Humanitext Reader

奥维德 · 女杰书简 §21.81-21.168

提洛岛的苹果陷阱与受阻的婚礼

第 53 段,共 54 段 · 拉丁语

内容简介

塞狄佩回忆了她抵达提洛岛的情景,以及她在狄安娜神庙中落入阿孔提乌斯苹果陷阱的瞬间。她谴责了他的欺诈行为,主张违背意愿的誓言无效,并哀叹自己的婚礼因愤怒女神降下的不祥之兆而一再中断。

§21.81Et iam transieram Myconon, iam Tenon et Andron, §21.82Inque meis oculis candida Delos erat;
如今我已经过了米科诺斯岛,过了特诺斯岛和安德罗斯岛,而在我眼前的,是洁白的提洛岛。
§21.83Quam procul ut vidi, 'quid me fugis, insula,' dixi,
当我在远处看见它时,我说道:“岛屿啊,你为何躲避我?
§21.84'Laberis in magno numquid, ut ante, mari?'
难道你又像以前那样,在辽阔的大海中漂移吗?
§21.85Institeram terrae, cum iam prope luce peracta §21.86Demere purpureis sol iuga vellet equis.
” 我踏上陆地之时,已近白昼结束,太阳正欲从他那紫红色的骏马身上卸下马轭。
§21.87Quos idem solitos postquam revocavit ad ortus, §21.88Comuntur nostrae matre iubente comae.
当这同一位太阳把它们召回往常的日出之后,在母亲的命令下,我的头发被梳理整齐。
§21.89Ipsa dedit gemmas digitis et crinibus aurum, §21.90Et vestes umeris induit ipsa meis.
她亲自为我的手指戴上宝石,为我的头发饰以黄金,她也亲自将衣裳穿在我的肩上。
§21.91Protinus egressae superis, quibus insula sacra est, §21.92Flava salutatis tura merumque damus;
我们随即出门,向这座岛屿所奉献的、高高在上的神明们,在致敬之后,献上黄色的香火和纯酒。
§21.93Dumque parens aras votivo sanguine tingit, §21.94Sectaque fumosis ingerit exta focis, §21.95Sedula me nutrix altas quoque ducit in aedes, §21.96Erramusque vago per loca sacra pede.
当母亲用誓愿之血染红祭坛,并将切好的内脏投入冒着烟的火炉时,勤快的乳母也带我走进高大的神殿,我们迈着闲散的脚步,在圣地中漫步。
§21.97Et modo porticibus spatior modo munera regum §21.98Miror et in cunctis stantia signa locis;
我时而散步于柱廊,时而对君王们的献礼感到惊叹,并瞻仰矗立在各处的雕像。
§21.99Miror et innumeris structam de cornibus aram, §21.100Et de qua pariens arbore nixa dea est, §21.101Et quae praeterea — neque enim meminive libetve §21.102Quidquid ibi vidi dicere — Delos habet.
我也惊叹于用无数犄角筑成的祭坛,以及分娩时女神所倚靠的那棵树,还有提洛岛所拥有的其他东西——因为我既不想回忆,也不乐意说出我在那里所见的一切。
§21.103Forsitan haec spectans a te spectabar, Aconti, §21.104Visaque simplicitas est mea posse capi.
也许,正当看着这些时,我正被你注视着,阿孔提乌斯,而我的单纯看起来是可以被俘获的。
§21.105In templum redeo gradibus sublime Dianae — §21.106Tutior hoc ecquis debuit esse locus?
我走上台阶,回到了高耸的狄安娜神殿—— 难道还有什么地方应该比这里更安全吗?
§21.107Mittitur ante pedes malum cum carmine tali — §21.108Ei mihi, iuravi nunc quoque paene tibi!
一个苹果被扔到了我的脚前,上面写着这样的诗句—— 唉,刚才我也差点又对你起誓了!
§21.109Sustulit hoc nutrix mirataque 'perlege!' dixit.
乳母捡起它,惊讶地说道:“通读一遍!
§21.110Insidias legi, magne poeta, tuas!
” 我读出了你的阴谋,伟大的诗人啊!
