Humanitext Reader

奥维德 · 黑海书简 §2.9.1-2.9.80

致科提斯王:诉说共同文才与恳求庇护

第 21 段,共 52 段 · 拉丁语

内容简介

奥维德写信给色雷斯国王科提斯,诉说两人对文学的共同热爱,请求其在流放地给予庇护,并声称自己唯一的罪过仅是撰写了愚蠢的《艺术》。

§2.9.1Regia progenies, cui nobilitatis origo §2.9.2nomen in Eumolpi pervenit usque, Coty, §2.9.3fama loquax vestras si iam pervenit ad auris, §2.9.4me tibi finitimi parte iacere soli, §2.9.5supplicis exaudi, iuvenum mitissime, vocem, §2.9.6quamque potes, profugo (nam potes) adfer opem.
王室的后裔啊,你那高贵的源头和名字一直追溯到尤摩尔波斯,科提斯啊,如果多嘴的传闻已经传到了你的耳中,说我正倒在与你相邻的一角土地上,求你听取哀求者的声音吧,青年中最温和的人,并向流亡者提供你所能提供的帮助(因为你能做到)。
§2.9.7me fortuna tibi—de qua quod non queror, hoc est— §2.9.8tradidit, hoc uno non inimica mihi.
命运将我交托给了你——对于她,我唯独不抱怨这一点—— 仅在此事上她对我并无敌意。
§2.9.9excipe naufragium non duro litore nostrum, §2.9.10ne fuerit terra tutior unda tua.
请在并不无情的岸边接纳我们的海难,免得海浪曾比你的土地更为安全。
§2.9.11regia, crede mihi, res est succurrere lapsis, §2.9.12convenit et tanto, quantus es ipse, viro.
请相信我,救助落难之人是王者的行为,这也适合像你一样伟大的男子。
§2.9.13fortunam decet hoc istam: quae maxima cum sit, §2.9.14esse potest animo vix tamen aequa tuo.
这配得上你的那种境遇:尽管它是最伟大的,却几乎仍无法与你的胸怀相称。
§2.9.15conspicitur numquam meliore potentia causa, §2.9.16quam quotiens vanas non sinit esse preces,
权力从未在更好的理由中显现,相比于每当它不让祈求变得虚妄之时。
§2.9.17hoc nitor iste tui generis desiderat, hoc est §2.9.18a superis ortae nobilitatis opus.
你那家族的辉煌所渴望的就是这个,这就是源自天神的高贵应当做出的事业。
§2.9.19hoc tibi et Eumolpus, generis clarissimus auctor, §2.9.20et prior Eumolpo suadet Erichthonius.
关于这一点,你家族最著名的始祖尤摩尔波斯,以及比尤摩尔波斯更早的埃里克托尼俄斯都在劝告你。
§2.9.21hoc tecum commune deo est, quod uterque rogati §2.9.22supplicibus vestris ferre soletis opem.
这一点是你与神明所共有的:即当被祈求时,你们双方都习惯于向你们的哀求者伸出援手。
§2.9.23numquid erit, quare solito dignemur honore §2.9.24numina, si demas velle iuvare deos?
如果除去了神明愿意帮助的意愿,那还有什么理由让我们以惯常的敬意来尊崇神明呢?
§2.9.25Iuppiter oranti surdas si praebeat auris, §2.9.26victima pro templo cur cadat icta Iovis?
如果朱庇特对祈祷者装聋作哑,为什么在朱庇特的神殿前还要宰杀生牲?
§2.9.27si pacem nullam pontus mihi praestet eunti, §2.9.28irrita Neptuno cur ego tura feram?
如果大海对我这个行路之人不提供任何安宁,我为什么要向尼普顿献上无用的香火?
§2.9.29vana laborantis si fallat vota coloni, §2.9.30accipiat gravidae cur suis exta Ceres?
如果虚妄的誓愿欺骗了劳作的农夫,为什么刻瑞斯要接受怀孕母猪的内脏?
§2.9.31nec dabit intonso iugulum caper hostia Baccho, §2.9.32musta sub adducto si pede nulla fluent.
如果踩下的脚下没有流出任何新酒,山羊也不会作为祭品向不剪发的巴克科斯献出喉咙。
§2.9.33Caesar ut imperii moderetur frena precamur, §2.9.34tam bene quod patriae consulit ille suae.
我们祈求凯撒掌控帝国的缰绳,因为他对自己的祖国关怀得如此之好。
§2.9.35utilitas igitur magnos hominesque deosque §2.9.36efficit, auxiliis quoque favente suis.
因此,正是益处造就了伟大的凡人和神明,因为他们也各自用自己的援助施予恩惠。
§2.9.37tu quoque fac prosis intra tua castra iacenti, §2.9.38o Coty, progenies digna parente tuo.
你也同样要使自己对倒在你军营中的人有所帮助,科提斯啊,配得上你父亲的后裔。
§2.9.39conveniens homini est hominem servare voluptas, §2.9.40et melius nulla quaeritur arte favor.
人救助人是合乎人性的快乐,而好意无法通过更好的技艺来获取。
§2.9.41quis non Antiphaten Laestrygona devovet? aut quis
谁不诅咒莱斯特律戈涅斯人安提法忒斯?
§2.9.42munifici mores improbat Alcinoi?
或者谁会反对慷慨的阿尔基诺乌斯的品德?
§2.9.43non tibi Cassandreus pater est gentisve Pheraeae, §2.9.44quive repertorem torruit arte sua: §2.9.45sed quam Marte ferox et vinci nescius armis, §2.9.46tam numquam, facta pace, cruoris amans,
你并没有卡桑德里亚的暴君,或是费莱族群的暴君作为父亲,也没有那个用自己的艺术烧死发明者的人:而是如同在战争中勇猛且在武力中不知失败一样,一旦达成和平,就绝不嗜血(你拥有这样的父亲)。
§2.9.47adde quod ingenuas didicisse fideliter artes §2.9.48emollit mores nec sinit esse feros, §2.9.49nec regum quisquam magis est instructus ab illis, §2.9.50mitibus aut studiis tempora plura dedit.
此外,请加上这一事实:忠实地学习自由艺术能陶冶性情,使之不再野蛮,在诸王中,没有谁比你受到它们更好的熏陶,或向温和的学问投入了更多的时间。
§2.9.51carmina testantur, quae, si tua nomina demas, §2.9.52Threicium iuvenem composuisse negem; §2.9.53neve sub hoc tractu vates foret unicus Orpheus, §2.9.54Bistonis ingenio terra superba tuo est.
你的诗作证明了这一点:如果隐去你的名字,我甚至会否认这是一个色雷斯青年创作的;为了免得在这片土地上奥尔甫斯成为唯一的诗人,比斯托尼亚的土地因你的才华而感到自豪。
§2.9.55utque tibi est animus, cum res ita postulat, arma §2.9.56sumere et hostili tingere caede manum, §2.9.57atque ut es excusso iaculum torquere lacerto §2.9.58collaque velocis flectere doctus equi, §2.9.59tempora sic data sunt studiis ubi iusta paternis, §2.9.60atque suis numeris forte quievit opus, §2.9.61ne tua marcescant per inertis otia somnos, §2.9.62lucida Plena tendis in astra via.
如同当你有着这样的心愿,在情况如此要求时,拿起武器并用敌人的血沾染双手,以及如同你擅长用挥动的臂膀投掷标枪,并驯服地调转快马的颈项一样,当适宜的时间被给予了父辈的学问,而作品碰巧在其韵律中安息时,为了不让你的闲暇在懒散的沉睡中消逝,你正沿着平坦的道路奔向璀璨的星空。
§2.9.63haec quoque res aliquid tecum mihi foederis affert: §2.9.64eiusdem sacri cultor uterque sumus.
这件事情也带给你我之间某种纽带:我们都是同一种神圣仪式的崇拜者。
§2.9.65ad vatem vates orantia brachia tendo, §2.9.66terra sit exiliis ut tua fida meis.
作为诗人,我向诗人伸出祈求的双臂,愿你的土地对我的流亡忠实。
§2.9.67non ego caede nocens in Ponti litora veni, §2.9.68mixtave sunt nostra dira venena manu: §2.9.69nec mea subiecta convicta est gemma tabella §2.9.70mendacem linis imposuisse notam.
我来到黑海的岸边并非因杀戮而有罪,我的手也未曾调配过可怕的毒药:我的印章也未曾被判定在呈递的木板上,在封线之上盖上虚假的印记。
§2.9.71nec quicquam, quod lege vetor committere, feci: §2.9.72est tamen his gravior noxa fatenda mihi.
我也未曾做出任何法律禁止我犯下的事情:然而,我必须承认一个比这些更严重的罪过。
§2.9.73neve roges, quae sit, stultam conscripsimus Artem; §2.9.74innocuas nobis haec vetat esse manus.
为了免得你追问那是什么,我曾写了一部愚蠢的《艺术》;这禁止了我的双手保持清白。
§2.9.75ecquid praeterea peccarim, quaerere noli, §2.9.76ut lateat sola culpa sub Arte mea.
请不要查问我是否此外还犯过什么罪,好让那唯一的过错隐藏在我的《艺术》之下。
§2.9.77quicquid id est, habuit moderatam vindicis iram, §2.9.78qui nisi natalem nil mihi dempsit humum, §2.9.79hac quoniam careo, tua nunc vicinia praestet, §2.9.80inviso possim tutus ut esse loco.
无论那是什么,它只招致了复仇者温和的怒火,他除了我出生的土地之外什么也没有夺走,既然我失去了它,愿你的邻近如今提供帮助,使我能在这个令人厌恶的地方保持安全。

