Humanitext Reader

奥维德 · 女杰书简 §5.78-5.158

俄诺涅对海伦的警告与恳求帕里斯归来

第 10 段,共 54 段 · 拉丁语

内容简介

俄诺涅坚称自己爱情的纯洁与安全,并将其与海伦的背叛及随之而来的战争进行对比。她回想起卡桑德拉曾经关于希腊母牛的预言,哀叹自己的医术无法医治爱情的创伤,并恳求帕里斯重温旧梦。

§5.78Aequora legitimos destituantque viros; §5.79At cum pauper eras armentaque pastor agebas, §5.80Nulla nisi Oenone pauperis uxor erat.
海洋,抛弃她们合法丈夫的女人;然而当你贫穷、作为牧人驱赶牲畜时,除了俄诺涅,没有人是你这穷小子的妻子。
§5.81Non ego miror opes, nec me tua regia tangit §5.82Nec de tot Priami dicar ut una nurus — §5.83Non tamen ut Priamus nymphae socer esse recuset, §5.84Aut Hecubae fuerim dissimulanda nurus; §5.85Dignaque sum fieri rerum matrona potentis; §5.86Sunt mihi, quas possint sceptra decere, manus.
我不艳羡财富,你的王宫也打动不了我,也无意被称为普里阿摩斯众多儿媳中的一个 ―― 然而这并非因为普里阿摩斯会拒绝做一位神女的公公,或是被赫卡柏视作不应承认的儿媳;我配得上成为强大邦国的女主人;我拥有一双堪配执掌权杖的双手。
§5.87Nec me, faginea quod tecum fronde iacebam, §5.88Despice; purpureo sum magis apta toro.
不要因为我曾与你一同躺在山毛榉的落叶上,就轻视我;我其实更适合那华贵的紫红卧榻。
§5.89Denique tutus amor meus est; ibi nulla parantur §5.90Bella, nec ultrices advehit unda rates.
总之,我的爱是安全的;在那里既没有战争在筹划,波涛也不会带来复仇的战船。
§5.91Tyndaris infestis fugitiva reposcitur armis; §5.92Hac venit in thalamos dote superba tuos.
廷达瑞奥斯之女作为逃亡者,正被敌对的武力索还;她正是带着这样一份令其骄傲的嫁妆,走进了你的新房。
§5.93Quae si sit Danais reddenda, vel Hectora fratrem, §5.94Vel cum Deiphobo Polydamanta roga; §5.95Quid gravis Antenor, Priamus quid suadeat ipse, §5.96Consule, quis aetas longa magistra fuit!
她是否应该归还给希腊人,你去问问你的兄长赫克托耳,或者去向和得伊福玻斯在一起的玻吕达马斯请教;去商议沉稳的安忒诺尔、以及普里阿摩斯本人会给出什么建议,漫长的岁月正是他们的导师!
§5.97Turpe rudimentum, patriae praeponere raptam.
” 将一个抢来的女人置于祖国之上,这是可耻的开端。
§5.98Causa pudenda tua est; iusta vir arma movet.
你的理由令人羞耻;她的丈夫是在师出有名地动用武力。
§5.99Nec tibi, si sapias, fidam promitte Lacaenam, §5.100Quae sit in amplexus tam cito versa tuos.
你若聪明,就不要指望那斯巴达女人的忠贞,她可是如此迅速地就投向了你的怀抱。
§5.101Ut minor Atrides temerati foedera lecti §5.102Clamat et externo laesus amore dolet, §5.103Tu quoque clamabis.
正如阿特柔斯年轻的儿子因被玷污的床帏之约大声抗议,因外来的奸情受伤而痛苦,你迟早也会发出同样的呐喊。
nulla reparabilis arte §5.104Laesa pudicitia est; deperit illa semel.
贞洁一旦受损,便是无可挽回的;它只有一次毁灭。
§5.105Ardet amore tui? sic et Menelaon amavit.
她正炽热地爱着你? 当初她也是这般爱着梅涅劳斯。
§5.106Nunc iacet in viduo credulus ille toro.
如今,那轻信的男人正孤零零地躺在空床之上。
§5.107Felix Andromache, certo bene nupta marito!
幸福的安德洛玛刻啊,嫁给了一位忠贞不渝的丈夫!
§5.108Uxor ad exemplum fratris habenda fui; §5.109Tu levior foliis, tum cum sine pondere suci §5.110Mobilibus ventis arida facta volant; §5.111Et minus est in te quam summa pondus arista, §5.112Quae levis adsiduis solibus usta riget.
我本该效仿你长兄的例子,被你保留为妻;而你比落叶还要轻浮,当失去了水分的重量,干枯的叶子在飘忽不定的风中飞舞之时;在你身上,甚至比不上一根麦穗顶端的重量,它在连日的烈日炙烤下,变得又轻又干硬。
