Humanitext Reader

奥维德 · 黑海书简 §3.2.1-3.2.110

致科塔的信:奥雷斯特斯与皮拉德斯的友谊

第 26 段,共 52 段 · 拉丁语

内容简介

奥维德在给科塔的信中,对他在逆境中始终如一的支持表达了深切的感激,并通过讲述斯基泰老人关于奥雷斯特斯与皮拉德斯不朽友谊的名言,来阐述真挚友谊的伟大。

§3.2.1Quam legis a nobis missam tibi. Cotta, salutem, §3.2.2missa sit ut vere pervenitque, precor.
科塔啊,你读到的由我们寄给你的这封问候,我祈求它确实已被寄出且已平安抵达。
§3.2.3namque meis sospes multum cruciatibus aufers, §3.2.4atque sit in nobis pars bona salva facis.
因为你平安无恙,在我的折磨中为我减轻了许多,并且你使我们中良好的部分得以安全保存。
§3.2.5cumque labent aliqui iactataque vela relinquant, §3.2.6tu lacerae remanes ancora sola rati.
当一些人退缩并放弃遭受摇晃的帆时,你依然是那艘破损之船唯一的锚。
§3.2.7grata tua est igitur pietas, ignoscimus illis, §3.2.8qui cum Fortuna terga dedere fugae, §3.2.9cum feriant unum, non unum fulmina terrent, §3.2.10iunctaque percusso turba pavere solet: §3.2.11cumque dedit paries venturae signa ruinae, §3.2.12sollicito vacuus fit locus ille metu.
因此,你的忠诚令人欣慰,我们宽恕了那些伴随着命运转身逃跑的人,当雷电击中一个人时,恐惧的不仅是那一个人,与被击中者相关联的群畜也往往会感到害怕:当墙壁给出即将倒塌的信号时,那地方就会因为焦虑的恐惧而变得空无一人。
§3.2.13quis non e timidis aegri contagia vitat, §3.2.14vicinum metuens ne trahat inde malum?
胆怯者中谁能不避开病人的传染,害怕从而染上邻近的疾病?
§3.2.15me quoque amicorum nimio terrore metuque, §3.2.16non odio, quidam destituere mei.
我的一些朋友也因过度的惊恐和害怕,而非出于仇恨,抛弃了我。
§3.2.17non illis pietas, non officiosa voluntas §3.2.18defuit: adversos extimuere deos.
他们并非缺乏忠诚,也非缺乏尽责的好意,他们只是畏惧敌对的神明。
§3.2.19utque magis cauti possunt timidique videri, §3.2.20sic appellari non meruere mali.
正如他们可以显得较为谨慎和胆怯一样,他们同样不配被称为恶人。
§3.2.21aut meus excusat caros ita candor amicos, §3.2.22utque habeant de me crimina nulla, §3.2.23favet, sint hi contenti venia, iactentque licebit §3.2.24purgari factum me quoque teste suum.
或者说,我的公正如此为亲爱的朋友们辩解,并偏向于让他们对我无所指责,让他们满足于宽恕吧,即使他们夸耀其行为在我也作为证人的情况下得以澄清,那也是被允许的。
§3.2.25pars estis pauci melior, qui rebus in artis §3.2.26ferre mihi nullam turpe putastis opem.
你们是少数较好的部分,在困境之中,你们认为不向我提供任何援助是可耻的。
§3.2.27tunc igitur meriti morietur gratia vestri, §3.2.28cum cinis absumpto corpore factus ero.
因此,对你们恩德的感激,只有在我肉体消亡化为灰烬时,才会死去。
§3.2.29fallor, et illa meae superabit tempora vitae, §3.2.30si tamen a memori posteritate legar.
我错了,那份感激将超越我的生命时光,只要我还能被心存记忆的后世所阅读。
§3.2.31corpora debentur maestis exsanguia bustis: §3.2.32effugiunt structos nomen honorque rogos.
无血的肉体归于悲哀的坟墓:名字和荣誉则从筑起的火葬柴堆中逃离。
§3.2.33occidit et Theseus et qui comitavit Oresten: §3.2.34sed tamen in laudes vivit uterque suas.
忒修斯死去了,陪伴奥雷斯特斯的人也死去了:然而他们两人都活在各自的赞美之中。
§3.2.35vos etiam seri laudabunt saepe nepotes, §3.2.36claraque erit scriptis gloria vestra meis.
迟来的子孙们也常会赞美你们,你们的光荣将通过我的著作而变得显赫。
