Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §1.5.12-1.5.23

音节改变与发音重音上的野蛮语实例

第 15 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

文中列举了拉丁语中野蛮语法的各种实例,解释了拼写或音节的改变、易位、诗歌特权、不规则词形,以及在发音和重音(音高)上的错误。

§1.5.12nam duos in uno nomine faciebat barbarismos Tinga Placentinus (si reprehendenti Hortensio credimus) preculam pro pergula dicens, et immutatione cum c pro g uteretur, et transmutatione cum r praeponeret e antecedenti.
因为普拉肯提亚的廷加(如果我们相信指责他的霍尔滕西乌斯的话)在同一个名词中犯了两个野蛮语法(巴尔巴里斯姆斯),把“pergula”(凉棚)说成了“precula”:在用“c”代替“g”时犯了改变(immutatio),在将“r”置于前导的“e”之前时犯了易位(transmutatio)。
at in eiusdem vitii geminatione Mettoeoque Fufetioeo dicens Ennius poetico iure defenditur.
但是在重复同一恶德时,恩尼乌斯因说出“Mettoeoque Fufetioeo”而受到诗歌特权的保护。
§1.5.13sed in prosa quoque est quaedam iam recepta immutatio.
不过在散文中也有某种如今已被接受的改变。
nam Cicero Canopitarum exercitum dicit, ipsi Canobon vocant; et Trasumennum pro Tarsumenno multi auctores, etiamsi est in eo transmutatio, vindicaverunt.
因为西塞罗说“Canopitae(卡诺普斯人)的军队”,而居民自己却称其为“Canobos”;许多作家也支持用“Trasumennus”代替“Tarsumennus”,即使其中含有易位。
similiter alia; nam sive est adsentior, Sisenna dixit adsentio multique et hunc et analogian secuti, sive illud verum est, haec quoque pars consensu defenditur.
其他事物也是类似;因为无论“adsentior”是正确的,西森纳说了“adsentio”,且许多人追随了他和类推(analogia),还是后者才是正确的,这一部分也由于共识而得到辩护。
§1.5.14at ille pexus pinguisque doctor aut illic detractionem aut hic adiectionem putabit.
但是,那个发型精致且身体发福的教师会认为前者是减少,或者后者是添加。
quid quod quaedam, quae singula procul dubio vitiosa sunt, iuncta sine reprehensione dicuntur?
某些词语单用时毫无疑问是错误的,但结合在一起说时却不受指责,这又是怎么回事呢?
§1.5.15nam et dua et tre diversorum generum sunt barbarismi; at duapondo et trepondo usque ad nostram aetatem ab omnibus dictum est, et recte dici Messala confirmat.
因为“dua”和“tre”都是不同种类的野蛮语法;但“duapondo”和“trepondo”直到我们这个时代都被所有人挂在嘴边,梅萨拉也证实它们说得正确。
§1.5.16absurdum forsitan videatur dicere, barbarismum, quod est unius verbi vitium, fieri per numeros aut genera sicut soloecismum: scala tamen et scopa contraque hordea et mulsa, licet litterarum mutationem, detractionem, adiectionem habeant, non alio vitiosa sunt, quam quod pluralia singulariter et singularia pluraliter efferuntur; et gladia qui dixerunt, genere exciderunt.
如果说作为单一词语恶德的野蛮语法,会像破格(索洛伊克斯姆斯)那样因数或性而产生,这也许显得荒谬。 然而,像“scala”和“scopa”,以及与此相反的“hordea”和“mulsa”,尽管它们含有字母的改变、减少或添加,但它们之所以是错误的,不外乎是因为复数被单数式地读出,而单数被复数式地读出;而那些说“gladia”的人,则在性上犯了错。
§1.5.17sed hoc quoque notare contentus sum, ne arti culpa quorundam pervicacium perplexae videar et ipse quaestionem addidisse.
不过,我也满足于仅仅指出这一点,以免我自己显得在一些固执者的过错所使这门艺术变得复杂的局面上,又增添了新的难题。
plus exigunt subtilitatis quae accidunt in dicendo vitia, quia exempla eorum tradi scripto non possunt, nisi cum in versus inciderunt, ut divisio Europaï Asiaï et ei contrarium vitium, quod συναίρεσιν et συναλοιφὴν Graeci vocant, nos complexionem dicamus, qualis est apud P. Varronem tum te flagrant deiectum fulmine Phaethon.
口语中发生的恶德需要更多的精细,因为它们的例子无法通过书写流传下来,除非它们落入诗行之中,如分节“Europaï”和“Asiaï”,以及与此相反的恶德(希腊人称为“synaeresis”和“synaloepha”,我们称为“complexio”[结合]),正如普布利乌斯·瓦罗的作品中所展现的:“那时,法厄同啊,他们[烧灼]被烈雷击落的你”。
