Humanitext Reader

奥维德 · 黑海书简 §4.3.1-4.3.58

谴责背信之友与告诫命运无常

第 38 段,共 52 段 · 拉丁语

内容简介

诗人严厉谴责了一位昔日好友,此人在诗人落魄后假装不认识他甚至加以侮辱。诗人通过历史人物的例子阐明命运的无常,以此向背信弃义的朋友提出警告。

§4.3.1Conquerar, an taceam? ponam sine nomine crimen,
我该抱怨,还是该保持沉默?
§4.3.2an notum qui sis omnibus esse velim?
我是否该不点名地提出指控,还是我希望所有人都知道你是谁?
§4.3.3nomine non utar, ne commendere querella, §4.3.4quaeraturque tibi carmine fama meo.
我不会提及你的名字,免得你因我的抱怨而扬名,也免得我的诗歌为你谋得名声。
§4.3.5dum mea puppis erat valida fundata carina, §4.3.6qui mecum velles currere, primus eras.
当我的船只由坚固的龙骨支撑时,你是第一个渴望与我同行的人。
§4.3.7nunc, quia contraxit vultum Fortuna, recedis, §4.3.8auxilio postquam scis opus esse tuo.
如今,因为命运之神面露愠色,你便退缩,在你得知需要你的帮助之后。
§4.3.9dissimulas etiam, nec me vis nosse videri, §4.3.10quisque sit, audito nomine, Naso, rogas,
你甚至假装不认识,不想让人觉得你认得我,当听到纳索这个名字时,你竟问:“那是谁?
§4.3.11ille ego sum, quamquam non vis audire, vetusta §4.3.12paene puer puero iunctus amicitia: §4.3.13ille ego, qui primus tua seria nosse solebam §4.3.14et tibi iucundis primus adesse iocis: §4.3.15ille ego convictor densoque domesticus usu, §4.3.16ille ego iudiciis unica Musa tuis.
” 我就是那个人,尽管你不想听,我们在几乎还是少年时就通过古老的友情结合在一起,几乎是一个少年与另一个少年:我就是那个人,过去总是第一个得知你的严肃事务,也是第一个陪伴你度过愉快玩笑时刻的人:我就是那个同伴,因频繁往来而如同家人,我就是那个人,在你的评判中曾是唯一的缪斯。
§4.3.17ille ego sum, qui nunc an vivam, perfide, nescis, §4.3.18cura tibi de quo quaerere nulla fuit.
我就是那个人,背信弃义的人啊,你现在甚至不知道我是活是死,你也完全没有想要打听我的心思。
§4.3.19sive fui numquam carus, simulasse fateris: §4.3.20seu non fingebas, inveniere levis.
如果我从未曾让你珍视,你就承认了你过去一直在假装:或者如果你没有装假,你也将被发现是轻浮薄情之人。
§4.3.21aut age, dic aliquam, quae te mutaverit, iram: §4.3.22nam nisi iusta tua est, iusta querella mea est.
或者来吧,说出是什么样的愤怒改变了你:因为除非你的愤怒是合理的,否则我的抱怨就是合理的。
§4.3.23quod te nunc crimen similem vetat esse priori?
现在是什么样的罪过禁止你像以前那样?
§4.3.24an crimen, coepi quod miser esse, vocas?
还是说,我开始变得悲惨,你称之为一桩罪过?
§4.3.25si mihi rebus opem nullam factisque ferebas, §4.3.26venisset verbis charta notata tribus.
如果你在实际上和行动上不能给我任何帮助,哪怕写着寥寥数语的纸张也该寄来。
§4.3.27vix equidem credo, sed et insultare iacenti §4.3.28te mihi nec verbis parcere fama refert.
我实在难以相信,但传闻说你甚至侮辱倒下的我,并且言语中毫不留情,传闻如是说。
§4.3.29quid facis, a! demens? cur, si Fortuna recedat,
啊,愚蠢的人,你在做什么?
§4.3.30naufragio lacrimas eripis ipse tuo?
为什么,如果命运之神退去,你要亲手夺走自己遭遇海难时应得的泪水?
§4.3.31haec dea non stabili, quam sit levis, orbe fatetur, §4.3.32quae summum dubio sub pede semper habet, §4.3.33quolibet est folio, quavis incertior aura: §4.3.34par illi levitas, improbe, sola tua est.
这位女神通过她不稳定的轮子,表明了她是多么轻浮多变,她那游移不定的脚下总是踩着最高点,她比任何树叶、任何微风都更飘忽不定:邪恶的人啊,唯有你的轻浮多变能与她等同。
§4.3.35omnia sunt hominum tenui pendentia filo, §4.3.36et subito casu quae valuere, ruunt,
人类的所有事物都悬在一根细丝上,那些曾经强大的事物也会因突然的变故而轰然倒塌。
§4.3.37divitis audita est cui non opulentia Croesi?
有谁没听说过富裕的克罗伊苏斯的财富?
§4.3.38nempe tamen vitam captus ab hoste tulit, §4.3.39ille Syracosia modo formidatus in urbe §4.3.40vix humili duram reppulit arte famem,
然而他被敌人俘虏后,终究只保住了性命;那个不久前在叙拉古城中令人畏惧的人,仅能靠卑微的手艺艰难地驱赶无情的饥饿。
§4.3.41quid fuerat Magno maius? tamen ille rogavit
谁曾比庞培大帝更伟大?
§4.3.42summissa fugiens voce clientis opem.
然而他却逃亡时,用低三下四的声音,请求庇护民的帮助。
§4.3.43cuique viro totus terrarum paruit orbis, §4.3.45ille Iugurthino clarus Cimbroque triumpho, §4.3.46quo victrix totiens consule Roma fuit, §4.3.47in caeno Marius iacuit cannaque palustri, §4.3.48pertulit et tanto multa pudenda viro.
那个全世界的土地都曾顺从的人,那个因战胜尤古尔塔和金布里人举行凯旋式而闻名、罗马作为战胜者在他担任执政官时多次赢得胜利的人,马略曾躺在泥泞和沼泽的芦苇丛中,为如此伟大的人,承受了许多耻辱的事。
§4.3.49ludit in humanis divina potentia rebus, §4.3.50et certam praesens vix habet hora fidem.
神圣的力量在人类事务中嬉戏,现在的时刻也几乎没有可靠的保证。
§4.3.51litus ad Euxinum si quis mihi diceret ‘ibis, §4.3.52et metues, arcu ne feriare Getae,’ §4.3.53i, bibe dixissem ‘purgantes pectora sucos, §4.3.54quidquid et in tota nascitur Anticyra. ’
如果有人对我说:“你将去往黑海海岸,并且你会害怕被盖塔人的弓箭射中,” 我会说:“去吧,喝下那些净化心灵的药汁,以及在整个安提基拉生长的任何东西。
§4.3.55sum tamen haec passus: nec, si mortalia possem, §4.3.56et summi poteram tela cavere dei.
” 然而我还是遭受了这些:而且,即使我能防范凡人的事情,我也无法防范至高无上的神明的兵刃。
§4.3.57tu quoque fac timeas, et quae tibi laeta videntur §4.3.58dum loqueris, fieri tristia posse puta.
你也必须心存敬畏,并且要想一想,那些如今让你感到快乐的事物,在你说话的时候,也有可能变得令人悲伤。

