Humanitext Reader

奥维德 · 女杰书简 §10.75-10.150

阿里阿德涅对孤岛的恐惧与盼归的哀求

第 21 段,共 54 段 · 拉丁语

内容简介

阿里阿德涅诉说了岛上猛兽的威胁以及沦为奴隶的恐惧,请求特修斯在宣扬功绩时不要遗忘她被弃的悲剧,并最终乞求他调转船头前来营救她,或者至少带走她的遗骨。

§10.75Vivimus, et non sum, Theseu, tua — si modo vivit §10.76Femina periuri fraude sepulta viri.
我还活着,可特修斯啊,我已不再属于你——如果说一个被虚伪丈夫的欺骗所埋葬的女人,还能算是活着的话。
§10.77Me quoque, qua fratrem mactasses, inprobe, clava; §10.78Esset, quam dederas, morte soluta fides.
恶毒的人啊,但愿你也用你屠杀我兄弟的那根木棒将我杀死;那样一来,你曾许下的誓言,就会因我的死亡而解除。
§10.79Nunc ego non tantum, quae sum passura, recordor, §10.80Et quaecumque potest ulla relicta pati: §10.81Occurrunt animo pereundi mille figurae, §10.82Morsque minus poenae quam mora mortis habet.
如今,我不仅想到了自己将要遭受的痛苦,还想到了任何一个被遗弃的女人可能遭遇的一切痛苦:千百种死去的画面涌上我的心头,而死亡本身,比起死亡的拖延,痛苦还要少一些。
§10.83Iam iam venturos aut hac aut suspicor illac, §10.84Qui lanient avido viscera dente, lupos.
我总觉得,狼群随时会从这边或那边冲过来,用贪婪的牙齿撕裂我的内脏。
§10.85Quis scit an et fulvos tellus alat ista leones?
谁知道这片土地是否也养育着黄褐色的狮子?
§10.86Forsitan et saevas tigridas insula habet.
也许这座岛上还藏着凶残的母虎。
§10.87Et freta dicuntur magnas expellere phocas!
据说海浪还会冲上巨大的海豹!
§10.88Quis vetat et gladios per latus ire meum?
又有什么能阻止刀剑刺穿我的肋旁?
§10.89Tantum ne religer dura captiva catena, §10.90Neve traham serva grandia pensa manu, §10.91Cui pater est Minos, cui mater filia Phoebi, §10.92Quodque magis memini, quae tibi pacta fui!
只要我不要被沉重的锁链当作俘虏囚禁,也不要用女奴的手去纺织沉重的羊毛,我,以米诺斯为父,以福玻斯之女为母,而且我记得更清楚的是,我曾是与你订婚的人!
§10.93Si mare, si terras porrectaque litora vidi, §10.94Multa mihi terrae, multa minantur aquae.
无论我望向海洋,还是陆地和绵延的海岸,陆地上的诸多事物、水中的诸多事物都在威胁着我。
§10.95Caelum restabat — timeo simulacra deorum!
只剩下天空了——可我害怕神明的幻影!
§10.96Destitutor rabidis praeda cibusque feris; §10.97Sive colunt habitantque viri, diffidimus illis — §10.98Externos didici laesa timere viros.
我被抛弃,成了狂暴野兽的猎物和食物;纵使有人类在此耕作居住,我也不信任他们—— 受过伤害之后,我已学会了惧怕异乡的男人。
§10.99Viveret Androgeos utinam! nec facta luisses
但愿安德罗盖奥斯还活着!
§10.100Inpia funeribus, Cecropi terra, tuis; §10.101Nec tua mactasset nodoso stipite, Theseu, §10.102Ardua parte virum dextera, parte bovem; §10.103Nec tibi, quae reditus monstrarent, fila dedissem, §10.104Fila per adductas saepe recepta manus.
那样的话,塞克罗普斯的土地啊,你也不用以你子民的死亡来偿还你那不虔敬的罪行;特修斯啊,你那高大的右手也不会用多结的木棒,去屠杀那半人半牛的怪物;我也不会给你那指明归途的线,那屡屡被收拢的手掌收回的线。
§10.105Non equidem miror, si stat victoria tecum, §10.106Strataque Cretaeam belua planxit humum.
难怪胜利会站在你这一边,而那倒下的野兽捶打着克里特的土地。
§10.107Non poterant figi praecordia ferrea cornu; §10.108Ut te non tegeres, pectore tutus eras.
铁石般的心脏绝不可能被角刺穿;即便你不保护自己,你的胸膛也足以让你安全。
§10.109Illic tu silices, illic adamanta tulisti, §10.110Illic, qui silices, Thesea, vincat, habes.
在那里你怀揣着燧石,在那里你怀揣着金刚石,在那里,特修斯啊,你拥有的东西甚至战胜了燧石。
§10.111Crudeles somni, quid me tenuistis inertem?
残酷的睡眠啊,为何让我无力地驻留?
§10.112Aut semel aeterna nocte premenda fui.
我本该一次性地被永远的黑夜所吞噬。
§10.113Vos quoque crudeles, venti, nimiumque parati §10.114Flaminaque in lacrimas officiosa meas.
你们这些风也同样残酷,而且过于顺从,还有那对我的眼泪过于体贴的阵风。
§10.115Dextera crudelis, quae me fratremque necavit, §10.116Et data poscenti, nomen inane, fides!
残酷的右手啊,它既杀了我,也杀了我兄弟,还有那给予恳求者的誓言,不过是个空洞的名字!
§10.117In me iurarunt somnus ventusque fidesque; §10.118Prodita sum causis una puella tribus!
沉睡、狂风和誓言一同对我发了誓;我一个柔弱的少女,竟然被这三种原因共同背叛!
§10.119Ergo ego nec lacrimas matris moritura videbo, §10.120Nec, mea qui digitis lumina condat, erit?
难道我将要在死时既看不见母亲的眼泪,也不会有人用手指合上我的双眼吗?
§10.121Spiritus infelix peregrinas ibit in auras, §10.122Nec positos artus unguet amica manus?
难道我不幸的灵魂将飘散在异乡的风中,而没有一双友善的手来涂抹我安息的遗体吗?
§10.123Ossa superstabunt volucres inhumata marinae?
难道海鸟会停落在我未曾安葬的白骨之上?
§10.124Haec sunt officiis digna sepulcra meis?
这就是配得上我付出的坟墓吗?
§10.125Ibis Cecropios portus patriaque receptus, §10.126Cum steteris turbae celsus in ore tuae §10.127Et bene narraris letum taurique virique §10.128Sectaque per dubias saxea tecta vias, §10.129Me quoque narrato sola tellure relictam!
你将前往塞克罗普斯的港口,被你的祖国接纳,当你高高地伫立在你的子民面前,并大肆宣扬那半牛半人怪物的死亡,以及那被错综复杂的道路分割的石造迷宫,也请讲述我被遗弃在荒凉土地上的故事!
§10.130Non ego sum titulis subripienda tuis.
我不该从你的荣耀中被抹去。
§10.131Nec pater est Aegeus, nec tu Pittheidos Aethrae §10.132Filius; auctores saxa fretumque tui!
埃勾斯绝非你的父亲,你也不是庇特乌斯之女埃特拉的儿子;岩石和海洋才是你的生身父母!
§10.133Di facerent, ut me summa de puppe videres; §10.134Movisset vultus maesta figura tuos!
但愿众神能让你从高高的船尾看见我;我那悲伤的身影定会动摇你的面容!
§10.135Nunc quoque non oculis, sed, qua potes, adspice mente §10.136Haerentem scopulo, quem vaga pulsat aqua.
如今也请不要用眼睛,而是尽你所能、用心去注视,注视那紧贴在被漂泊不定的海浪拍打着的峭壁上的我。
§10.137Adspice demissos lugentis more capillos §10.138Et tunicas lacrimis sicut ab imbre gravis.
看着我像哀悼者般披散垂下的头发,以及那被泪水浸透、重得如同淋了雨一般的衣衫。
§10.139Corpus, ut inpulsae segetes aquilonibus, horret, §10.140Litteraque articulo pressa tremente labat.
我的身体像被北风吹打的庄稼一样颤抖,那被我颤抖的手指按住的书信也随之摇晃。
§10.141Non te per meritum, quoniam male cessit, adoro; §10.142Debita sit facto gratia nulla meo.
我不凭我的功劳来恳求你,因为它的结局很惨;我不指望我的所作所为能换来任何感激。
§10.143Sed ne poena quidem! si non ego causa salutis,
但至少也不该是惩罚!
§10.144Non tamen est, cur sis tu mihi causa necis.
即便我不是你获救的原因,你也没有理由成为我死亡的原因。
§10.145Has tibi plangendo lugubria pectora lassas §10.146Infelix tendo trans freta lata manus; §10.147Hos tibi — qui superant — ostendo maesta capillos!
这一双因捶打悲伤的胸膛而疲惫的手,不幸的我越过宽阔的海面伸向你;悲痛中,我向你展示我这头发——那仅存的一点!
§10.148Per lacrimas oro, quas tua facta movent — §10.149Flecte ratem, Theseu, versoque relabere velo!
我凭着你所作所为唤起的泪水恳求你—— 特修斯啊,调转船头,翻转风帆驶回来吧!
§10.150Si prius occidero, tu tamen ossa feres!
如果我先死去了,也请你带走我的白骨!

