Humanitext Reader

奥维德 · 哀怨集 §3.11.1-3.11.74

向残酷仇敌的抗议与对命运无常的告诫

第 32 段,共 60 段 · 拉丁语

内容简介

诗人控诉了一个在流亡中仍不断攻击他的残酷敌人,向其陈述了自己如阴影般悲惨的现状,并借人类命运的无常警告对方停止迫害。

§3.11.1Si quis es, insultes qui casibus, improbe, nostris, §3.11.2meque reum dempto fine cruentus agas, §3.11.3natus es e scopulis §3.11.4et pastus lacte ferino, et dicam silices pectus habere tuum.
无论你是谁,嘲笑我们灾难的恶徒啊,你残忍地指控我为罪人,永无止境,你必是生于岩石之中,由野兽的乳汁抚育,我要说你的胸中装的是燧石。
§3.11.5quis gradus ulterior, quo se tua porrigat ira,
还有什么更进一步的阶段,能让你的怒火延伸过去?
§3.11.6restat? quidve meis cernis abesse malis?
或者,在我的灾难中你觉得还缺少什么?
§3.11.7barbara me tellus et inhospita litora Ponti §3.11.8cumque suo Borea Maenalis Ursa videt.
野蛮的土地和波希米亚的不欢迎客人的海岸,以及它那伴随着北风的迈纳洛斯之熊,正注视着我。
§3.11.9nulla mihi cum gente fera commercia linguae: §3.11.10omnia solliciti sunt loca plena metus.
我与这野蛮的民族之间毫无语言交流:所有地方都充满了焦虑的恐惧。
§3.11.11utque fugax avidis cervus deprensus ab ursis, §3.11.12cinctave montanis ut pavet agna lupis, §3.11.13sic ego belligeris a gentibus undique saeptus §3.11.14terreor, hoste meum paene premente latus.
如同被贪婪的熊所捕获的逃跑之鹿,又如被山狼包围而战栗的羔羊,我被四面八方好战的民族所围困,惶恐不安,敌人几乎逼近了我的身侧。
§3.11.15utque sit exiguum poenae, quod coniuge cara, §3.11.16quod patria careo pignoribusque meis: §3.11.17ut mala nulla feram nisi nudam Caesaris iram, §3.11.18nuda parum nobis Caesaris ira mali est?
仿佛我失去了亲爱的妻子、失去了祖国和我的至亲,这惩罚还算微小似的:即便除了凯撒那赤裸裸的怒火之外,我没有承受任何灾难,难道凯撒赤裸裸的怒火,对我们来说还不够算是一场灾难吗?
§3.11.19et tamen est aliquis, qui vulnera cruda retractet, §3.11.20solvat et in mores ora diserta meos.
然而,竟然还有人重新揭开这鲜红的伤口,并针对我的品行,肆意施展其雄辩的口才。
§3.11.21in causa facili cuivis licet esse diserto, §3.11.22et minimae vires frangere quassa valent, §3.11.23subruere est arces et stantia moenia virtus: §3.11.24quamlibet ignavi praecipitata premunt.
在简易的案情中,任何人都可以滔滔不绝,而要击碎已经破损之物,只需微不足道的力量;推翻城堡和屹立的城墙才是英勇:对于已经倾覆之物,即便是最懦弱的人也会去践踏。
§3.11.25non sum ego quod fueram, quid inanem proteris umbram
我已不再是过去的那个我:你为何践踏虚无的幻影?
§3.11.26quid cinerem saxis bustaque nostra petis?
你为何用石头扔向我的灰烬和坟墓?
§3.11.27Hector erat tunc cum bello certabat; at idem §3.11.28vinctus ad Haemonios non erat Hector equos,
赫克托尔在战场上拼杀时曾是赫克托尔;但同样的这人,当被绑在塞萨里亚的战马后时,他已不再是赫克托尔。
§3.11.29me quoque, quem noras olim, non esse memento: §3.11.30ex illo superant haec simulacra viro.
请记住,你曾熟知的那个我也已不复存在:从那个男人身上,如今只剩下了这些幻影。
§3.11.31quid simulacra, ferox, dictis incessis amans?
凶残的人啊,你为何要用言语攻击这些幻影?
§3.11.32parce, precor, Manes sollicitare meos!
我祈求你,放过我那死者的灵魂吧!
§3.11.33omnia vera puta mea crimina, nil sit in illis, §3.11.34quod magis errorem quam scelus esse putes, §3.11.35pendimus en profugi——satia tua pectora poenas §3.11.36exilioque graves exiliique loco.
把我的罪名全部当成真的吧,在这些罪名中,不要有任何让你觉得更像是过错而非罪行的东西;看啊,我们这些流亡者正在承受惩罚——以此满足你的心胸吧—— 这惩罚因流放及其地之恶劣而沉重。
§3.11.37carnifici fortuna potest mea flenda videri: §3.11.38et tamen est uno iudice mersa parum.
在刽子手看来,我的命运或许都值得同情;然而,在唯一一位法官的判决下,这惩罚依然不够深重。