§1.5.18nam si esset prosa oratio, easdem litteras enuntiare veris syllabis licebat.
因为如果是散文言语,本可以按真实的音节发出相同的字母。
praeterea quae fiunt spatio, sive cum syllaba correpta producitur, ut Italiam fato profugus, seu longa corripitur, ut unius ob noxam et furias, extra carmen non deprehendas; sed nec in carmine vitia dicenda sunt.
此外,因音长而产生的现象,无论是一个短音节被延长(如“Italiam fato profugus”),还是一个长音节被缩短(如“unius ob noxam et furias”),你在诗歌之外都无法发现;但即使在诗中,它们也不应被称为恶德。
§1.5.19illa vero non nisi aure exiguntur, quae fiunt per sonos; quanquam per aspirationem, sive adiicitur vitiose sive detrahitur, apud nos potest quaeri an in scripto sit vitium, si h littera est, non nota.
然而,那些通过声音产生的现象,只能通过耳朵来判定;尽管对于气音——无论是错误地添加还是删去——在我们这里可以探讨它是否属于书写中的错误,前提是“h”是一个字母而非一个记号。
cuius quidem ratio mutata cum temporibus est saepius.
确实,这一规则随着时代的发展而经常发生变化。
§1.5.20parcissime ea veteres usi etiam in vocalibus, cum aedos ircosque dicebant; diu deinde servatum, ne consonantibus aspirarent, ut in Graccis et in triumpis; erupit brevi tempore nimius usus, ut choronae, chenturiones, praechones adhuc quibusdam in inscriptionibus maneant, qua de re Catulli nobile epigramma est.
古人甚至在元音中也极少使用它,比如他们说“aedi”和“irci”;此后很长一段时间里,人们保持着不在辅音上带气音的习惯,如“Gracci”和“triumpis”;但短时间内过度的使用爆发开来,以至于在某些碑文中至今仍保留着“choronae”、“chenturiones”、“praechones”等写法,关于这一点卡图卢斯有一首著名的讽刺诗。
§1.5.21inde durat ad nos usque vehementer et comprehendere et mihi, nam mehe quoque pro me apud antiquos tragoediarum praecipue scriptores in veteribus libris invenimus.
由此,“vehementer”、“comprehendere”和“mihi”中较强的气音一直延续到我们今天,因为在古书(尤其是悲剧作家的作品)中,我们甚至发现古人用“mehe”来代替“me”。
§1.5.22adhuc difficilior observatio est per tenores (quos quidem ab antiquis dictos tonores comperi videlicet declinato a Graecis verbo, qui τόνους dicunt), vel adcentus, quas Graeci προσῳδίας vocant, cum acuta et gravis alia pro alia ponuntur, ut in hoc Camillus, si acuitur prima: §1.5.23aut gravis pro flexa, ut Cethegus, et hic prima acuta (nam sic media mutatur); aut flexa pro gravi, ut Appi circumducta sequenti, quam ex duabus syllabis in unam cogentes et deinde flectentes dupliciter peccant.
而在音高(我发现古人称之为“tonores”,显然是派生自希腊人的“tonoi”一词)或重音(希腊人称为“prosodiai”)方面的观察更加困难,比如当锐重音和平重音相互替代时,就像“Camillus”一词中,如果第一个音节被读作锐重音:或者以平重音代替扬抑(曲)重音,如“Cethegus”,此处也是第一个音节被读作锐重音(因为这样中间的音节就被改变了);或者以扬抑重音代替平重音,如“Appi”,由于其后的音节被读作扬抑重音,人们将两音节压缩成一音节然后又加上扬抑重音,从而犯了双重错误。

词汇与语法注释

  1. 1.5.12precula pro pergula — 指将 'g' 改变(immutatio)为 'c' 的同时,将 'er' 易位(transmutatio)为 're'。这描述了廷加将 'pergula' 发音为 'precula' 的现象。
  2. 1.5.12Mettoeoque Fufetioeo — 在“Mettoeoque Fufetioeo”中,恩尼乌斯受到诗歌特权的保护。这是一个重复(geminatio)的例子,在呼格词尾 -e 后加上了冗余的元音 -o-e。
  3. 1.5.14pexus pinguisque doctor — 字面意思是“梳理整齐且肥胖的教师”。这是一个贬义词,用来讽刺那些只注重外表整洁、缺乏深厚学识的肤浅教师。
  4. 1.5.17Europaï Asiaï — “分节(divisio)”的例子,将双元音 -ae 拆分为两个音节 -a-ï。在古典时期,这在诗歌中被用作古风的属格形式。
  5. 1.5.23Appi — Appius 的呼格 Appie 缩写为 Appi。这描述了一种重音(和音长)上的错误,即把最后一个 'i' 拉长并加上扬抑重音(将两音节压缩为一)。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §1.5.12-1.5.23. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:1.5.12-1.5.23

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。