Humanitext Reader

奥维德 · 黑海书简 §3.1.82-3.1.166

致妻子书:向莉薇娅请愿的指示

第 25 段,共 52 段 · 拉丁语

内容简介

奥维德建议妻子去接近奥古斯都的妻子莉薇娅并向她恳求。他详细指示了恳求的具体时机和方式,叮嘱妻子不要为自己的行为辩护,而要含泪谦卑地仅请求从残酷的流放地搬迁。

§3.1.82nec te, si cupiat, laedere rumor habet, §3.1.83sed tamen hoc factis adiunge prioribus unum, §3.1.84pro nostris ut sis ambitiosa malis.
谣言即使想要,也无法伤害你,然而,请在以往的行动中加上这一件事,为了我们的不幸而热心去恳求。
§3.1.85ut minus infesta iaceam regione labora, §3.1.86clauda nec officii pars erit ulla tui.
努力让我能待在不那么充满敌意的地区,这样你的职责就不会有任何残缺。
§3.1.87magna peto, sed non tamen invidiosa roganti: §3.1.88utque ea non teneas, tuta repulsa tua est.
我求的是大事,但对于恳求者来说并不会招致怨恨:而且即使你没能得到,你的失败也是安全的。
§3.1.89nec mihi suscense, totiens, si carmine nostro, §3.1.90quod facis, ut facias, teque imitere, rogo.
请不要对我发怒,如果我的诗歌中如此频繁地,恳求你继续做你正在做的事,并效仿你自己的做法。
§3.1.91fortibus adsuevit tubicen prodesse, suoque §3.1.92dux bene pugnantis incitat ore viros.
号手习惯于帮助勇敢的人,而将领也用自己的口来激励那些英勇作战的士兵。
§3.1.93nota tua est probitas testataque tempus in omne; §3.1.94sit virtus etiam non probitate minor.
你的正直众所周知,并已被永远证实;愿你的勇气也同样不逊色于你的正直。
§3.1.95non tibi Amazonia est pro me sumenda securis, §3.1.96aut excisa levi pelta gerenda manu.
你无需为了我而拿起亚马逊的战斧,也无需用轻柔的手拿起砍好的半月形盾牌。
§3.1.97numen adorandum est, non ut mihi fiat amicum, §3.1.98sed sit ut iratum, quam fuit ante, minus.
必须崇拜神明,这并非为了使神对我有好感,而是为了使神比以前少一些愤怒。
§3.1.99gratia si nulla est, lacrimae tibi gratia fient.
如果没有任何影响力,眼泪就会成为你的影响力。
§3.1.100hac potes aut nulla parte movere deos.
通过这一方法,或无其他方法,你能打动神明。
§3.1.101quae tibi ne desint, bene per mala nostra cavetur: §3.1.102meque viro flendi copia dives adest; §3.1.103utque meae res sunt, omni, puto, tempore flebis.
为了使你不缺少这些眼泪,我们的不幸已经作了充分的保证:作为丈夫的我,为你准备了充足的哭泣财富;而且鉴于我的境遇,我想,你将随时都在哭泣。
§3.1.104has fortuna tibi nostra ministrat opes.
我们的命运为你提供了这份财富。
§3.1.105si mea mors redimenda tua, quod abominor, esset, §3.1.106Admeti coniunx, quam sequereris, erat.
如果我的死亡必须用你的死来赎回——这是我所忌讳的——,阿德梅托斯的妻子,就是你所应该效仿的对象。
§3.1.107aemula Penelopes fieres, si fraude pudica §3.1.108instantis velles fallere nupta procos.
你将成为珀涅罗珀的竞争对手,如果用贞洁的欺骗,作为妻子的你,想要愚弄那些逼迫的求婚者。
§3.1.109si comes extincti Manes sequerere mariti, §3.1.110esset dux facti Laodamia tui.
如果你追随已故丈夫的亡魂并与之作伴,拉奥达弥亚将成为你行为的引导者。
§3.1.111Iphias ante oculos tibi erat ponenda volenti §3.1.112corpus in accensos mittere forte rogos.
如果你愿意,伊菲斯的女儿就应该摆在你的眼前,假如你想将自己的身体投入点燃的柴火中。
§3.1.113morte nihil opus est, nihil Icariotide tela.
根本不需要死亡,也不需要伊卡里奥斯女儿的织机。
§3.1.114Caesaris est coniunx ore precanda tuo, §3.1.115quae praestat virtute sua, ne prisca vetustas §3.1.116laude pudicitiae saecula nostra premat: §3.1.117quae Veneris formam, mores Iunonis habendo §3.1.118sola est caelesti digna reperta toro.
你应该用你的口向凯撒的妻子恳求,她以自己的美德而胜出,以免古老的往昔在贞洁的称赞上压倒了我们的时代:她因拥有维纳斯的美貌与朱诺的品行,被发现是唯一配得上天国婚榻的女人。
§3.1.119quid trepidas et adire times? non impia Procne
你为什么战栗且害怕接近?
§3.1.120filiave Aeëtae voce movenda tua est, §3.1.121nec nurus Aegypti, nec saeva Agamemnonis uxor, §3.1.122Scyllaque, quae Siculas inguine terret aquas, §3.1.123Telegonive parens vertendis nata figuris, §3.1.124nexaque nodosas angue Medusa comas,
