Humanitext Reader

奥维德 · 女杰书简 §5.a-5.77

俄诺涅回忆旧爱并哀叹帕里斯的背叛

第 9 段,共 54 段 · 拉丁语

内容简介

俄诺涅致信帕里斯,回忆起他曾是贫穷牧人时两人共享的纯朴爱情。她对帕里斯在判决三女神后带回海伦并背叛自己的行为表达了深切的悲痛与愤怒。

§5.1Perlegis? an coniunx prohibet nova? perlege — non est §5.2Ista Mycenaea littera facta manu!
你读完了吗? 还是你的新妻子不准你读? 读完它吧 ―― 你手中的这封信,可不是出自迈锡尼人的手笔!
§5.3Pegasis Oenone, Phrygiis celeberrima silvis, §5.4Laesa queror de te, si sinis ipse, meo.
泉水神女俄诺涅,在弗里吉亚的森林中最为闻名,如今作为一个受尽伤害的人,若你本人允许,我要对我那曾经属于我的你提出控诉。
§5.5Quis deus opposuit nostris sua numina votis?
哪位神明用他的神威来阻挠我们的誓言?
§5.6Ne tua permaneam, quod mihi crimen obest?
我无法再继续作为你的人,究竟是何种罪愆在阻碍着我?
§5.7Leniter, ex merito quidquid patiare, ferendum est; §5.8Quae venit indigno poena, dolenda venit.
凡是因自作自受而承受的痛苦,都应当平心气和地去忍受;但惩罚若降临在无辜者身上,带来的便只有痛苦和悲哀。
§5.9Nondum tantus eras, cum te contenta marito §5.10Edita de magno flumine nympha fui.
当时你还远没有这般显赫,而我,一个诞生自大河之源的神女,却满足于以你为夫。
§5.11Qui nunc Priamides — absit reverentia vero! —
如今你是普里阿摩斯的儿子 ―― 让我们抛开对尊者的敬畏,直面真理吧!
§5.12Servus eras; servo nubere nympha tuli!
―― 曾经你只是个奴隶;而我一个神女,却委身嫁给了一个奴隶!
§5.13Saepe greges inter requievimus arbore tecti, §5.14Mixtaque cum foliis praebuit herba torum; §5.15Saepe super stramen faenoque iacentibus alto §5.16Defensa est humili cana pruina casa.
我们常常在羊群中憩息,头顶有树荫遮蔽,那夹杂着落叶的草地便成了我们的床榻;常常在我们躺在麦秸和高高堆起的干草上时,简陋的草棚为我们挡住了洁白的严霜。
§5.17Quis tibi monstrabat saltus venatibus aptos, §5.18Et tegeret catulos qua fera rupe suos?
是谁向你指明适合狩猎的林莽,又是谁告诉你野兽在哪片岩石下藏匿幼崽?
§5.19Retia saepe comes maculis distincta tetendi; §5.20Saepe citos egi per iuga longa canes.
我常常作为同伴,为你张开织着网眼的猎网;常常驱赶着迅捷的猎犬,越过漫长的山脊。
§5.21Incisae servant a te mea nomina fagi, §5.22Et legor Oenone falce notata tua, §5.25Et quantum trunci, tantum mea nomina crescunt.
被你雕刻的山毛榉树保留着我的名字,人们可以读到被你的镰刀刻下的“俄诺涅”,树干长高多少,我的名字也一同增长多少。
§5.26Crescite et in titulos surgite recta meos!
生长吧,笔直地拔地而起,成为宣示我爱情的丰碑!
§5.27Popule, vive, precor, quae consita margine ripae §5.28Hoc in rugoso cortice carmen habes: §5.29Cum Paris Oenone poterit spirare relicta, §5.30Ad fontem Xanthi versa recurret aqua.
愿你常青,我祈求,那株栽种在河岸边缘、在皱缩的树皮上铭刻着这行诗句的白杨啊: “当帕里斯抛弃俄诺涅仍能呼吸苟活之时,克桑托斯河的水将逆流回它的源头。
§5.31Xanthe, retro propera, versaeque recurrite lymphae!
” 克桑托斯河啊,快向后退吧! 倒转的河水啊,倒流回去吧!
§5.32Sustinet Oenonen deseruisse Paris.
帕里斯竟然忍心抛弃了俄诺涅。
§5.33Illa dies fatum miserae mihi dixit, ab illa §5.34Pessima mutati coepit amoris hiemps, §5.35Qua Venus et Iuno sumptisque decentior armis §5.36Venit in arbitrium nuda Minerva tuum.
那一天宣判了我这可怜人的命运,从那天起,爱情变故的致命严冬拉开了序幕 ―― 在那一天,维纳斯、朱诺,以及卸下盔甲后更为美丽的、赤裸的密涅瓦,一同来到了你的裁判面前。
§5.37Attoniti micuere sinus, gelidusque cucurrit, §5.38Ut mihi narrasti, dura per ossa tremor.
当时你惊愕得心口狂跳,一股刺骨的寒战流遍了你坚硬的骨骼,正如你曾向我诉说的那样。
§5.39Consului — neque enim modice terrebar — anusque §5.40Longaevosque senes. constitit esse nefas.
我去求问了老妇人和年迈的长者 ―― 因为我当时绝非只有些许惊恐 ―― 他们确信,这是悖天逆理的罪行。
§5.41Caesa abies, sectaeque trabes, et classe parata §5.42Caerula ceratas accipit unda rates.
冷杉被砍倒,木梁被锯开,船队齐备,湛蓝的波涛迎接着涂满蜡油的船只。
§5.43Flesti discedens — hoc saltim parce negare!
离别之际你落泪了 ―― 至少请不要否认这件事!
§5.44Miscuimus lacrimas maestus uterque suas; §5.45Non sic adpositis vincitur vitibus ulmus, §5.46Ut tua sunt collo bracchia nexa meo.
我们双方都满怀悲伤,将彼此的泪水交融在一起;哪怕是依偎在身侧的葡萄藤,也不曾像你的双臂那样,紧紧缠绕在我的颈项之上。
§5.47A! quotiens, cum te vento quererere teneri, §5.50Riserunt comites — ille secundus erat!
啊! 每当你抱怨自己被风阻留时,同伴们不知多少次在暗自发笑 ―― 因为那风其实是顺风啊!
§5.51Oscula dimissae quotiens repetita dedisti!
离别之时,你多少次一遍遍地亲吻我!
§5.52Quam vix sustinuit dicere lingua 'vale'!
你的舌头又是多么艰难地才说出那声“珍重”!
§5.53Aura levis rigido pendentia lintea malo §5.54Suscitat, et remis eruta canet aqua.
轻风吹拂起悬挂在坚硬桅杆上的风帆,被船桨划破的水面翻起了白色的浪花。
§5.55Prosequor infelix oculis abeuntia vela, §5.56Qua licet, et lacrimis umet harena meis, §5.57Utque celer venias, virides Nereidas oro — §5.58Scilicet ut venias in mea damna celer!
不幸的我,用目光追随着那渐行渐远的白帆,直到再也看不见,沙滩已被我的泪水打湿;我还向碧绿的海中神女们祈祷,盼你早日归来 ―― 殊不知,你如此迅速地归来,带给我的却是毁灭!
§5.59Votis ergo meis alii rediture redisti?
难道我那虔诚的祈求,最终只是让本该属于我的你,回到了另一个女人的怀抱?
§5.60Ei mihi, pro dira paelice blanda fui!
哀哉! 我那温柔的期盼,竟是在替一个可恶的情妇做嫁衣!
§5.61Adspicit inmensum moles nativa profundum — §5.62Mons fuit; aequoreis illa resistit aquis.
一座天然的巨岩俯瞰着无垠的深渊 ―― 那本是一座高山,傲然挺立,阻挡着海水的冲击。
§5.63Hinc ego vela tuae cognovi prima carinae, §5.64Et mihi per fluctus impetus ire fuit.
就在这里,我第一眼认出了你船上的风帆,我甚至产生了一种冲动,想要破浪向你奔去。
§5.65Dum moror, in summa fulsit mihi purpura prora — §5.66Pertimui; cultus non erat ille tuus.
正当我迟疑之时,船头的顶端闪现出一抹华丽的紫色 ―― 我顿时惊恐万分,因为那绝不是你的衣着。
§5.67Fit propior terrasque cita ratis attigit aura; §5.68Femineas vidi corde tremente genas.
船驶近了,借着轻捷的微风靠了岸;我揣着一颗战栗的心,看清了那张女人的脸。
§5.69Non satis id fuerat — quid enim furiosa morabar? —
事情还不止于此 ―― 唉,发了狂的我当时为何还要逗留?
§5.70Haerebat gremio turpis amica tuo!
―― 那个无耻的情妇正紧紧依偎在你的怀里!
§5.71Tunc vero rupique sinus et pectora planxi, §5.72Et secui madidas ungue rigente genas, §5.73Inplevique sacram querulis ululatibus Iden §5.74Illuc has lacrimas in mea saxa tuli.
就在那一刻,我终于扯碎了衣襟,捶胸团足地痛哭,用僵硬的手指抠挖着流满泪水的脸颊,哀戚的号哭响彻了神圣的伊达山,我一路奔向那片属于我的岩石,将眼泪倾洒在那里。
§5.75Sic Helene doleat defectaque coniuge ploret, §5.76Quaeque prior nobis intulit, ipsa ferat!
愿海伦也这般痛苦,愿她被丈夫抛弃时也这般痛哭,愿她亲自尝受她起初带给我们的那份苦难!
§5.77Nunc tibi conveniunt, quae te per aperta sequantur
如今你倒看中了那些能陪你漫步平川的女人……

