§4.3.1Magna minorque ferae, quarum regis altera Graias, §4.3.2altera Sidonias, utraque sicca, rates, §4.3.3omnia cum summo positae videatis in axe, §4.3.4et maris occiduas non subeatis aquas, §4.3.5aetheriamque suis cingens amplexibus arcem §4.3.6vester ab intacta circulus extet humo, §4.3.7aspicite illa, precor, quae non bene moenia quondam §4.3.8dicitur Iliades transiluisse Remus,
大熊座和小熊座啊,你们之中的一个引导着希腊的,另一个引导着西顿的船只,两者皆不沾湿,既然你们看到一切都安置在最高的轴线上,并且不沉入西方的海水中,你们那用怀抱环绕着以太城堡的圆环,从不曾触碰的大地上凸显出来,我祈求你们,请注视那些墙垣,据说昔日伊利亚之子雷穆斯曾不祥地将其跨越。
请将你们闪耀的容颜转向我的女主人,并告诉我,她是否还记得我们。
§4.3.11ei mihi, cur timeam? quae sunt manifesta, requiro.
悲伤的我啊,为何我要害怕? 我所寻求的是显而易见的事。
§4.3.12cur iacet ambiguo spes mea mixta metu?
为何我的希望与模糊的恐惧交织在一起?
相信那真实存在且你所期望的,停止害怕安全的事物,让确凿的忠诚在你心中产生确凿的信赖。
§4.3.15quodque polo fixae nequeunt tibi dicere flammae, §4.3.16non mentitura tu tibi voce refer, §4.3.17esse tui memorem, de qua tibi maxima cura est, §4.3.18quodque potest, secum nomen habere tuum
那些固定在天穹上的火焰无法对你言说的事情,用你那绝不撒谎的声音向你自己转达:你最关切的她依然记得你,并在她力所能及的范围内,在心中保留着你的名字。
§4.3.19vultibus illa tuis tamquam praesentis inhaeret, §4.3.20teque remota procul, si modo vivit, amat.
她依恋着你的容貌,仿佛你就在身边,哪怕你身处远方,只要她还活着,她就深爱着你。
当她那病弱的心灵沉浸在合理的悲痛中时,柔和的睡眠是否从那被唤起记忆的胸膛中离去?
§4.3.23tunc subeunt curae, dum te lectusque locusque §4.3.24tangit et oblitam non sinit esse mei, §4.3.25et veniunt aestus, et nox inmensa videtur, §4.3.26fessaque iactati corporis ossa dolent?
那时,床榻和处所触碰着你,不容她将我遗忘,忧虑也随之袭来,躁热不安随之降临,黑夜显得无比漫长,被折腾的身体那疲惫的骨骼是否感到酸痛?
§4.3.27non equidem dubito, quin haec et cetera fiant, §4.3.28detque tuus maesti signa doloris amor, §4.3.29nec cruciere minus, quam cum Thebana cruentum §4.3.30Hectora Thessalico vidit ab axe rapi.
我确实不怀疑这些以及其他的事情正在发生,也不怀疑你的爱正显露出哀伤痛苦的迹象,并且你的痛苦绝不亚于,当忒拜的女子看到血淋淋的赫克托尔被色萨利战车拖曳时的悲伤。
§4.3.31quid tamen ipse precer dubito, nec dicere possum, §4.3.32affectum quem te mentis habere velim.
然而,我自己该祈求什么,我仍犹豫不决,也无法说出我希望你怀有怎样的心境。
§4.3.33tristis es? indignor quod sim tibi causa doloris; §4.3.34non es? at amisso coniuge digna fores.
你悲伤吗? 我为自己是你的痛苦之源而感到愤慨;你不悲伤吗? 然而,作为失去丈夫的人,你理应悲伤。
§4.3.35tu vero tua damna dole, mitissima coniunx, §4.3.36tempus et a nostris exige triste malis, §4.3.37Aeque meos casus: est quaedam flere voluptas; §4.3.38expletur lacrimis egeriturque dolor,
相反,我的贤妻,请为你的损失而悲伤,并因我们的不幸而度过一段哀痛的时光,哭泣我的命运吧:哭泣也是一种快乐;痛苦因眼泪而得到满足,并被宣泄出来。
但愿你需要哀悼的不是我的生命,而是我的死亡,但愿你仅仅因我的死亡而孤身一人!