并非不虔诚的普罗克涅,或是埃埃特斯的女儿需要被你的声音所打动,也非埃及的儿媳们,亦非阿伽门农残忍的妻子,更非用下半身恐吓着西西里海域的斯库拉,或为了改变形体而生的忒勒戈诺斯的母亲,以及用蛇缠绕着节疤头发的美杜莎。
§3.1.125femina sed princeps, in qua Fortuna videre §3.1.126se probat et caecae crimina falsa tulit: §3.1.127qua nihil in terris ad finem solis ab ortu §3.1.128clarius excepto Caesare mundus habet, §3.1.129eligito tempus captatum saepe rogandi, §3.1.130exeat adversa ne tua navis aqua.
而是一位高贵的女性,在她身上命运证明了自己,并洗刷了关于盲目的虚假指控:世界在地球上,从日出到日落之处,除了凯撒之外,没有任何比她更显赫的人,要选择一个经常寻觅到的、适合恳求的时机,以免你的船驶向逆流的水中。
§3.1.131non semper sacras reddunt oracula sortis, §3.1.132ipsaque non omni tempore fana patent, §3.1.133cum status urbis erit, qualem nunc auguror esse, §3.1.134et nullus populi contrahet ora dolor, §3.1.135cum domus Augusti, Capitoli more colenda, §3.1.136laeta, quod est et sit, plenaque pacis erit, §3.1.137tum tibi di faciant adeundi copia fiat, §3.1.138profectura aliquid tum tua verba putes.
神谕并不总是给出神圣的启示,神殿本身也并非随时敞开,当城市的状态如我如今所预料的那样时,且民众人人脸上没有因痛苦而扭曲时,当如同卡皮托林神庙般应当受到敬奉的奥古斯都之家充满欢乐(它现在是,并且愿它永远是)并充满和平时,那时愿神明恩赐你接近她的机会,那时你便可相信你的话语会产生某些成效。
§3.1.139siquid aget maius, differ tua coepta caveque §3.1.140spem festinando praecipitare meam.
如果她正在做更重大的事情,请推迟你的计划,并留心不要因为仓促而毁了我的希望。
§3.1.141nec rursus iubeo dum sit vacuissima quaeras: §3.1.142corporis ad curam vix vacat illa sui.
我同样不命令你非要等她完全闲暇时再去寻找:她甚至几乎没有闲暇去调理她自己的身体。
§3.1.143omnia. . . . . . . . . . . §3.1.144per rerum turbam tu quoque oportet eas.
一切事物…… 在繁杂的事物喧嚣中,你也应当走去。
§3.1.145cum tibi contigerit vultum Iunonis adire, §3.1.146fac sis personae, quam tueare, memor.
当你得以接近朱诺的面容时,务必牢记你应当维护的角色。
§3.1.147nec factum defende meum; mala causa silenda est.
不要为我的行为辩护;糟糕的事由必须保持缄默。
§3.1.148nil nisi sollicitae sint tua verba preces, §3.1.149tum lacrimis demenda mora est, summissaque terra §3.1.150ad non mortalis brachia tende pedes.
你的话语应当除了焦虑的祈求之外别无其他,那时眼泪不可有丝毫迟疑,俯身于地向着那不死的神明之足伸出你的双臂。
§3.1.151tum pete nil aliud, saevo nisi ab hoste recedam; §3.1.152hostem Fortunam sit satis esse mihi.
那时除了恳求我得以离开这残暴的敌人之外,别无所求;对我而言,有命运作为敌人已经足够。
§3.1.153plura quidem subeunt, sed conturbata timore §3.1.154haec quoque vix poteris voce tremente loqui.
确实有更多的话涌上心头,但由于被恐惧所扰乱,即使是这些话,你也几乎无法用颤抖的声音说出。
§3.1.155suspicor hoc damno fore non tibi.
我推测这不会对你造成伤害。
sentiet illa §3.1.156te maiestatem pertimuisse suam.
她会感受到你深深地敬畏着她的威严。
§3.1.157nec, tua si fletu scindentur verba, nocebit: §3.1.158interdum lacrimae pondera vocis habent, §3.1.159lux etiam coeptis facito bona talibus adsit §3.1.160horaque conveniens auspiciumque favens.
而且,即使你的话语因哭泣而中断,也无大碍:有时眼泪具有声音的分量,还要确保在如此的尝试中有吉日相随,以及适宜的时辰和有利的兆头。
§3.1.161sed prius imposito sanctis altaribus igni §3.1.162tura fer ad magnos vinaque pura deos.
但在此之前,要将火置于神圣的祭坛上,将香与纯净的葡萄酒献给伟大的神明。
§3.1.163e quibus ante omnis Augustum numen adora §3.1.164progeniemque piam participemque tori.
在这些神明中,首先要崇拜奥古斯都的神格,以及他虔诚的子嗣和他的同衾者。
§3.1.165sint utinam mites solito tibi more tuasque §3.1.166non duris lacrimas vultibus aspiciant.
愿他们能以一贯的方式对你显现仁慈,并且不以严厉的脸色注视着你的泪水。