§5.113Hoc tua — nam recolo — quondam germana canebat, §5.114Sic mihi diffusis vaticinata comis: §5.115'Quid facis, Oenone? quid harenae semina mandas?
你那姐姐 ―― 我还记得 ―― 曾经就唱过这样的话,她披头散发,对我作出了这样的预言: “你在做什么,俄诺涅? 为何要把种子撒进沙里?
§5.116Non profecturis litora bubus aras.
你用毫无用处的牛耕作着沙滩。
§5.117Graia iuvenca venit, quae te patriamque domumque §5.118Perdat! io prohibe! Graia iuvenca venit!
一头希腊的母牛正在走来,她会把你、你的祖国和家园全部毁灭! 啊,拦住她! 一头希腊的母牛正在走来!
§5.119Dum licet, obscenam ponto demergite puppim!
趁现在还来得及,把那艘肮脏的船沉入大海!
§5.120Heu! quantum Phrygii sanguinis illa vehit!'
天哪! 她载着多少弗里吉亚人的鲜血啊!
§5.121Vox erat in cursu: famulae rapuere furentem; §5.122At mihi flaventes diriguere comae.
” 她话还没说完,侍女们就把疯狂的她拉走了;而我的金发却因恐惧而根根竖立。
§5.123A, nimium miserae vates mihi vera fuisti — §5.124Possidet, en, saltus illa iuvenca meos!
啊,对我这可怜人来说,你成了过于灵验的预言者 ―― 看哪,那头母牛如今占领了我的林莽!
§5.125Sit facie quamvis insignis, adultera certe est; §5.126Deseruit socios hospite capta deos.
即便她容貌再出众,也终究是个通奸者;她被一个异乡客人俘获,抛弃了同行的守护神。
§5.127Illam de patria Theseus — nisi nomine fallor — §5.128Nescio quis Theseus abstulit ante sua.
忒修斯 ―― 如果我没记错名字的话 ―― 某个叫忒修斯的家伙,早先就已经把她从她自己的国家夺走了。
§5.129A iuvene et cupido credatur reddita virgo?
能指望一个年轻而充满情欲的男子,完好无损地归还一个处女?
§5.130Unde hoc conpererim tam bene, quaeris? amo.
你问我是怎么把这些事了解得一清二楚的? 因为我爱着你。
§5.131Vim licet appelles et culpam nomine veles; §5.132Quae totiens rapta est, praebuit ipsa rapi.
你尽可以管这叫强暴,用名目来掩盖她的罪过;但一个屡次被抢走的女人,其实是她自己情愿被抢走的。
§5.133At manet Oenone fallenti casta marito — §5.134Et poteras falli legibus ipse tuis!
然而俄诺涅面对背叛她的丈夫,依然保持着贞洁 ―― 而按照你自己的法则,你本来也配被这样背叛!
§5.135Me Satyri celeres — silvis ego tecta latebam — §5.136Quaesierunt rapido, turba proterva, pede §5.137Cornigerumque caput pinu praecinctus acuta §5.138Faunus in inmensis, qua tumet Ida, iugis.
敏捷的萨堤罗斯们 ―― 我当时正躲在茂密的森林里 ―― 用疾速的脚步搜寻着,那群放荡之徒,还有那用尖锐的松针环绕着长角头颅的法乌努斯,在伊达山隆起的广袤山峦之中。
§5.139Me fide conspicuus Troiae munitor amavit, §5.140Admisitque meas ad sua dona manus.
因信守诺言而著名的特洛伊筑城者爱过我,并亲手将他的恩赐传授于我。
§5.141Quaecumque herba potens ad opem radixque medenti §5.142Utilis in toto nascitur orbe, mea est.
世间一切有疗效的药草、一切对医者有用的根茎,凡是生长在这个世界上的,都归我所有。
§5.143Me miseram, quod amor non est medicabilis herbis!
可怜的我啊,爱情偏偏是无法用药草医治的!
§5.150Deficior prudens artis ab arte mea.
我虽精通此术,却被我自己的医术所遗弃。
§5.151Quod nec graminibus tellus fecunda creandis §5.152Nec deus, auxilium tu mihi ferre potes.
那些无论是能孕育草木的丰饶大地,还是神明都无法给予我的帮助,你却能带给我。
§5.155Et potes, et merui — dignae miserere puellae!
你做得到,而我也配得到 ―― 怜悯一个值得你爱的姑娘吧!
§5.156Non ego cum Danais arma cruenta fero — §5.157Sed tua sum tecumque fui puerilibus annis §5.158Et tua, quod superest temporis, esse precor!
我并没有和希腊人一起拿起血腥的武器 ―― 我是属于你的,在年少时光里就与你相伴,我祈求,在余生的岁月中,依然能做你的人!