词汇与语法注释

  1. 10.77Me quoque, qua fratrem mactasses, inprobe, clava; — 此处省略了主要动词,其语意与 `mactasses`(`mactavisses` 的缩写,虚拟式过去完成时,表示过去未实现的愿望)平行,意为“但愿你也用……将我杀死”。其中 `qua` 为关系代词,修饰 `clava`。
  2. 10.82mora mortis — 字面意为“死亡的延迟”。此处将死亡本身(`mors`)与等待死亡、备受煎熬的拖延时间(`mora`)相对比,表达后者比前者更为痛苦。
  3. 10.99Viveret Androgeos utinam! — 感叹词 `utinam` 搭配虚拟式未完成时 `viveret`,表示对过去(或延续至今的事态)无法实现的愿望(“但愿安德罗盖奥斯还活着!”)。接下来的虚拟式过去完成时 `nec luisses` 表示在该假设下的虚拟条件句结果。
  4. 10.130Non ego sum titulis subripienda tuis. — 动形容词 `subripienda` 结合 `sum` 构成被动迂回变位,表示必要性或应当性(“我不该被窃取/抹去”)。`titulis` 可以理解为分离夺格或不利与格(“从你的功绩/荣耀中”)。
  5. 10.141Non te per meritum... adoro; — 动词 `adoro` 在此并非“崇拜”,而是指庄严地“恳求、哀求”。`per meritum` 意为“凭着过去的恩惠/功绩”,但随后紧接着用 `quoniam male cessit`(因为其结局很惨)进行了自嘲式的否定。

引用这一段

奥维德, 女杰书简 §10.75-10.150. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi002.humanitext-lat2:10.75-10.150

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。