§4.3.41spiritus hic per te patrias exisset in auras, §4.3.42sparsissent lacrimae pectora nostra piae, §4.3.43supremoque die notum spectantia caelum §4.3.44texissent digiti lumina nostra tui, §4.3.45et cinis in tumulo positus iacuisset avito, §4.3.46tactaque nascenti corpus haberet humus; §4.3.47denique, ut et vixi, sine crimine mortuus essem.
这灵魂本可通过你而消逝在祖国的微风中,虔诚的泪水本会洒在我们的胸膛上,在临终之日,你的手指本会闭合我们那注视着熟悉天空的眼睛,骨灰本会安放在祖先的坟墓中,出生时所触碰的土地本会保留我的躯体;总之,我本可以像活着时那样,无罪地死去。
§4.3.48nunc mea supplicio vita pudenda suo est.
如今,我的生命因其所受的惩罚而感到羞愧。
悲惨的我啊,若你被称为“流放者的妻子”时,扭过头去,脸上泛起红晕!
§4.3.51me miserum, si turpe putas mihi nupta videri!
悲惨的我啊,若你认为作为我的妻子被看见是种耻辱!
§4.3.52me miserum, si te iam pudet esse meam!
悲惨的我啊,若你如今为你属于我而感到羞愧!
那个你曾以丈夫为傲、不曾隐瞒你男人的名字的时代在哪里?
§4.3.55tempus ubi est, quo te —nisi non vis illa referri— §4.3.56et dici, memini, iuvit et esse meam?
那个时代在哪里——除非你不希望提起这些—— 当时,我记得,被称为并作为我的人让你感到欢喜?
正如贤惠妻子所配享的那样,我以我的一切天资令你满足:眷顾的爱在真实的事物上增添了许多美妙。
§4.3.59nec, quem praeferres—ita res tibi magna videbar— §4.3.60quemque tuum malles esse, vir alter erat.
也没有另一个男人能让你更偏爱——在你看来我是如此伟大—— 也没有你更希望拥有的人。
§4.3.61nunc quoque ne pudeat, quod sis mihi nupta; tuusque §4.3.62non debet dolor hinc, debet abesse pudor,
如今也请不要为你嫁给我而感到羞愧;你的痛苦应来源于此,但耻辱应当离去。
当轻率的卡帕纽斯因突然的雷击而倒下时,难道你读到过欧阿德涅因丈夫而感到羞愧红脸吗?
也没有因为世界之王用火平息了火焰,法厄同本身就应当被他自己的亲人所否认。
塞墨勒也没有因为她那贪婪的祈求而毁灭,从而对她的父亲卡德摩斯变成陌生人。
也没有因为我被朱庇特狂暴的火焰所击中,你那温柔的脸上就要泛起紫红色的羞愧。
§4.3.71sed magis in curam nostri consurge tuendi, §4.3.72exemplumque mihi coniugis esto bonae, §4.3.73materiamque tuis tristem virtutibus imple: §4.3.74ardua per praeceps gloria vadit iter.
相反,请更加振作起来保护和关照我,为我树立一个贤妻的榜样,用你的美德来填满这哀伤的素材:险峻的荣耀行进在陡峭的道路上。
§4.3.75Hectora quis nosset, si felix Troia fuisset?
若特洛伊曾是幸福的,谁会知道赫克托尔?
§4.3.76publica virtutis per mala facta via est.
美德之路是通过公共的灾难开拓出来的。
§4.3.77ars tua, Tiphy, iacet, si non sit in aequore fluctus: §4.3.78si valeant homines, ars tua, Phoebe, iacet.
提费斯啊,若海上没有波浪,你的技术便形同虚设;福玻斯啊,若人们身体健康,你的医术便形同虚设。
美德在顺境中隐藏、闲置且不为人知,却在逆境中显现并得到证实。