词汇与语法注释

  1. §2.9.7de qua quod non queror, hoc est — 此处包含以指代 `fortuna` 的关系代名词 `qua` 引导的介词短语 `de qua`,以及指向下文“被交托给科提斯”这一事实的指示代词 `hoc`。整个结构意为“我对她(命运)不加抱怨的原因,即在于此”。
  2. §2.9.23si demas velle iuvare deos — `demas` 为泛指第二人称单数的现在时虚拟语气(表示假设,“如果你除去……”)。`velle` 为不定式作名词性用法,作为 `demas` 的直接宾语,并引导带物主动词的不定式结构 `deos velle iuvare`(“神明愿意施助”)。
  3. §2.9.36auxiliis quoque favente suis — `favente` 是单数现在分词夺格,通常被理解为以 `utilitas` 或隐含的 `quisque`(各自)为逻辑主语的独立夺格结构。所有语言均保持一致,将其译为“各自通过自己的援助施予恩惠”。
  4. §2.9.69convicta est gemma... imposuisse — `convicta est` 与主语 `gemma` 及主动完成不定式 `imposuisse` 构成了主格带不定式(NCI)结构。字面意思是“我的印章未曾被判定盖上(虚假标记)”,用以说明奥维德并未犯下伪造文书罪。

引用这一段

奥维德, 黑海书简 §2.9.1-2.9.80. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi009.humanitext-lat2:2.9.1-2.9.80

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。