§2.1.164nullaque, cui posses esse maritus, erat; §2.1.165sospite sit tecum natus quoque sospes, et olim §2.1.166imperium regat hoc cum seniore senex; §2.1.167ut faciuntque tui, sidus iuvenale, nepotes, §2.1.168per tua perque sui facta parentis eant; §2.1.169sic adsueta tuis semper Victoria castris §2.1.170nunc quoque se praestet notaque signa petat, §2.1.171Ausoniumque ducem solitis circumvolet alis, §2.1.172ponat et in nitida laurea serta coma, §2.1.173per quem bella geris, cuius nunc corpore pugnas, §2.1.174auspicium cui das grande deosque tuos, §2.1.175dimidioque tui praesens es et aspicis urbem, §2.1.176dimidio procul es saevaque bella geris; §2.1.177hic tibi sic redeat superato victor ab hoste, §2.1.178inque coronatis fulgeat altus equis,— §2.1.179parce, precor, fulmenque tuum, fera tela, reconde, §2.1.180heu nimium misero cognita tela mihi!
也没有任何女子配让你做她的丈夫;愿在安好的你身边,你的儿子也同样安好,并在来日,他以老迈之躯与更为年长的你共同统治这帝国;正如你那年轻星辰般的孙儿们所做的那样,愿他们追随你以及他们父亲的功绩前行;愿那始终眷顾你营房的胜利女神,如今也再次显现,寻找熟悉的军旗,用她惯常的翅膀环绕着奥索尼亚的领袖飞翔,并将月桂冠戴在他光彩耀眼的秀发上,你通过他来发动战争,如今用他的身躯来战斗,并向他赐予伟大的神启和你的神灵;你用你的一半身躯驻守并注视着都城,用另一半身躯远征并进行着残酷的战争;愿此人战胜敌人后,如此作为胜利者回到你身边,在高大且戴着花冠的战马之上闪耀光芒—— 求你宽恕,我祈祷,收回你的雷霆,那凶猛的武器,唉,那对我这不幸之人而言过于熟悉的武器!
宽恕吧,国父啊,莫要遗忘这称号,不要夺走我来日能平息你怒火的希望。
§2.1.183non precor ut redeam, quamvis maiora petitis §2.1.184credibile est magnos saepe dedisse deos; §2.1.185mitius exilium si das propiusque roganti, §2.1.186pars erit ex poena magna levata mea.
我并非祈求归返,尽管可以相信,伟大的神明常将更大的恩赐给予祈求之人;如果你向祈求的我赐予一个更温和、更近一些的流放地,我的惩罚便有很大一部分得以减轻。
§2.1.187ultima perpetior medios eiectus in hostes, §2.1.188nec quisquam patria longius exul abest, §2.1.189solus ad egressus missus septemplicis Histri §2.1.190Parrhasiae gelido virginis axe premor— §2.1.191Ciziges et Colchi Tereteaque turba Getaeque §2.1.192Danuvii mediis vix prohibentur aquis— §2.1.193cumque alii causa tibi sint graviore fugati, §2.1.194ulterior nulli, quam mihi, terra data est.
我被抛在敌人的包围之中,承受着极端的折磨,没有哪个流亡者比我离祖国更远,独自被送往七重之流的希斯特尔河口,被帕耳哈西亚处女的寒冷极轴所压迫—— 奇齐格斯人、科尔基斯人、特雷特斯的人群以及盖塔人,仅仅勉强被多瑙河中央的流水所阻挡—— 虽有他人因更沉重的缘由被你驱逐,但无人被赋予比我更遥远的土地。
§2.1.195longius hac nihil est, nisi tantum frigus §2.1.196et hostes, et maris adstricto quae coit unda gelu.
在此之外别无他物,唯有严寒、敌人,以及因寒冷凝结成冰的海浪。
左侧厄克辛海的罗马领土至此为止:近邻由巴斯塔奈人和萨夫罗马泰人占据。
这是奥索尼亚统治下最边缘的土地,勉强依附在你帝国的边缘上。
§2.1.201unde precor supplex ut nos in tuta releges, §2.1.202ne sit cum patria pax quoque adempta mihi, §2.1.203ne timeam gentes, quas non bene summovet Hister, §2.1.204neve tuus possim civis ab hoste capi.