§3.2.37hic quoque Sauromatae iam vos novere Getaeque, §3.2.38et tales animos barbara turba probat, §3.2.39eumque ego de vestra nuper probitate referrem §3.2.40(nam didici Getice Sarmaticeque loqui), §3.2.41forte senex quidam, coetu cum staret in illo, §3.2.42reddidit ad nostros talia verba sonos: §3.2.43‘nos quoque amicitiae nomen, bone, novimus hospes, §3.2.44quos procul a vobis Pontus et Hister habet.
在这里,萨乌罗马塔埃人和格塔埃人也已经认识了你们,野蛮的群落也赞许着这样的心灵,当近来我在讲述你们的正直时(因为我已经学会了用格塔埃语和萨尔马提亚语说话),恰巧有一位老者,当他站立在那个集会中时,对我们的声音回应了这样的话语: “善良的异乡人啊,我们也知道友情之名,尽管黑海和伊斯特尔河将我们与你们阻隔得如此遥远。
§3.2.45est locus in Scythia, Tauros dixere priores, §3.2.46qui Getica longe non ita distat humo.
在斯基泰有一处地方,先人称其为陶里,离格塔埃人的土地并不是那么遥远。
§3.2.47hac ego sum terra (patriae nec paenitet) ortus: §3.2.48consortem Phoebi gens colit illa deam.
我生于这片土地(我并不为祖国感到遗憾):那个部族崇拜福玻斯的伴侣女神。
§3.2.49templa manent hodie vastis innixa columnis, §3.2.50perque quater denos itur in illa gradus,
神殿今日依然耸立,依靠着巨大的石柱,通过四十级台阶可以进入其中。
§3.2.51fama refert illic signum caeleste fuisse; §3.2.52quoque minus dubites, stat basis orba dea; §3.2.53araque, quae fuerat natura candida saxi, §3.2.54decolor adfuso tincta cruore rubet.
传闻说那里曾有一座天赐的雕像;为了让你少些怀疑,那失去女神的基座依然立着;而祭坛,其本性曾是白色的石质,如今因被泼洒的鲜血染污而发红。
§3.2.55femina sacra facit taedae non nota iugali, §3.2.56quae superat Scythicas nobilitate nurus, §3.2.57sacrifici genus est, sic instituere parentes, §3.2.58advena virgineo caesus ut ense cadat.
一位未曾体验过婚礼松明(未婚)的女子主持祭典,她在高贵上超越了斯基泰的媳妇们,这是一种祭祀方式——先祖们如此设立—— 让外来的男子倒在处女的剑下。
§3.2.59regna Thoans habuit Maeotide clarus in ora, §3.2.60nec fuit Euxinis notior alter aquis.
托阿斯在迈奥蒂斯海岸统治着显赫的王国,在黑海海域中没有第二个人比他更知名。
§3.2.61sceptra tenente illo liquidas fecisse per auras §3.2.62nescioquam dicunt Iphigenian iter.
当他掌握王权时,他们说有某个伊菲革涅亚在晴朗的空气中进行了一次旅行。
§3.2.63quam levibus ventis sub nube per aethera vectam §3.2.64creditur his Phoebe deposuisse locis.
她被微风载着,在云层下穿过太虚,人们相信福玻斯将她安置在这些地方。
§3.2.65praefuerat templo multos ea rite per annos, §3.2.66invita peragens tristia sacra manu: §3.2.67cum duo velifera iuvenes venere carina §3.2.68presseruntque suo litora nostra pede.
她依循礼仪掌管神殿多年,用不情愿的手举行着悲哀的祭典:这时,两名年轻男子驾着挂帆的船只来到,用他们的脚踏上了我们的海岸。
§3.2.69par fuit his aetas et amor, quorum alter Orestes, §3.2.70alter erat Pylades: §3.2.71nomina fama tenet, protinus inmitem Triviae ducuntur ad aram, §3.2.72evincti geminas ad sua terga manus,
他们的年龄与情谊平等,其中一人是奥雷斯特斯,另一人是皮拉德斯:名声保存了他们的名字,他们立即被带到特里维亚无情的祭坛前,双手被捆绑在背后。
§3.2.73spargit aqua captos lustrali Graia sacerdos, §3.2.74ambiat ut fulvas infula longa comas.
希腊的女祭司用净水洒在俘虏身上,好让长长的发带环绕着他们金褐色的头发。
§3.2.75dumque parat sacrum, dum velat tempora vittis, §3.2.76dum tardae causas invenit ipsa morae, §3.2.77non ego crudelis, iuvenes, (ignoscite) dixit §3.2.78sacra suo facio barbariora loco.
当她准备祭礼时,当她用饰带蒙住他们的太阳穴时,当她自己寻找迟延的借口时, “年轻人啊,我并非残忍(请原谅我),”她说, “我举行着比这个地方更野蛮的祭仪。
§3.2.79ritus is est gentis, qua vos tamen urbe venitis?
这是部族的仪式,但你们是从哪个城市来的?
§3.2.80quodve parum fausta puppe petistis iter?'
