Humanitext Reader

奥维德 · 哀怨集 §4.10.68-4.10.132

流放托米与诗歌带来的不朽慰藉

第 46 段,共 60 段 · 拉丁语

内容简介

诗人叙述了自己的三次婚姻、女儿的生育以及父母的过世。他回想了因元首之怒而被流放到托米及其中艰辛的旅程,并向赋予他诗意慰藉与不朽名声的缪斯表达了深切的感激。

§4.10.68nomine sub nostro fabula nulla fuit.
在我的名下,未曾有过任何丑闻。
§4.10.69paene mihi puero nec digna nec utilis uxor §4.10.70est data, quae tempus per breve nupta fuit.
几乎还是个少年的我,被赐予了一位既不相配也无益处的妻子,她仅仅在极短的时间里作了我的新娘。
§4.10.71illi successit, quamvis sine crimine coniunx, §4.10.72non tamen in nostro firma futura toro.
继承她位置的,虽然是一位无可指责的妻子,却终究无法在我们婚姻的床榻上长久。
§4.10.73ultima, quae mecum seros permansit in annos; §4.10.74sustinuit coniunx exulis esse viri.
最后一个,陪伴我直到晚年;她甘愿作一个流亡之人的妻子。
§4.10.75filia me mea bis prima fecunda iuventa, §4.10.76sed non ex uno coniuge, fecit avum.
我的女儿,在青年时代之初二度生育,但并不是由于同一个丈夫,使我成为了祖父。
§4.10.77et iam complerat genitor sua fata novemque §4.10.78addiderat lustris altera lustra novem.
此时父亲已经完成了他的命运,并在九个五年纪之上又加上了另外九个五年纪。
§4.10.79non aliter flevi, quam me fleturus ademptum §4.10.80ille fuit.
他的离去令我痛哭,正如他本会痛哭离世的我一样。
Matri proxima busta tuli.
随后,我安葬了母亲。
§4.10.81felices ambo tempestiveque sepulti, §4.10.82ante diem poenae quod periere
两人都是幸福的,且安葬得合乎时宜,因为他们死在我遭受惩罚的日子之前!
§4.10.83meae! me quoque felicem, quod non viventibus illis §4.10.84sum miser, et de me quod doluere nihil!
我也是幸福的,因为在他们活着的时候我并不悲惨,而且他们没有因我而感到任何痛苦!
§4.10.85si tamen extinctis aliquid nisi nomina restat, §4.10.86et gracilis structas effugit umbra rogos, §4.10.87fama, parentales, si vos mea contigit, umbrae, §4.10.88et sunt in Stygio crimina nostra foro, §4.10.89scite, precor, causam (nec vos mihi fallere fas est) §4.10.90errorem iussae, non scelus, esse fugae.
然而,如果亡者除了名字之外还留下了什么,如果微弱的阴魂能够逃离高高筑起的火葬堆,父母的阴魂啊,如果关于我的传闻触及了你们,如果在冥界的法庭上有对我的控诉,那么请你们知道,我祈求(欺骗你们对我而言是不敬的),奉命流亡的原因是一个过错,而不是罪行。
§4.10.91Manibus hoc satis est: ad vos, studiosa, revertor, §4.10.92pectora, quae vitae quaeritis acta meae.
对阴魂而言这已足够:我回到你们这里,热心于探寻我生平事迹的读者们。
§4.10.93iam mihi canities pulsis melioribus annis §4.10.94venerat, antiquas miscueratque comas, §4.10.95postque meos ortus Pisaea vinctus oliva §4.10.96abstulerat deciens praemia victor eques, §4.10.97cum maris Euxini positos ad laeva Tomitas §4.10.98quaerere me laesi principis ira iubet.
如今,更好的岁月已被驱走,白发已降临于我,并染杂了我昔日的发丝,在我出生之后,头戴比萨橄榄冠的获胜骑士已十度夺得奖赏,这时,被触怒的元首之怒下令,让我前往位于黑海左侧的托米人之地。
§4.10.99causa meae cunctis nimium quoque nota ruinae §4.10.100indicio non est testificanda meo.
我毁灭的原因对所有人而言都过于昭彰,故无需用我自己的陈述来作证。
§4.10.101quid referam comitumque nefas famulosque nocentes?
我何需重提同伴的不义和仆役的加害?
§4.10.102Ipsa multa tuli non leviora fuga.
我亲身承受了许多绝不轻于流亡的苦难。
§4.10.103indignata malis mens est succumbere seque §4.10.104praestitit invictam viribus usa suis; §4.10.105oblitusque mei ductaeque per otia vitae §4.10.106insolita cepi temporis arma manu; §4.10.107totque tuli terra casus pelagoque quot inter §4.10.108occultum stellae conspicuumque polum.
我的心灵不屑于向灾祸屈服,并运用自身的力量,展示出不屈的姿态;我忘却了自己,也忘却了在闲暇中度过的一生,用不习惯的手拿起了时代的武器;我在陆地和海洋上承受了无数灾祸,其数量多如隐藏之极与显现之极之间的星辰。
§4.10.109tacta mihi tandem longis erroribus acto §4.10.110iuncta pharetratis Sarmatis ora Getis.
历经漫长的漂泊,我终于踏上了与佩戴箭袋的格泰人相邻的萨尔马提亚海岸。
§4.10.111hic ego, finitimis quamvis circumsoner armis, §4.10.112tristia, quo possum, carmine fata levo.
在这里,我虽然被周围战争的武器之声所包围,仍以我所能及的诗歌,抚慰我悲惨的命运。
§4.10.113quod quamvis nemo est, cuius referatur ad aures, §4.10.114sic tamen absumo decipioque diem.
虽然并没有人可以聆听这诗歌,但我仍以这种方式消磨并打发着日子。
§4.10.115ergo quod vivo duosque laboribus obsto, §4.10.116nec me sollicitae taedia lucis habent, §4.10.117gratia. Musa, tibi: nam tu solacia praebes, §4.10.118tu curae requies, tu medicina venis.
因此,我之所以能活下去并抵御重重艰难,且不对忧虑的生命产生厌倦,缪斯啊,这要归功于你:因为你提供了慰藉,你作为烦恼的安息、作为良药而到来。
§4.10.119tu dux et comes es, tu nos abducis ab Histro, §4.10.120in medioque mihi das Helicone locum; §4.10.121tu mihi, quod rarum est, vivo sublime dedisti §4.10.122nomen, ab exequiis quod dare fama solet, §4.10.123nec, qui detractat praesentia, Livor iniquo §4.10.124ullum de nostris dente momordit opus.
你是引导者和伴侣,你将我带离希斯特河,并在赫利孔山中央赐予我一席之地;你在世时便赐予我崇高的名声(这是极其罕见的),而这名声通常是声望在葬礼之后才给予的,且那贬低眼前事物的嫉妒,也未曾用它不公的牙齿撕咬我任何一件作品。
§4.10.125nam tulerint magnos cum saecula nostra poetas, §4.10.126non fuit ingenio fama maligna meo, §4.10.127cumque ego praeponam multos mihi, non minor illis §4.10.128dicor et in toto plurimus orbe legor.
因为,即便我们的时代孕育了伟大的诗人,名声也未曾对我的才华心怀恶意,尽管我将许多人置于自己之上,但我却被认为不逊于他们,并且在整个世界里被最广泛地阅读。
§4.10.129si quid habent igitur vatum praesagia veri, §4.10.130protinus ut moriar, non ero, terra, tuus.
那么,如果诗人们的预感中包含着真理,即使我立刻死去,大地啊,我也将不属于你。
§4.10.131sive favore tuli, sive hanc ego carmine famam, §4.10.132iure tibi grates, candide lector, ago.
无论我是凭好意还是靠诗歌赢得了这名声,公正地,亲爱的读者,我向你致谢。

