Humanitext Reader

奥维德 · 黑海书简 §3.1.1-3.1.81

致妻子的信:托米斯的严酷环境与召回恳求

第 24 段,共 52 段 · 拉丁语

内容简介

奥维德叹息蓬托斯地区托米斯恶劣的自然环境与不断的敌军威胁,并向身在罗马的妻子发出强烈恳求,诉诸名声与道德义务,要求她全力以赴为解除其流放而努力。

§3.1.1Aequor Iasonio pulsatum remige primum, §3.1.2quaeque nec hoste fero nec nive, terra, cares, §3.1.3ecquod erit tempus quo vos ego Naso relinquam §3.1.4in minus hostili iussus abesse loco?
曾被伊阿宋的桨手们最先拍击的海洋啊,以及,既不缺少凶残敌人也不缺少积雪的土地啊,什么时候才会有那一天,我纳索将离开你们,被命令在不那么充满敌意的地方居住?
§3.1.5an mihi barbaria vivendum semper in ista, §3.1.6inque Tomitana condar oportet humo?
还是说我必须永远生活在那个野蛮之地,并且必须被埋葬在托米斯的土地上?
§3.1.7pace tua, si pax ulla est tua, Pontica tellus, §3.1.8finitimus rapido quam terit hostis equo, §3.1.9pace tua dixisse velim, tu pessima duro §3.1.10pars es in exilio, tu mala nostra gravas.
请宽恕,如果蓬托斯土地还有什么宽恕的话—— 邻近的敌人正用疾驰的战马践踏着这片土地—— 请宽恕,我愿说,在艰难的流放中你是最糟糕的部分,你加重了我们的不幸。
§3.1.11tu neque ver sentis cinctum florente corona, §3.1.12tu neque messorum corpora nuda vides.
你既感受不到头戴花冠的春天,也看不到收割者们裸露的身躯。
§3.1.13nec tibi pampineas autumnus porrigit uvas: §3.1.14cuncta sed inmodicum tempora frigus habet,
秋天也不曾向你伸出挂满葡萄藤的葡萄:反而是过度的寒冷控制着所有的季节。
§3.1.15tu glacie freta vincta tenes, et in aequore piscis §3.1.16inclusus tecta saepe natavit aqua.
你用冰块紧紧锁住海峡,在海里,被困住的鱼儿也常常在覆盖着冰层的冰面下游泳。
§3.1.17nec tibi sunt fontes, laticis nisi paene marini, §3.1.18qui potus dubium sistat alatne sitim,
你没有泉水,除了几乎像海水一样苦涩的水,喝下去令人怀疑它是止了渴还是助长了渴意。
§3.1.19rara, neque haec felix, in apertis eminet arvis §3.1.20arbor, et in terra est altera forma maris.
在开阔的田野上,极少有树木拔地而起(哪怕有也并不繁茂),而在陆地上,则呈现出海洋的另一番景象。
§3.1.21non avis obloquitur, silvis nisi siqua remota §3.1.22aequoreas rauco gutture potat aquas,
没有鸟儿鸣唱,除非在遥远的森林里有某种鸟,用沙哑的喉咙饮用海水。
§3.1.23tristia per vacuos horrent absinthia campos, §3.1.24conveniensque suo messis amara loco.
凄凉的苦艾在荒凉的平原上丛生,还有与这地方相配的苦涩收成。
§3.1.25adde metus, et quod murus pulsatur ab hoste, §3.1.26tinctaque mortifera tabe sagitta madet, §3.1.27quod procul haec regio est et ab omni devia cursu, §3.1.28nec pede quo quisquam nec rate tutus eat.
再加上恐惧,以及城墙被敌人攻打,箭镞浸满了致命的毒药,还有这一地区遥远且偏离了一切航线,无论徒步还是乘船,任何人都无法安全前往。
§3.1.29non igitur mirum, finem quaerentibus horum §3.1.30altera si nobis usque rogatur humus.
因此,对于那些寻求这些痛苦终结的人来说,如果另一片土地不断被我们所请求,也并不足为奇。
§3.1.31te magis est mirum non hoc evincere, coniunx, §3.1.32inque meis lacrimas posse tenere malis,
妻子啊,更令人惊异的是你没能争取到这一点,并且在我的不幸中你竟然能够隐忍泪水。
§3.1.33quid facias, quaeris? quaeras hoc scilicet ipsum,
你问该做些什么?
§3.1.34invenies, vere si reperire voles.
你确实该问这件事情,如果你真的想找到,你就会找到。
§3.1.35velle parum est: cupias, ut re potiaris, oportet, §3.1.36et faciat somnos haec tibi cura breves,
仅仅希望是不够的:你必须热望,为了能掌握事物,并让这种忧虑使你的睡眠变得短暂。
§3.1.37velle reor multos: quis enim mihi tam sit iniquus. §3.1.38optet ut exilium pace carere meum?
我想许多人都有此愿望:因为谁会对我如此不公,以至于祈求我的流放生活失去安宁呢?
§3.1.39pectore te toto cunctisque incumbere nervis §3.1.40et niti pro me nocte dieque decet.
你应当全身心地、用尽一切力量去投入,并且为我日夜努力。
§3.1.41utque iuvent alii, tu debes vincere amicos, §3.1.42uxor, et ad partis prima venire tuas.
尽管其他人也会帮助,你必须超越朋友们,妻子啊,并且在履行你自身的职责上走在最前列。
§3.1.43magna tibi imposita est nostris persona libellis: §3.1.44coniugis exemplum diceris esse bonae.
我的书卷给你课以了重大的角色:你被称为贤妻的典范。