§21.111Nomine coniugii dicto confusa pudore, §21.112Sensi me totis erubuisse genis, §21.113Luminaque in gremio veluti defixa tenebam — §21.114Lumina propositi facta ministra tui.
因提到婚姻之名而羞愧混乱,我感到自己的双颊全都红透了,我低垂着双眼,仿佛紧紧盯着膝头—— 那双眼睛竟成了你企图的帮凶。
§21.115Inprobe, quid gaudes? aut quae tibi gloria parta est?
无耻之徒,你为何高兴? 你赢得了什么荣耀?
§21.116Quidve vir elusa virgine laudis habes?
你这个愚弄了少女的男人,有什么值得赞美?
§21.117Non ego constiteram sumpta peltata securi, §21.118Qualis in Iliaco Penthesilea solo; §21.119Nullus Amazonio caelatus balteus auro, §21.120Sicut ab Hippolyte, praeda relata tibi est.
我并没有拿起新月形的盾牌和战斧站立,如同在特洛伊土地上的彭忒西勒亚;也没有雕刻着亚马逊黄金的腰带,如同从希波吕忒那里夺来那般,作为战利品被你带走。
§21.121Verba quid exultas tua si mihi verba dederunt, §21.122Sumque parum prudens capta puella dolis?
如果你的言辞欺骗了我,而我作为一个不够聪明的姑娘被诡计所俘获,你又何必沾沾自喜?
§21.123Cydippen pomum, pomum Schoeneida cepit;
苹果俘获了塞狄佩,苹果俘获了斯考伊纽斯的女儿。
§21.124Tu nunc Hippomenes scilicet alter eris!
你现在想必就是第二个希波墨涅斯了!
§21.125At fuerat melius, si te puer iste tenebat, §21.126Quem tu nescio quas dicis habere faces, §21.127More bonis solito spem non corrumpere fraude;
但是,如果是那个少年控制着你,就是你所说拿着某些火把的那位,按照好人的通常做法,不用欺诈去破坏希望,那本该是更好的。
§21.128Exoranda tibi, non capienda fui!
我是应该被你恳求而得,而不是被你设陷俘获的!
§21.129Cur, me cum peteres, ea non profitenda putabas, §21.130Propter quae nobis ipse petendus eras?
为什么,当你追求我时,你认为不该公开那些本该使你被我追求的条件?
§21.131Cogere cur potius quam persuadere volebas, §21.132Si poteram audita condicione capi?
为什么你宁愿强迫而不愿说服,如果听了条件我本可以被赢得?
§21.133Quid tibi nunc prodest iurandi formula iuris §21.134Linguaque praesentem testificata deam?
誓言的法定制式,以及那向在场女神作证的舌头,现在对你有什么用处?
§21.135Quae iurat, mens est.
起誓的是心灵。
sed nil iuravimus illa; §21.136Illa fidem dictis addere sola potest.
但我们的心灵从未起过誓;唯有它能为言词赋予诚信。
§21.137Consilium prudensque animi sententia iurat, §21.138Et nisi iudicii vincula nulla valent.
是深思熟虑的计划和心智的决断在起誓,除了理智的约束之外,任何约束都无效力。
§21.139Si tibi coniugium volui promittere nostrum, §21.140Exige polliciti debita iura tori; §21.141Sed si nil dedimus praeter sine pectore vocem, §21.142Verba suis frustra viribus orba tenes.
如果我曾有意向你许诺我们的婚姻,那就要求被许诺的婚床所应得的权利吧;但如果我们除了无心之声外一无所给,你便是徒劳地保留着失去自身效力的言辞。
§21.143Non ego iuravi — legi iurantia verba; §21.144Vir mihi non isto more legendus eras.
我没有起誓——我只是读了起誓的词句;对我而言,丈夫不该用那种方式来选择。