词汇与语法注释

  1. 4.3.3ne commendere querella — 由 ne 引导的否定目的从句,使用第二人称单数现在时被动语态虚拟语气 commendere(等同于 commenderis),意为“免得你因我的抱怨而被引荐(成名)”。
  2. 4.3.26venisset verbis charta notata tribus — 虚拟语气过去完成时 venisset 用于表示与过去事实相反的虚拟条件句的主句(条件从句 si ... ferebas 使用直陈式未完成过去时以强调事实),意为“本该寄来写着三个字的一张纸”。
  3. 4.3.30naufragio lacrimas eripis ipse tuo — 夺格 naufragio tuo(在 eripis 之后作分离夺格或夺取对象的夺格)隐喻了对方未来的“海难”。意在强调,如果对方现在不施予同情,未来在自己没落时也将亲手剥夺他人为自己流泪(同情)的权利。
  4. 4.3.53i, bibe dixissem — 过去完成时虚拟语气 dixissem 表示过去的反事实设想(“我本会说”),引入包含命令式 i 和 bibe 的直接引语。通过提到盛产治疗疯癫之药(嚏根草)的安提基拉,表示“如果当时有人这么预言,我会以为他疯了并让他去吃药”。

引用这一段

奥维德, 黑海书简 §4.3.1-4.3.58. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi009.humanitext-lat2:4.3.1-4.3.58

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。