§3.11.39saevior es tristi Busiride, saevior illo, §3.11.40qui falsum lento terruit igne bovem, §3.11.41quique bovem Siculo fertur donasse tyranno, §3.11.42et dictis artes conciliasse suas: §3.11.43‘munere in hoc, rex, est usus, sed imagine maior, §3.11.44nec sola est operis forma probanda mei.
你比阴郁的布西里斯还要残忍,比那个用慢火恐吓假牛的人还要残忍,据说他把这头牛献给了西西里的僭主,并用言语吹嘘推荐了自己的手艺: '在这份礼物中,大王,其实用性更胜于其外表,我的作品也不单是外形值得称赞。
§3.11.45aspicis a dextra latus hoc adapertile tauri?
您看到右侧这头公牛可以打开的肋部了吗?
§3.11.46hac tibi, quem perdes, coniciendus erit.
您所要毁灭的人,必须从此口投入其中。
§3.11.47protinus inclusum lentis carbonibus ure: §3.11.48mugiet, et veri vox erit illa bovis.
随即将被关入的人用慢火木炭烘烤:他会发出咆哮,而那声音将如同一头真正的公牛。
§3.11.49pro quibus inventis, ut munus munere penses, §3.11.50da, precor, ingenio praemia digna meo. ’
为了这些发明,好让您以礼相报,我请求您,赐予我配得上我才华的奖赏。
§3.11.51dixerat, at Phalaris ‘poenae mirande repertor, §3.11.52ipse tuum praesens imbue’ dixit opus.
' 他刚说完,法拉里斯便道:'神奇的刑具发明者啊,你自己就在现场,先来亲自试用你的杰作吧。
§3.11.53'nec mora, monstratis crudeliter ignibus ustus §3.11.54exhibuit geminos ore gemente sonos.
' 毫不延迟,他便被那示范的烈火残忍地灼烧,从呻吟的口中发出了双重的咆哮声。
§3.11.55quid mihi cum Siculis inter Scythiamque Getasque?
我身处斯基泰与盖塔人之间,西西里人的事与我何干?
§3.11.56ad te, quisquis is es, nostra querella redit, §3.11.57utque sitim nostro possis explere cruore, §3.11.58quantaque vis, avido gaudia corde feras, §3.11.59tot mala sum fugiens tellure, tot aequore passus, §3.11.60te quoque ut auditis posse dolere putem,
向着你,无论你是谁,我们的哀怨折返回来,好让你能用我们的鲜血来解渴,并在你贪婪的心中带走你所希望的巨大快乐,我在陆地与海洋上逃亡时承受了如此多的灾难,以至于我认为,即便是你听闻了这些也会感到同情。
§3.11.61crede mihi, si sit nobis collatus Ulixes, §3.11.62Neptuni minor est quam Iovis ira fuit.
相信我,如果把乌利塞斯与我们相比,尼普顿的愤怒也要小于朱庇特的愤怒。
§3.11.63ergo quicumque es, rescindere crimina noli, §3.11.64deque gravi duras vulnere tolle manus; §3.11.65utque meae famam tenuent oblivia culpae, §3.11.66facta cicatricem ducere nostra sine; §3.11.67humanaeque memor sortis, quae tollit eosdem §3.11.68et premit, incertas ipse verere vices.
因此,无论你是谁,请不要重提我的罪状,从这深重的伤口上撤回你那无情的手;为了让遗忘冲淡我对过错的名声,请容许我们的行迹结出伤疤;并记住人类的命运,它既提携同一些人又打压他们,你自己也当敬畏那莫测的变迁。
§3.11.69et quoniam, fieri quod numquam posse putavi, §3.11.70est tibi de rebus maxima cura meis, §3.11.71non est quod timeas.
而且,既然这件我认为绝无可能发生的事发生了,那就是你对我的处境报以极大的关注,你便没有什么可害怕的。
fortuna miserrima nostra est, §3.11.72omne trahit secum Caesaris ira malum.
我们的命运已是极度悲惨,凯撒的愤怒带走了一切的灾难。
§3.11.73quod magis ut liqueat, neve hoc ego fingere credar, §3.11.74ipse velim poenas experiare meas.
为了让这一切更加昭然,也为了不让人以为这是我的凭空捏造,我真希望你亲自去体验一下我所承受的惩罚。

词汇与语法注释

  1. 3.11.1insultes — 虚拟语气现在时第二人称单数。在由关系代词 qui 引导的关系从句中,用作表示特征的虚拟语气,意为“那种嘲笑我灾难的人”。
  2. 3.11.15utque sit — 此处的连词 ut 引导让步从句(“即使/就算”),控制现在时虚拟语气 sit。第15-17行整体构成让步结构,指向第18行的主句。
  3. 3.11.37carnifici — 名词 carnifex 的单数给格。与动形容词 flenda 连用,作“行为者给格”,表示动作的主体(“即使在刽子手看来也是值得哭泣/同情的”)。
  4. 3.11.73ut liqueat — 目的虚拟语气(liqueat)。quod magis ut liqueat 构成目的从句,意为“为了让这一切更加昭然(对你而言)”。

引用这一段

奥维德, 哀怨集 §3.11.1-3.11.74. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi008.humanitext-lat2:3.11.1-3.11.74

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。