§3.1.45hanc cave degeneres, ut sint praeconia nostra §3.1.46vera, vide famae quod tuearis opus.
谨防使这一角色蒙羞,好让我们的赞美成为真实;看清你所应当维护的名声职责。
§3.1.47ut nihil ipse querar, tacito me fama queretur, §3.1.48quae debet, fuerit ni tibi cura mei,
即使我自己毫无怨言,名声也会替沉默的我抱怨,它本该如此,除非你对我有心。
§3.1.49exposuit memet populo Fortuna videndum, §3.1.50et plus notitiae, quam fuit ante, dedit.
命运将我置于众人瞩目之下,并给予了我比以前更多的名气。
§3.1.51notior est factus Capaneus a fulminis ictu. §3.1.52notus humo mersis Amphiaraus equis, §3.1.53si minus errasset, notus minus esset Ulixes: §3.1.54magna Philoctetae vulnere fama suo est.
卡帕纽斯因雷电的一击而变得更加闻名,安菲阿拉俄斯因连人带马陷落于地而著名,如果尤里西斯少一些漂泊,他就不会那么有名:菲洛克忒忒斯的名声因他的伤口而巨大。
§3.1.55si locus est aliquis tanta inter nomina parvis, §3.1.56nos quoque conspicuos nostra ruina facit, §3.1.57nec te nesciri patitur mea pagina, qua non §3.1.58inferius Coa Bittide nomen habes,
如果在这显赫的名字中也有微小者的位置,我们的毁灭也让我们引人注目,我的书页不容你默默无闻,在其中你的名字并不逊色于科斯岛的比特丝。
§3.1.59quicquid ages igitur, scaena spectabere magna, §3.1.60et pia non paucis testibus uxor eris.
因此,无论你做什么,你都将在宏大的舞台上被关注,你将成为有众多见证人证明的忠贞之妻。
§3.1.61crede mihi, quotiens laudaris carmine nostro, §3.1.62qui legit has laudes, an mereare rogat, §3.1.63utque favere reor plures virtutibus istis, §3.1.64sic tua non paucae carpere facta volent.
相信我,每当你在我的诗歌中受到赞美,读到这些赞美的人就会问你是否配得上,正如我认为有更多人赞同你那些美德一样,同样也有不少女人想要挑剔你的行为。
§3.1.65quarum tu praesta ne livor dicere possit §3.1.66haec est pro miseri lenta salute viri.
你要确保她们的嫉妒无法说: “对于这个可怜丈夫的救助,她是懈怠的。
§3.1.67cumque ego deficiam, nec possim ducere currum, §3.1.68fac tu sustineas debile sola iugum.
” 当我的力量衰竭、无法驾驭战车时,你要确保你独自一人支撑起虚弱的轭。
§3.1.69ad medicum specto venis fugientibus aeger: §3.1.70ultima pars animae dum mihi restat, ades; §3.1.71quodque ego praestarem, si te magis ipse valerem, §3.1.72id mihi, cum valeas fortius ipsa, refer.
我像一个脉搏微弱的病人般向医生求助:当我的生命还剩最后一点时,请陪伴我;如果我自己比你更强健时我所会做的事,如今既然你更加强健,请将它回报给我。
§3.1.73exigit hoc socialis amor foedusque maritum: §3.1.74moribus hoc, coniunx, exigis ipsa tuis.
共同的爱与婚姻的契约要求如此:妻子啊,你自己的品德也要求如此。
§3.1.75hoc domui debes, de qua censeris, ut illam §3.1.76non magis officiis quam probitate colas, §3.1.77cuncta licet facias, nisi eris laudabilis uxor, §3.1.78non poterit credi Marcia culta tibi.
你对你所出身的家族负有此债,你应当不仅用职责,更要用正直去敬奉它,即使你做了一切,如果你不是一个值得赞美的妻子,人们就无法相信马克西娅曾受到你的敬重。
§3.1.79nec sumus indigni: nec, si vis vera fateri, §3.1.80debetur meritis gratia nulla meis.
而我们并非不配:而且,如果你愿意承认事实,对我的功劳绝非不需要报以任何感激。
§3.1.81redditur illa quidem grandi cum faenore nobis,
那份感激确实会带着丰厚的回报归于我们,

词汇与语法注释

  1. 3.1.3quo — 夺格关系代词(表示时间的夺格),修饰先行词 `tempus`,或者作为关系副词使用。
  2. 3.1.5vivendum — 无人称动形容词句式 `mihi vivendum [est]`(带有施事者与格 `mihi`)与由 `oportet` 引导的虚拟式现在时 `condar` 通过连词 `an` 并列。
  3. 3.1.30si — 结构 `non mirum [est], si...` 是个惯用表达,意为“如果……也并不奇怪”,其中 `si` 引导的从句在功能上相当于名词性主语从句。
  4. 3.1.45cave degeneres — 这是一个口语化的禁止句式,命令式 `cave`(源自 `cavere`)直接跟虚拟式现在时 `degeneres`(省略了 `ne` 或 `ut`),意为“当心不要退化/堕落”。
  5. 3.1.78Marcia — 指马克西娅(奥古斯都的表妹,也是奥维德妻子的保护者)。这里的 `culta` 意为“受到敬重”,表明妻子践行美德直接关系到维护这位高贵保护者的名誉。

引用这一段

奥维德, 黑海书简 §3.1.1-3.1.81. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi009.humanitext-lat2:3.1.1-3.1.81

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。