Humanitext Reader

奥维德 · 哀怨集 §3.12.1-3.12.54

春天的降临与对罗马的怀念

第 33 段,共 60 段 · 拉丁语

内容简介

随着春天的到来,诗人回忆起罗马热闹的季节性活动,并殷切期盼可能抵达的船只,以便打听罗马和皇帝凯旋的消息,同时祈求流放地不会成为他永久的归宿。

§3.12.1Frigora iam Zephyri minuunt, annoque peracto §3.12.2longior antiquis visa Maeotis hiems,
如今西风减弱了寒意,随着一年已经逝去,那比往昔任何冬日都显得漫长的马埃奥蒂斯之冬已经结束。
§3.12.3inpositamque sibi qui non bene pertulit Hellen, §3.12.4tempora nocturnis aequa diurna facit,
而那未能很好承载背负之赫勒的家伙(白羊座),正使白昼与黑夜的时间平分。
§3.12.5iam violam puerique legunt hilaresque puellae, §3.12.6rustica quae nullo nata serente venit; §3.12.7prataque pubescunt variorum flore colorum, §3.12.8indocilique loquax gutture vernat avis;
如今男孩们和欢快的少女们正采摘着紫罗兰,那是无需任何人播种、在野外自然生出的花朵;草原上盛开着五彩斑斓的花朵,呈现出青春的生机,而那声音清脆的鸟儿用它未曾受教的歌喉,唱响了春天。
§3.12.9utque malae matris crimen deponat hirundo §3.12.10sub trabibus cunas tectaque parva facit: §3.12.11herbaque, quae latuit Cerealibus obruta sulcis, §3.12.12exit et expandit molle cacumen humo; §3.12.13quoque loco est vitis, de palmite gemma movetur: §3.12.14nam procul a Getico litore vitis abest; §3.12.15quoque loco est arbor, turgescit in arbore ramus: §3.12.16nam procul a Getieis finibus arbor abest,
仿佛为了洗刷那恶毒母亲的罪名,燕子在房梁下筑起摇篮与小小的家园;那曾深藏、埋没于谷物犁沟中的草芽,破土而出,从地面舒展起柔嫩的尖梢;在有葡萄藤的地方,嫩芽从枝条上萌动:(因为葡萄藤远在盖塔的海岸之外,那里并无此物;)在有树木的地方,树上的枝条正在膨胀:(因为树木远在盖塔的疆域之外,那里并无此物。
§3.12.17otia nunc istic, iunctisque ex ordine ludis §3.12.18cedunt verbosi garrula bella fori.
)如今在那边(罗马)正是闲暇之时,随着竞技会依次接续,喧嚣法庭上的口舌之战已然退让。
lusus §3.12.19equi nunc est, levibus nunc luditur armis, §3.12.20nunc pila, nunc celeri volvitur orbe trochus; §3.12.21nunc ubi perfusa est oleo labente iuventus, §3.12.22defessos artus Virgine tinguit aqua.
现在是纵马的娱乐,现在人们用轻便的兵器嬉戏,现在是球类,现在是滚环以敏捷的圆圈旋转;现在,当抹着滑润油脂的青年们,在处女水道的水中浸泡他们疲惫的肢体。
§3.12.23scaena viget studiisque favor distantibus ardet, §3.12.24proque tribus resonant terna theatra foris.
剧场繁荣,观众们因不同的偏好而热情燃烧,代替那三个广场的,是三个剧场回荡着喧嚣。
§3.12.25o quater, o quotiens §3.12.26non est numerare, beatum, non interdicta cui licet urbe frui!
哦,多么幸福,四倍地、甚至无法计数地幸福啊,那被允许享受未曾遭禁之城(罗马)的人!
§3.12.27at mihi sentitur nix verno sole soluta, §3.12.28quaeque lacu durae non fodiantur aquae.
然而对我而言,能感受到的只是被春日阳光融化的雪,以及那些不再会从湖中作为坚冰被挖掘出来的水。
§3.12.29nec mare concrescit glacie, nec, ut ante, per Histrum §3.12.30stridula Sauromates plaustra bubulcus agit.
海面不再因结冰而凝固,萨乌罗马泰人的牛倌也不再像从前那样,驾着吱呀作响的牛车穿过伊斯德尔河(多瑙河)。
§3.12.31incipient aliquae tamen huc adnare carinae, §3.12.32hospitaque in Ponti litore puppis erit.
然而,终会有一些船只开始向这里驶来,在波恩托斯的海岸上,将会出现客人的船只。
§3.12.33sedulus occurram nautae, dictaque salute, §3.12.34quid veniat, quaeram, quisve quibusve locis.
我会热切地去迎接船员,并在致以问候之后,询问他为何而来,他是谁,来自何方。
§3.12.35ille quidem mirum ni de regione propinqua §3.12.36non nisi vicinas tutus ararit aquas.
除非他是从邻近的地区而来——那才叫奇怪,他必定只是安全地航行了附近的邻近水域。
§3.12.37rarus ab Italia tantum mare navita transit, §3.12.38litora rarus in haec portubus orba venit, §3.12.39sive tamen Graeca scierit, sive ille Latina §3.12.40voce loqui—certe gratior huius erit; §3.12.41fas quoque ab ore freti longaeque Propontidos undis §3.12.42huc aliquem certo vela dedisse Noto— §3.12.43quisquis is est, memori rumorem voce referre §3.12.44et fieri famae parsque gradusque potest.
极少有水手会从意大利跨越如此辽阔的海洋,极少有人会来到这些缺乏港口的海岸,然而,无论他懂得用希腊语,还是用拉丁语交谈——当然,后者的声音会更加令人欣悦;也有可能,有人从海峡之口和漫长的普罗蓬提斯之波中,乘着顺风向这里扬帆而来—— 无论他是谁,他都能用记忆中的声音带回传闻,并成为消息的传播者和传递的一环。
§3.12.45is, precor, auditos possit narrare triumphos §3.12.46Caesaris et Latio reddita vota Iovi, §3.12.47teque, rebellatrix, tandem, Germania, magni §3.12.48triste caput pedibus supposuisse ducis.
我祈求,他能讲述他所听闻的凯撒的凯旋,以及向拉提乌姆的朱庇特所还的誓愿,还有你,叛逆的日耳曼尼亚啊,你终于将那悲哀的头颅,俯伏在伟大领袖的脚下。
§3.12.49haec mihi qui referet, quae non vidisse dolebo, §3.12.50ille meae domui protinus hospes erit.
谁若将这些我因未能亲眼看见而悲伤的消息带给我,他便会立刻成为我家的上宾。
§3.12.51ei mihi, iamne domus Scythico Nasonis in orbe est?
悲哉我身,难道纳索的家园如今已在斯基泰的世界之中?
§3.12.52iamque suum mihi dat pro Lare poena locum?
难道刑罚如今已代替家神,将此地赐予我为家园?
§3.12.53di facite ut Caesar non hic penetrale domumque, §3.12.54hospitium poenae sed velit esse meae.
神明啊,愿你们让凯撒不要把这里视为我永久的居所和家园,而只愿这里成为我受罚期间的暂居之所。

