总之,在如此众多的创作者中,我未曾看到过一个人,他被自己的缪斯所毁灭;而我却成了那被发现的人。
§2.1.497quid, si scripsissem mimos obscena iocantes,
假使我曾写过那些开着下流玩笑的滑稽戏,又当如何?
§2.1.498qui semper vetiti crimen amoris habent, §2.1.499in quibus assidue cultus procedit adulter, §2.1.500verbaque dat stulto callida nupta viro?
它们总是带着禁忌之恋的罪名,在其中,打扮考究的奸夫不断登场,狡黠的新妇用言辞欺骗愚蠢的丈夫。
§2.1.501nubilis hos virgo matronaque virque puerque §2.1.502spectat, et ex magna parte senatus adest, §2.1.503nec satis incestis temerari vocibus aures; §2.1.504adsuescunt oculi multa pudenda pati; §2.1.505cumque fefellit amans aliqua novitate maritum, §2.1.506plauditur et magno palma favore datur; quodque §2.1.507minus prodest, scaena est lucrosa poetae, §2.1.508tantaque non parvo crimina praetor emit.
待嫁的少女、有夫之妇、成年男子以及孩童,都在观看,且元老院的大部分议员也在场,仅仅让双耳被淫邪之声所亵渎还不够,他们的双眼也习惯了容忍许多可耻的景象;每当情夫用某种新奇的花招欺骗了丈夫,掌声雷动,胜利的棕榈叶在极大的赞许中被授出;而那益处较少的是,舞台为诗人带来了丰厚的利润,行政官以不菲的价格买下如此巨大的罪恶。
奥古斯都啊,请审视您所举办的竞技会的开支:您会读到,许多此类节目是您花大价钱买下的。
§2.1.511haec tu spectasti spectandaque saepe dedisti §2.1.512maiestas adeo comis ubique tua est— §2.1.513luminibusque tuis, totus quibus utitur orbis, §2.1.514scaenica vidisti lentus adulteria.
您曾观看过这些,也常将它们作为观赏之物提供给众人—— 您的威严在各处竟是如此和蔼可亲—— 并且,用您那全世界都在仰赖的双眼,您曾泰然自若地目睹了舞台上的通奸。
如果允许撰写模仿可耻之事的滑稽戏,那么我的题材所应受的惩罚应当更轻。
§2.1.517an genus hoc scripti faciunt sua pulpita tutum, §2.1.518quodque licet, mimis scaena licere dedit?
莫非是剧场舞台使这类写作变得安全,凡是获准的,皆因舞台恩准了滑稽戏可以如此?
我的诗歌也常为民众而起舞,甚至也常常吸引了您的目光。
§2.1.521scilicet in domibus nostris ut prisca virorum §2.1.522artificis fulgent corpora picta manu, §2.1.523sic quae concubitus varios venerisque figuras §2.1.524exprimat, est aliquo parva tabella loco.
的确,正如在我们的宅邸里,古昔英雄的经由艺术家之手绘制的躯体在熠熠生辉,在某些角落,也有表现各种交合与性爱姿态的小小画幅。
§2.1.525utque sedet vultu fassus Telamonius iram, §2.1.526inque oculis facinus barbara mater habet, §2.1.527sic madidos siccat digitis Venus uda capillos, §2.1.528et modo maternis tecta videtur aquis,
正如泰拉蒙之子端坐着,脸上显露出愤怒,异邦的母亲眼中闪烁着罪行,湿漉漉的维纳斯也用手指拧干濡湿的秀发,仿佛刚刚还被母亲般的水波所遮掩。
§2.1.529bella sonant alii telis instructa eruditis, §2.1.530parsque tui generis, pars tua facta canunt, §2.1.531invida me spatio natura coercuit arto, §2.1.532ingenio vires exiguasque dedit,
有人吟咏着以精妙武器装备起来的战争,有人歌颂您的家族,有人歌颂您的功绩,然而嫉妒的天性将我束缚在狭窄的空间,仅给我的才华赋予了微薄的力量。
§2.1.533et tamen ille tuae felix Aeneidos auctor §2.1.534contulit in Tyrios arma virumque toros, §2.1.535nec legitur pars ulla magis de corpore toto, §2.1.536quam non legitimo foedere iunctus amor.
