖于 dubito 的间接疑问句(“我怀疑是否……”),其中 appellem 为思考性虚拟式(deliberative subjunctive)。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §1.5.36-1.5.46. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:1.5.36-1.5.46

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。