词汇与语法注释

  1. §4.10.75filia me mea bis prima fecunda iuventa, / sed non ex uno coniuge, fecit avum. — 该句意为女儿在年轻时代之初生育两次,使奥维德成为了祖父。`fecunda`(多产的)作为形容词修饰主语`filia mea`。`me... fecit avum`采用了双宾格(宾语+补足语)结构,以`me`为直接宾语,以`avum`(祖父)为补足语。
  2. §4.10.77novemque / addiderat lustris altera lustra novem. — 这是对父亲在90岁时去世的诗意表达。一个`lustrum`代表五年。动词`addiderat`以与格`novem lustris`(45年)为间接宾语,并以宾格`altera lustra novem`(另外45年)为直接宾语,两者相加共计90年。
  3. §4.10.95Pisaea vinctus oliva / abstulerat deciens praemia victor eques — 以诗意的修辞指代40年时间的流逝(以四年一度、由`Pisaea oliva`“比萨的橄榄枝”象征的奥林匹亚运动会为基础)。主语是`victor eques`(获胜的战车御者),“十度夺得奖赏”标志着从诗人出生到被流放时已过去的时间,暗示其当时年龄约在50岁。
  4. §4.10.115ergo quod vivo duosque laboribus obsto, / nec me sollicitae taedia lucis habent, / gratia, Musa, tibi: — 由`quod`引导的名词性从句(“我活着并抵御重重艰难……”)作为主句“Musa, gratia tibi(缪斯,感谢你)”的实际主语或原因。主句省略了系动词,其完整结构为 `gratia [est], Musa, tibi`(缪斯啊,对你的感谢存在)。

引用这一段

奥维德, 哀怨集 §4.10.68-4.10.132. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi008.humanitext-lat2:4.10.68-4.10.132

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。