Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §1.5.24-1.5.35

重音规则与词语结合中破格的定义

第 16 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

昆体良讨论了希腊语和拉丁语中的重音规则,强调了拉丁语重音系统的简便性。他还探讨了阻碍“正音法”的各种口齿发音缺陷,以及并非发生在单个词、而是发生在词语结合之中的“破格”定义。

§1.5.24sed id saepius in Graecis nominibus accidit, ut Atreus, quem nobis iuvenibus doctissimi senes acuta prima dicere solebant, ut necessario secunda gravis esset, item Nerei Tereique.
但这种情况在希腊语名词中更为频繁地发生,例如 Atreus,我们年轻时,非常有学识的老人们习惯于在第一个音节上读作锐音,以至于第二个音节必然是平音,同样还有 Nerei 和 Tereique。
haec de accentibus tradita.
以上是关于重音所传授的内容。
§1.5.25ceterum scio iam quosdam eruditos, nonnullos etiam grammaticos sic docere ac loqui, ut propter quaedam vocum discrimina verbum interim acuto sono finiant, §1.5.26ut in illis quae circum littora, circum piscosos scopulos, ne, si gravem posuerint secundam, circus dici videatur non circuitus.
此外,我知道现在有些学者,甚至一些语法学家也这样教学和说话,即为了词语之间的某些区别,他们有时将单词以锐音结束,例如在那些 circum litora(在海岸周围)和 circum piscosos scopulos(在多鱼的岩礁周围)的表达中,以免如果他们将第二个音节读作平音,就会显得是在说 circus(圆形竞技场)而不是 circuitus(巡回)。
itemque cum quale interrogantes gravi, comparantes acuto tenore concludunt; quod tamen in adverbiis fere solis ac pronominibus vindicant, in ceteris veterem legem sequuntur.
同样,在用 qualis(什么样的)进行提问时以平音结束,在进行比较时以锐音结束;然而,他们几乎只在副词和代词中主张这一点,而在其余的词中则遵循古老的规律。
§1.5.27mihi videtur condicionem mutare, quod his locis verba coniungimus.
在我看来,在这些地方我们把词语结合起来这一事实改变了条件。
nam cum dico circum litora, tanquam unum enuntio dissimulata distinctione, itaque tanquam in una voce una est acuta, quod idem accidit in illo Troiae qui primus ab oris.
因为当我读出 circum litora 时,我将其作为一个词读出,不显露其区分,因此,就像在一个单词中一样,只有一个锐重音,同样的情况也发生在那个 Troiae qui primus ab oris 的段落中。
§1.5.28evenit, ut metri quoque condicio mutet accentum, ut pecudes pictaeque volucres; nam volucres media acuta legam, quia, etsi natura brevis, tamen positione longa est, ne faciat iambum, quem non recipit versus herous.
格律的条件也会改变重音,例如 pecudes pictaeque volucres;因为我读 volucres 时会把中间的音节读作锐音,因为虽然它在自然性质上是短的,但由于位置的关系,它是长音节,以免它形成英雄诗所不接受的短长格。
§1.5.29separata vero haec a praecepto non recedent, aut si consuetudo vicerit, vetus lex sermonis abolebitur; cuius difficilior apud Graecos observatio est, quia plura illis loquendi genera, quas διαλέκτους vocant, et quod alia vitiosum interim alia rectum est; apud nos vero brevissima ratio.
但是,这些词如果被分开,就不会偏离规则;或者如果习惯取得胜利,语言的古老规则将被废除;这一规则的遵守在希腊人中更为困难,因为他们有更多种类的说话方式(他们称之为方言),而且在一种方言中时而属于错误的,在另一种方言中却是正确的;但在我们这里,其规律非常简短。
§1.5.30namque in omni voce acuta intra numerum trium syllabarum continetur, sive eae sunt in verbo sole sive ultimae, et in iis aut proxima extremae aut ab ea tertia.
因为在每一个单词中,锐重音都包含在三个音节的数量之内,无论这些音节是单词中仅有的,还是最后的,在这些音节中,锐重音要么在倒数第二个音节上,要么在倒数第三个音节上。
trium porro, de quibus loquor, media longa aut acuta aut flexa erit; eodem loco brevis utique gravem habebit sonum, ideoque positam ante se id est ab ultima tertiam acuet.
此外,在我所说的这三个音节中,中间的音节如果是长的,它将具有锐重音或扬抑(曲)重音;在同一个位置如果是短的,它必然具有平音,因此会使置于其前的音节(即倒数第三个音节)变锐。
§1.5.31est autem in omni voce utique acuta sed nunquam plus una nec unquam ultima ideoque in disyllabis prior.
而且在每一个单词中必定有一个锐重音,但绝不会多于一个,也绝不在最后一个音节上,因此在双音节词中在前一个音节上。
praeterea nunquam in eadem flexa et acuta, quoniam est in flexa et acuta, itaque neutra claudet vocem Latinam.
此外,在同一个单词中绝不会同时有扬抑重音和锐重音,因为在扬抑重音中包含了锐音,因此两者都不会结束拉丁语单词。
ea vero, quae sunt syllabae unius, erunt acuta aut flexa, ne sit aliqua vox sine acuta.
但是,那些由单音节构成的词将是锐音或扬抑音,以免有任何单词没有锐音。
§1.5.32et illa per sonos accidunt, quae demonstrari scripto non possunt, vitia oris et linguae: ἰωτακισμοὺς et λαμβδακισμοὺς et ἰσχνότητας et πλατειασμοὺς feliciores fingendis nominibus Graeci vocant, sicut κοιλοστομίαν, cum vox quasi in recessu oris auditor.
还有一些通过声音发生、无法通过书写表明的口齿和舌头的恶德:希腊人由于更善于创造名称,称这些为约塔化、兰布达化、发音微弱、发音宽扁,就像他们把声音仿佛在口腔深处被听到的情况称为空腔发音一样。
§1.5.33sunt etiam proprii quidam et inenarrabiles soni, quibus nonnunquam nationes reprehendimus.
也有某些独特的、无法用言语描述的声音,我们有时会因此指责某些民族。
remotis igitur omnibus, de quibus supra dixi, vitiis erit illa quae vocatur ὀρθοέπεια, id est emendata cum suavitate vocum explanatio: nam sic accipi potest recta.
因此,当我在上面提到的所有恶德都被排除时,就会存在所谓的正音法(orthoepeia),即伴随着词语甘美而无误的清晰发音:因为这样它可以被接受为正确的说话方式。
§1.5.34cetera vitia omnia ex pluribus vocibus sunt, quorum est soloecismus, quanquam circa hoc quoque disputatum est. nam etiam qui complexu orationis accidere eum confitentur, quia tamen unius emendatione verbi corrigi possit, in verbo esse vitium non in sermone contendunt;
所有其他恶德都存在于多个词语中,其中就有破格,尽管关于这一点也有过争论。
§1.5.35cum, sive amarae corticis seu medio cortice per genus facit soloecismum (quorum neutrum quidem reprehendo, cum sit utriusque Vergilius auctor; sed fingamus utrumlibet non recte dictum), mutatio vocis alterius, in qua vitium erat, rectam loquendi rationem sit redditura, ut amari corticis fiat vel media cortice.
因为即使是那些承认它发生在语言结合之中的人,也因为可以通过修正单一词语来纠正它,而坚称恶德存在于单词中,而非语言中;例如当通过 amarae corticis 或 medio cortice 在性上犯了破格时(这两者我都不指责,因为两者的作者都是维吉尔;但让我们假定其中任何一个说得不正确),对其中有错误的另一个词的改变,将恢复正确的说话规则,使其成为 amari corticis 或 media cortice。
quod manifestae calumniae est; neutrum enim vitiosum est separatum, sed compositione peccatur, quae iam sermonis est.
这显然是牵强附会;因为两者在分开时都不是错误的,而是在结合中犯了错,这已经属于语言的范畴了。