词汇与语法注释

  1. 3.12.3qui non bene pertulit Hellen — 指希腊神话中背负赫勒却使其坠海的金毛公羊(白羊座)。太阳进入白羊座标志着春分的到来(如第4行所述,使昼夜等长)。
  2. 3.12.21iuventus — 作单数处理的集合名词,因此下一行的动词 `tinguit` 也是单数形式。它将青年群体作为一个整体来描绘。
  3. 3.12.28quaeque lacu durae non fodiantur aquae — `durae aquae`(坚硬的水)指冰。虚拟式 `fodiantur` 是特征虚拟式,指“不再会从湖中作为冰块被挖掘出来的水”,描绘了春天冰雪消融的状态。
  4. 3.12.35mirum ni — 意为“如果不是……就奇怪了”的双重否定惯用表达,实际上表示强烈的肯定推测(“几乎可以肯定”、“必定是”)。在此表示诗人确信船员必定是从邻近地区来的。
  5. 3.12.41fas quoque — 非人称表达 `fas est`(是被允许的、是可能的)省略了 `est`,引导接下来的带对格不定式结构 `aliquem ... vela dedisse`(某人扬帆而来)作为其主语。

引用这一段

奥维德, 哀怨集 §3.12.1-3.12.54. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi008.humanitext-lat2:3.12.1-3.12.54

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。