§3.5.1Usus amicitiae tecum mihi parvus, ut illam §3.5.2non aegre posses dissimulare, fuit, §3.5.3nec me complexus vinclis propioribus esses §3.5.4nave mea vento, forsan, eunte suo.
我与你的友谊往来是微小的,以至于你要隐瞒它并不困难,若是我的船乘着顺风航行,也许,你就不会用更紧密的纽带将我紧紧拥抱。
§3.5.5ut cecidi cunctique metu fugere ruinam, §3.5.6versaque amicitiae terga dedere meae, §3.5.7ausus es igne Iovis percussum tangere corpus §3.5.8et deploratae limen adire domus: §3.5.9idque recens praestas nec longo cognitus usu, §3.5.10quod veterum misero vix duo tresve mihi.
当我倒下,众人因恐惧而避开废墟逃跑、并对我的友谊转身离去之时,你竟敢抚摸被朱庇特之火击中的躯体,并走进那被哀悼的家园之门槛:尽管你我交情尚浅,并非因长久交往而相识,你却为可怜的我做到了这件事—— 而我的老朋友中,几乎只有两三个人这样做过。
§3.5.11vidi ego confusos vultus visosque notavi, §3.5.12osque madens fletu pallidiusque meo, §3.5.13et lacrimas cernens in singula verba cadentes §3.5.14ore meo lacrimas, auribus illa bibi; §3.5.15brachiaque accepi presso pendentia collo, §3.5.16et singultatis oscula mixta sonis.
我看见了你慌乱的神色,并注意到了那被我看见的,以及你那因哭泣而湿润、比我的脸还要苍白的面容,看着你的眼泪随着每一句话落下,我用我的口饮下那泪水,用我的耳朵饮下那话语;我接纳了你紧搂着我的脖子而垂下的双臂,以及那夹杂着抽泣声的吻。
§3.5.17sum quoque, care, tuis defensus viribus absens— §3.5.18scis carum veri nominis esse loco— §3.5.19multaque praeterea manifesti signa favoris §3.5.20pectoribus teneo non abitura meis.
亲爱的朋友,我不在之时也得到了你的力量的庇护—— 你知道“亲爱的”是用来代替真实名字的—— 此外,我心中还保留着许多显而易见的善意迹象,它们绝不会从我的心头消逝。
§3.5.21di tibi posse tuos tribuant defendere semper, §3.5.22quos in materia prosperiore iuves, §3.5.23si tamen interea, quid in his ego perditus oris §3.5.24quod te credibile est quaerere quaeris, agam, §3.5.25spe trahor exigua, quam tu mihi demere noli, §3.5.26tristia leniri numina posse dei.
愿众神赋予你永远保护你所爱之人的力量,愿你能在更顺遂的境遇中帮助他们,然而,在此期间,如果你要询问我这在这片海岸上毁灭的人正在做些什么——确实可以相信你会如此询问—— 我依仗着一丝微弱的的希望——请你不要夺走我这希望—— 那就是神明严厉的意志能够被抚平。
§3.5.27seu temere expecto, sive id contingere fas est, §3.5.28tu mihi, quod cupio, fas, precor, esse proba, §3.5.29quaeque tibi linguae est facundia, confer in illud, §3.5.30ut doceas votum posse valere meum.
无论我是盲目地期待,还是此事发生合乎天意,我祈求你向我证明,我所期望的事情是合乎天意的;愿你将你口舌所具的一切雄辩都投入其中,以表明我的祈愿能够产生效力。
§3.5.31quo quisque est maior, magis est placabilis irae, §3.5.32et faciles motus mens generosa capit, §3.5.33corpora magnanimo satis est prostrasse leoni, §3.5.34pugna suum finem, cum iacet hostis, habet: §3.5.35at lupus et turpes instant morientibus ursi §3.5.36et quaecumque minor nobilitate fera.
一个人越是伟大,他的愤怒就越容易平息,高贵的心灵会接纳宽容的情感;对于气度宽宏的狮子而言,击倒对手的身躯便已足够,一旦敌人倒下,战斗便宣告结束;然而豺狼和卑劣的熊却纠缠垂死之人,以及任何高贵品质较差的野兽。
§3.5.37maius apud Troiam forti quid habemus Achille?
在特洛伊,我们能找到比英勇的阿喀琉斯更伟大的什么吗?
§3.5.38Dardanii lacrimas non tulit ille senis, §3.5.39quae ducis Emathii fuerit clementia, Porus §3.5.40Dareique docent funeris exequiae.
他未能抵挡达达尼尔老人的眼泪;艾玛提亚领袖的宽大仁慈如何,波罗斯以及大流士葬礼的仪轨都表明了这一点。
为了不让我只提及人类的愤怒转向温和的例子,那个曾经是敌人的人,如今已成为了朱诺的女婿。
总之,我不能不抱有获得拯救的希望,因为我所受惩罚的原因并非是流血的。
§3.5.45non mihi quaerenti pessumdare cuncta petitum §3.5.46Caesareum caput est, quod caput orbis erat; §3.5.47non aliquid dixive, elatave lingua loquendo est, §3.5.48lapsaque sunt nimio verba profana mero: §3.5.49inscia quod crimen viderunt lumina, plector, §3.5.50peccatumque oculos est habuisse meum.
我并未企图颠覆一切,也未曾试图谋害那作为世界首脑的凯萨的性命;我既没有说过什么,也未在言谈中放任舌头高傲放肆,更没有因饮酒过量而说出大逆不道的话语:只因我不自知的双眼目睹了罪行,我便遭受惩罚,而长了眼睛竟成了我的罪过。