因此我哀求着祈祷,求你将我们放逐到安全之地,免得我的和平与祖国一同被夺走,免得我惧怕那些希斯特尔河未能妥善阻挡的部族,免得我这个属于你的公民被敌人俘虏。
§2.1.205fas prohibet Latio quemquam de sanguine natum §2.1.206Caesaribus salvis barbara vincla pati.
神圣的律法禁止任何流着拉丁血脉的人,在凯撒们安在时,承受蛮族的锁链。
§2.1.207perdiderint cum me duo crimina, carmen et error, §2.1.208alterius facti culpa silenda milli'.
既然有两项罪名毁灭了我,那便是诗歌与错误,后者的罪责我必须保持沉默。
§2.1.209nam non sum tanti, renovem ut tua vulnera. Caesar, §2.1.210quem nimio plus est indoluisse semel.
因为我绝无如此之分量去重新揭开你的伤疤,凯撒啊,让你悲伤一次,已是远远过甚了。
剩下的是另一部分,凭此,我因写下卑俗的诗歌,被控诉并指责为淫乱通奸的教师。
§2.1.213fas ergo est aliqua caelestia pectora falli, §2.1.214et sunt notitia multa minora tua; §2.1.215utque deos caelumque simul sublime tuenti §2.1.216non vacat exiguis rebus adesse Iovi, §2.1.217de te pendentem sic dum circumspicis orbem, §2.1.218effugiunt curas inferiora tuas.
因此,天上的神明在某些事上被蒙蔽也是常理,而且有许多事情远微小得不配进入你的瞩目;正如朱庇特同时注视着众神与崇高的天空,无暇顾及微不足道的小事,同样,当你环顾这依附于你的世界时,那些微末之事便避开了你的视线。
莫非你,帝国的首领,竟会擅离职守,去读那些用不整齐韵律写成的诗作吗?
§2.1.221non ea te moles Romani nominis urguet, §2.1.222inque tuis umeris tam leve fertur onus, §2.1.223lusibus ut possis advertere numen ineptis, §2.1.224excutiasque oculis otia nostra tuis.
难道罗马之名的庞大分量没有压迫着你,难道在你肩头承载的负担如此之轻,以至于你能将神圣的注意力转向愚蠢的消遣,用你的双眼来盘查我们的闲暇?
§2.1.225nunc tibi Pannonia est, nunc Illyris ora domanda, §2.1.226Raeticanunc praebent Thraciaque arma metum, §2.1.227nunc petit Armenius pacem, nunc porrigit arcus §2.1.228Parthus eques timida captaque signa manu, §2.1.229nunc te prole tua iuvenem Germania sentit, §2.1.230bellaque pro magno Caesare Caesar obit; §2.1.231denique, ut in tanto, quantum non extitit umquam, §2.1.232corpore pars nulla est, quae labet, imperii.
如今你需要征服潘诺尼亚,如今需要征服伊利里亚海岸,如今雷蒂亚和色雷斯的武力令人担忧,如今亚美尼亚人乞求和平,如今帕提亚骑兵用颤抖的手奉上弓箭和被缴获的军旗,如今日耳曼尼亚通过你的子嗣感受到了你的年轻活力,凯撒正为了伟大的凯撒而奔赴战场;总之,在如此庞大、前所未有的帝国躯体中,没有任何一部分在动摇。
§2.1.233urbs quoque te et legum lassat tutela tuarum §2.1.234et morum, similes quos cupis esse tuis.
都城也让你疲惫,还有对你自己制定的法律以及风俗的维护,你渴望它们能与你自己的风俗相似。
§2.1.235nec tibi contingunt, quae gentibus otia praestas, §2.1.236bellaque cum multis inrequieta geris, §2.1.237mirer in hoc igitur tantarum pondere rerum §2.1.238te numquam nostros evoluisse iocos?
你向万民提供的安宁,自己却无法享有,你正与许多敌人进行着不息的战争,因此,在如此宏大之事务的分量下,我怎能惊讶于你从未展开阅读过我们的戏谑之言呢?
但若是,如我更希望的那样,你碰巧拥有闲暇,你便不会在我的《艺术》中读到任何罪状。