词汇与语法注释

  1. §5.78Aequora legitimos destituantque viros; — 此句在语法上承接前行(§5.77)的 `quae te per aperta sequantur`。形容词 `aperta` 修饰 `aequora`(宾格复数),构成跨行连续(enjambment)的介词短语 `per aperta aequora`(越过开阔的海洋)。动词 `destituant` 与 `sequantur` 并列,均为现在时虚拟式,主语为关系代词 `quae`(指代那些女人)。
  2. §5.82Nec de tot Priami dicar ut una nurus — 其中 `ut dicar`(现在时被动虚拟式)与前行的 `nec me tua regia tangit` 并列,作为名词性从句(意为‘我被称为……’)或结果从句受动词 `tangit` 控制,表达她对皇室名分的无感。
  3. §5.83Non tamen ut Priamus nymphae socer esse recuset — 短语 `non tamen ut` 是一种引入虚拟式的惯用结构,意为“然而,这并不是说……”(表让步或结果)。这解释了她虽然不贪图富贵,但绝非因为自己配不上王室。
  4. §5.101Ut minor Atrides temerati foedera lecti — 此处的 `ut` 是表示比较的副词(意为“正如”),引导第101-102行的从句 `Atrides... clamat... dolet`,并与第103行的主句 `tu quoque clamabis`(你也将大声抗议)相呼应。
  5. §5.129A iuvene et cupido credatur reddita virgo? — 动词 `credatur` 是疑问句中的商榷/怀疑虚拟式(deliberative subjunctive,意为“难道能被相信……吗?”),带有强烈的反问和否定语气。
  6. §5.134Et poteras falli legibus ipse tuis! — 直陈式未完成过去时 `poteras` 表过去的可能性(即“你本可以被欺骗”,属于反事实虚拟的含义,拉丁语在表示能力、义务的动词中常规使用直陈式)。`legibus tuis` 是方式/工具夺格(意为“通过你自己的法则”)。

引用这一段

奥维德, 女杰书简 §5.78-5.158. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi002.humanitext-lat2:5.78-5.158

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。