或者是乘坐不吉之船追寻着怎样的旅程?
§3.2.81dixit, et audito patriae pia nomine virgo §3.2.82consortes urbis comperit esse suae.
” 她说了,听见祖国名字的虔诚处女发现他们是自己城市的同胞。
§3.2.83alter ut e vobis inquit cadat hostia sacris, §3.2.84ad patrias sedes nuntius alter eat.
“你们中的一人,”她说,“作为祭礼的牺牲倒下,” “另一人作为信使回到祖国的住所。
§3.2.85ire iubet Pylades carum periturus Oresten; §3.2.86hic negat, inque vices pugnat uterque mori.
” 行将赴死的皮拉德斯命令亲爱的奥雷斯特斯离去;后者拒绝,两人轮流争取赴死。
§3.2.87extitit hoc unum, quo non convenerit illis: §3.2.88cetera par concors et sine lite fuit.
这是他们之间唯一意见不合的事:其余的一切他们都和谐一致、毫无争执。
§3.2.89dum peragunt pulchri iuvenes certamen amoris §3.2.90ad fratrem scriptas exarat illa notas.
当俊美的青年们进行着情谊的争执时,她写下写给兄长的书信。
§3.2.91ad fratrem mandata dabat, cuique illa dabantur
她向兄长发出嘱托,而接受嘱托的那个人(看人间的因缘啊!
§3.2.92(humanos casus aspice!) frater erat.
)正是她的兄长。
§3.2.93nec mora, de templo rapiunt simulacra Dianae, §3.2.94clamque per inmensas puppe feruntur aquas.
毫不迟延,他们从神殿夺走狄安娜的雕像,秘密地乘船在无尽的水面上漂行。
§3.2.95mirus amor iuvenum.
青年们神奇的爱啊。
quamvis abiere tot anni, §3.2.96in Scythia magnum nunc quoque nomen habent,’
尽管过去了这么多年,如今在斯基泰他们仍享有伟大的名望。
§3.2.97fabula narrata est postquam vulgaris ab illo, §3.2.98laudarunt omnes facta piamque fidem,
” 在那个广为流传的故事被他讲述完之后,所有人都赞扬他们的行为和虔诚的忠贞。
§3.2.99scilicet hac etiam, qua nulla ferocior ora est, §3.2.100nomen amicitiae barbara corda movet,
显然,即使在这片最凶悍不过的海岸,友情之名也打动着野蛮的心灵。
§3.2.101quid facere Ausonia geniti debetis in urbe, §3.2.102cum tangant duros talia facta Getas?
你们这些生于奥索尼亚都市的人应当做什么呢,当如此的事迹连顽固的格塔埃人都感动时?
§3.2.103adde quod est animus semper tibi mitis, et altae §3.2.104indicium mores nobilitatis habent, §3.2.105quos Volesus patrii cognoscat nominis auctor, §3.2.106quos Numa maternus non neget esse suos.
此外,你的心总是温和的,你的举止展现着高贵品质的明证,你父系姓氏的创立者沃莱苏斯会认同它们,你母系的祖先努马也不会否认它们属于自己。
§3.2.107adiectique probent genetiva ad nomina Cottae, §3.2.108si tu non esses, interitura domus,
被添加的科塔之名,作为家系之名,也会赞许它们,那个如果你不存在、本会消亡的家族。
§3.2.109digne vir hac serie, lapso succurrere amico §3.2.110conveniens istis moribus esse puta.
配得上这个家系的男子啊,去救援落难的朋友,请认为这是符合你那些品质的。

词汇与语法注释

  1. 3.2.1Quam legis ... salutem — 先行词 `salutem` 被吸收到关系从句 `Quam legis` 内部,这是一种常见的诗歌构词法(先行词合流)。
  2. 3.2.23sint hi contenti — 现在时虚拟语气 `sint` 表示祈使或让步(“让他们满足于”),随后是非人称动词 `licebit` 支配不定式 `purgari` 表示特许或让步。
  3. 3.2.39eumque ego ... referrem — 写本中的 `eumque` 通常被修正并理解为 `cumque`,引导带未完成过去时虚拟语气 `referrem` 的历史性/环境/时间 `cum` 从句(“当我在讲述时”)。
  4. 3.2.108si tu non esses, interitura domus — 在此条件句中,条件从句 `si tu non esses`(未完成过去时虚拟语气)与包含主动将来分词 `interitura`(省略了 `erat` 或 `fuit`)的结论从句相结合,表示与事实相反的虚拟语气条件。

引用这一段

奥维德, 黑海书简 §3.2.1-3.2.110. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi009.humanitext-lat2:3.2.1-3.2.110

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。