§21.145Decipe sic alias — succedat epistula pomo!
去这样欺骗其他女人吧——让书信紧随苹果之后!
§21.146Si valet hoc, magnas ditibus aufer opes; §21.147Fac iurent reges sua se tibi regna daturos, §21.148Sitque tuum toto quidquid in orbe placet!
如果这能行得通,就从富人那里夺走巨大的财富;让国王们起誓要把他们的王国献给你,让这世上凡是让你心仪的一切都归你所有!
§21.149Maior es hoc ipsa multum, mihi crede, Diana, §21.150Si tua tam praesens littera numen habet.
相信我,凭此你比狄安娜本人还要伟大得多,如果你的文字拥有如此立竿见影的神圣力量。
§21.151Cum tamen haec dixi, cum me tibi firma negavi, §21.152Cum bene promissi causa peracta mei est, §21.153Confiteor, timeo saevae Latoidos iram §21.154Et corpus laedi suspicor inde meum.
然而,当我说了这些,当我坚决地拒绝你,当我那“许诺”的诉讼已充分论结之时,我承认,我害怕残酷的拉托娜之女的愤怒,并怀疑我的身体因此受到了伤害。
§21.155Nam quare, quotiens socialia sacra parantur, §21.156Nupturae totiens languida membra cadunt?
因为为什么,每当准备结合的圣礼时,待嫁新娘那虚弱的四肢便每一次都倒下?
§21.157Ter mihi iam veniens positas Hymenaeus ad aras §21.158Fugit, et a thalami limine terga dedit,
许门那俄斯已经三度来到为我设好的祭坛前,又逃走了,从洞房的门槛前转身离去。
§21.159Vixque manu pigra totiens infusa resurgunt §21.160Lumina, vix moto corripit igne faces.
那用懒洋洋的手倾注的火光,每一次都勉强重新燃起,几乎无法用微弱的火苗点燃火把。
§21.161Saepe coronatis stillant unguenta capillis §21.162Et trahitur multo splendida palla croco.
常常有香油从戴着花冠的头发上滴下,那染着鲜艳藏红花色的华丽长袍也被拖在地上。
§21.163Cum tetigit limen, lacrimas mortisque timorem §21.164Cernit et a cultu multa remota suo,
当他触及门槛,他看见了眼泪、对死亡的恐惧,以及许多与他的仪礼完全相反的景象。
§21.167Et pudet in tristi laetum consurgere turba, §21.168Quique erat in palla, transit in ora rubor.
他羞于在悲伤的人群中显露喜悦,原本在长袍上的红色,便转移到了他的脸上。

词汇与语法注释

  1. 21.85cum iam prope luce peracta / Demere purpureis sol iuga vellet equis — 这种结构被称为“逆转的 cum”(cum inversum),主句使用直陈式过去完成时(institeram),随后跟 cum 从句。这用于戏剧性地表达一个突然或决定性的时刻,而不仅是陈述时间背景。
  2. 21.121verba... verba dederunt — 利用习语“verba dare”(欺骗、愚弄,字面意为“给予言辞”)进行的双关。它与前文的“tua verba”(你的言辞)形成对比,突显了被虚无言辞所欺骗的讽刺意味。
  3. 21.125fuerat melius — 在与过去事实相反的虚拟条件句的主句中,使用直陈式过去完成时(fuerat)代替虚拟式过去完成时。在拉丁语中,带有形容词比较级中性形式的无人称表达(如 melius est/erat/fuerat)即使在虚拟条件中也经常使用直陈式。
  4. 21.144legendus — 动词 lego(选择、采摘、阅读)的将来被动分词(动形容词)。此处具有双重含义,既指阅读(legere)誓言的行为,也指选择(legere)丈夫。

引用这一段

奥维德, 女杰书简 §21.81-21.168. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi002.humanitext-lat2:21.81-21.168

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。