词汇与语法注释

  1. 1.5.24quem nobis iuvenibus doctissimi senes acuta prima dicere solebant — “nobis iuvenibus” 是与格人称代词 “nobis” 与名词 “iuvenibus” 的同格结构,起时间状语作用,相当于“在我们年轻的时候”。
  2. 1.5.27quod his locis verba coniungimus — “quod” 从句作为名词性从句,解释了在动词 “mihi videtur” 支配下 “condicionem mutare” 的具体内容或实际主语。
  3. 1.5.28quia, etsi natura brevis, tamen positione longa est — 在 “volucres” 中,由于短元音后接塞音加流音(“cr”)的辅音群,第二个音节在格律中可算作因位置而长,从而导致重音移至倒数第二个音节(读作 “volúcres”)。
  4. 1.5.31quoniam est in flexa et acuta — 由于扬抑重音(flexa)是由音高的上升和下降组成的,该从句解释说扬抑重音本身就包含了一个锐音(acuta)成分。
  5. 1.5.35rectam loquendi rationem sit redditura — 由主动未来分词与 ❝sit❞ 构成的迂言叙述 “sit redditura” 在假设性从句语境中,表示潜在或预期的结果(“将会恢复”)。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §1.5.24-1.5.35. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:1.5.24-1.5.35

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。