词汇与语法注释

  1. 5.4meo — 代名形容词 `meus` 的阳性单数夺格形式,修饰前文 `de te` 中的 `te`(关于你,曾属于我的你)。
  2. 5.8indigno — 与格形容词的名词化,意为“对于不应受罚者(无辜者)”。这与前一行的 `ex merito`(自业自得)形成对比。
  3. 5.12servo nubere nympha tuli — 主格 `nympha`(作为神女的我)是主动词 `tuli`(忍受)的主语。不定式 `nubere`(嫁给)作 `tuli` 的宾语,并支配与格 `servo`(奴隶)。
  4. 5.25Et quantum trunci, tantum mea nomina crescunt — 使用 `quantum... tantum...`(与……同样多)的关联句。在 `quantum` 从句中省略了动词 `crescunt`,其主语为 `trunci`(树干,复数主格)。
  5. 5.35sumptisque decentior armis — 比较级形容词 `decentior`(更为美丽)与夺格绝对句 `sumptis armis`(拿起武器/武装时)相结合,意为“比武装时更为美丽”,修饰其后的 `nuda`(赤裸的)。
  6. 5.60pro dira paelice blanda fui — 前置词 `pro` 在此意为“为了……的利益”或“替……”。它表达了一种讽刺:俄诺涅为了帕里斯平安归来而作的温柔祈祷,最终却让她的情敌(海伦)受益。

引用这一段

奥维德, 女杰书简 §5.a-5.77. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi002.humanitext-lat2:5.a-5.77

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。