然而,您那部《埃涅阿斯纪》的伟大作者,却将“武器与人”引向了泰尔人的床榻,在整部著作中,没有任何部分被阅读得比这更多,那便是未在合法盟约下结合的爱情。
§2.1.537Phyllidis hic idem teneraeque Amaiyllidis ignes §2.1.538bucolicis iuvenis luserat ante modis, §2.1.539nos quoque iam pridem scripto peccavimus isto: §2.1.540supplicium patitur non nova culpa novum; §2.1.541carminaque edideram, cum te delicta notantem §2.1.542praeterii totiens inreprehensus eques.
这同一位作者,年轻时曾用牧歌的格律,戏咏过菲莉丝与温柔的阿玛丽丽丝的激情;我也在很久以前因那部著作而犯下了过错:一个并非新犯的过错,正承受着全新的惩罚;我曾发表了这些诗歌,当时您正在纠察罪错,而我作为无可指责的骑士,曾多次从您面前经过。
§2.1.543ergo quae iuvenis mihi non nocitura putavi §2.1.544scripta parum prudens, nunc nocuere seni.
因而,年轻时我因思虑不周而认为不会伤害我的那些浅薄作品,如今却伤害了已至暮年的我。
针对那部旧作的惩罚虽迟而至,泛滥成灾,惩罚与其应得的时期相隔甚远。
§2.1.547ne tamen omne meum credas opus esse remissum. . §2.1.548saepe dedi nostrae grandia vela rati.
然而,免得您以为我的所有作品都是轻浮之作,我常为我的船只扬起宏伟的巨帆。
§2.1.549sex ego Pastorum scripsi totidemque libellos, §2.1.550cumque suo finem mense volumen habet, §2.1.551idque tuo nuper scriptum sub nomine. Caesar, §2.1.552et tibi sacratum sors mea rupit opus; §2.1.553et dedimus tragicis scriptum regale cothurnis, §2.1.554quaeque gravis debet verba cothurnus habet,
我写了六卷的《岁时记》,以及同等数量的书册,每一卷书都随着属于它的月份而告终,恺撒啊,这部最近在您的名义下撰写、并献给您的著作,已被我的命运所打断;我也曾为悲剧的高底皮靴贡献了一部帝王之作,它拥有庄重的悲剧所应具备的言辞。
§2.1.555dictaque sunt nobis, quamvis manus ultima coeptis §2.1.556defuit, in facies corpora versa novas, §2.1.557atque utinam revoces animum paulisper ab ira, §2.1.558et vacuo iubeas hinc tibi pauca legi?
尽管我的这项尝试尚缺少最后的润色之手,但我已歌咏过那些化作新形态的躯体;但愿您能暂且从愤怒中收回心神,并吩咐在闲暇时为您读上几段此书中的内容?
那廖廖数段中,我将那自世界最初源头兴起、恺撒啊,延续至您时代的伟业接续了下来!
§2.1.561aspicies, quantum dederis mihi pectoris ipse, §2.1.562quoque favore animi teque tuosque canam,
您将看到,您亲自赋予了我多少诗情,以及我怀着何等热切的心意来歌颂您与您的家人。
§2.1.563non ego mordaci destrinxi carmine quemquam. §2.1.564nec meus ullius crimina versus habet, §2.1.565candidus a salibus suffusis felle refugi: §2.1.566nulla venenato littera mixta ioco est.
我未曾用尖刻的诗歌去伤害过任何人,我的诗句中也未曾包含任何人的丑行,我为人坦荡,避开了那些浸透苦胆的冷嘲热讽:没有哪一个字句曾掺杂着淬毒的玩笑。
在我们民众的如此多、如此多的著作中,被我的卡利俄佩所伤害的人,唯独只有我自己。
§2.1.569non igitur nostris ullum gaudere Quiritem §2.1.570auguror, at multos indoluisse malis; §2.1.571nec mihi credibile est, quemquam insultasse iacenti §2.1.572gratia candori si qua relata meo est.
因而,我不认为有任何罗马公民会为我的厄运而幸灾乐祸,反倒猜测许多人为此而感到痛心;我也无法相信,会有人对倒地不起的我落井下石,只要我的坦荡还能赢得一丝一毫的感念。