词汇与语法注释

  1. §3.1.82laedere rumor habet — 动词 'habere' 伴随不定式表示“能够”、“有能力”(相当于 'potest')。这是诗歌中常见的用法,此处指谣言无力伤害妻子。
  2. §3.1.88utque ea non teneas — 引导虚拟语气 'teneas' 的连词 'ut' 在此处具有让步功能(意为“即使”,相当于 'quamvis' 或 'licet')。'ea' 指代前文提到的 'magna'。
  3. §3.1.101quae tibi ne desint — 关系代词 'quae' 以文中的 'lacrimae'(眼泪)为先行词,与引导否定目的从句的连词 'ne' 一起构成“以免这些(眼泪)对你有所匮乏”的目的从句。整个结构取决于无人称被动语态 'bene cavetur'(已得到充分保证)。
  4. §3.1.106sequereris, erat — 在过去虚拟条件句的归结从句中,对应条件从句中的虚拟过去 'sequereris',使用了直陈式未完成过去 'erat'(而非 'esset')。这种用法在拉丁语中很常见,用以强调结果的必然性、妥当性或确定性。
  5. §3.1.126caecae crimina falsa tulit — 字面意为“她(命运)洗刷了关于盲目的虚假指控”。通过将最高地位赐予莉薇娅这位最崇高且完美的女性,命运女神证明了自己并非盲目选择,从而洗刷了世人对她盲目的不公正非难。
  6. §3.1.137di faciant adeundi copia fiat — 虚拟语气 'fiat' 替代带连词 'ut' 的从句,直接作为祈愿虚拟语气 'faciant' 的宾语从句。这是 'facio ut' 结构中省略 'ut' 的惯用表达。

引用这一段

奥维德, 黑海书简 §3.1.82-3.1.166. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi009.humanitext-lat2:3.1.82-3.1.166

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。