Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §9.5.1-9.5.14

通过保证缔结和约与罗马军队解除武装

第 443 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

罗马执政官因缺乏人民授权,通过“保证”而非正式条约达成了凯乌迪乌姆和平,并交出人质。随后,被解除武装的罗马士兵目睹了将军们尊严被剥夺,并准备面对屈辱的投降仪式。

§9.5.1consules profecti ad Pontium in conloquium, cum de foedere victor agitaret, negarunt iniussu populi foedus fieri posse nec sine fetialibus caerimoniaque alia sollemni.
执政官们前往庞提乌斯处进行会谈,当战胜国讨论缔结条约时,他们声称未经人民的命令不能缔结条约,且不能没有神圣使者和其它庄严的仪式。
§9.5.2itaque non, ut vulgo credunt Claudiusque etiam scribit, foedere pax Caudina, sed per sponsionem facta est.
因此,凯乌迪乌姆的和约并非像人们普遍认为的那样、以及克劳狄乌斯所写的那样是通过条约达成的,而是通过保证达成的。
§9.5.3quid enim aut sponsoribus in foedere opus esset aut obsidibus, ubi precatione res transigitur, per quem populum fiat, quo minus legibus dictis stetur, ut eum ita Iuppiter feriat, quem ad rodum a fetialibus porcus feriatur?
因为如果在条约中,事情是通过祈祷来解决的,那么为什么还需要保证人或人质呢? 那祈祷是说,无论哪个民族导致不遵守已宣布的条款,朱庇特就以神圣使者击打猪的方式击打那个民族。
§9.5.4spoponderunt consules, legati, quaestores, tribuni militum, nominaque omniur, qui spoponderunt, extant, ubi, si ex foedere acta res esset, praeterquam duorum fetialium non extarent; §9.5.5et propter necessariam foederis dilationem obsides etiam sescenti equites imperati, qui capite luerent, si pacto non staretur.
执政官、使节、财务官、军职论坛官都作出了保证,所有作出保证者的名字都流传了下来,而如果是根据条约行事,除了两位神圣使者的名字外,是不会流传下来其他人的;并且由于条约不得不推迟,还要求提供六百名骑士作为人质,如果不遵守协议,他们将以性命偿还。
§9.5.6tempus inde statutum tradendis obsidibus exercituque inermi mittendo.
随后规定了移交人质和遣送解除武装的军队的时间。
Redintegravit luctum in castris consulum adventus, ut vix ab iis abstinerent ranus, quorum temeritate in eum locum deducti essent, quorum ignavia foedius inde, quam venissent, abituri: §9.5.7illis non ducem locorum, non exploratorem fuisse; beluarum modo caecos in foveam lapsos.
执政官们的到来使营地重新陷入悲哀,以至于士兵们几乎要对他们动手,因为正是由于他们的轻率,士兵们才被带到了这个地方,而由于他们的懦弱,他们将以比来时更可耻的方式离开这里:抱怨说,执政官们既没有地方向导,也没有侦察兵;他们就像野兽一样盲目地掉进了陷阱。
§9.5.8alii alios intueri, contemplari arma mox tradenda et inermes futuras dextras obnoxiaque corpora hosti; proponere sibimet ipsi ante oculos iugum hostile et ludibria victoris et vultus superbos et per armatos inermium iter, §9.5.9inde foedi agminis miserabilem viam per sociorum urbes, reditum in patriam ad parentes, quo saepe ipsi maioresque eorum triumphantes venissent: §9.5.10se solos sine vulnere, sine ferro, sine acie victos; sibi non stringere licuisse gladios, non manum cum hoste conferre; sibi nequiquam animos datos.
他们面面相觑,注视着即将交出的武器、即将失去武装的右手以及任由敌人处置的身体;他们脑海中浮现出敌人的轭、战胜者的嘲弄、傲慢的面容、以及无武装者在武装者中间穿行的行军,随后是这支可耻队伍穿过盟友城市的悲惨旅程,以及回到祖国、回到父母身边的情景——他们自己和他们的祖先过去常常带着凯旋的荣耀来到那里:唯独他们没有受伤,没有动用铁器,没有经过交战就战败了;他们不被允许拔出剑来,不被允许与敌人交手;赋予他们的勇气是徒劳的。
haec frementibus hora fatalis ignominiae advenit, §9.5.11omnia tristiora experiundo factura, quam quae praeceperant animis.
在他们的抱怨中,那注定的耻辱时刻到来了,这一时刻在实际体验中将使一切变得比他们预期的还要悲惨。
§9.5.12iam primum cum singulis vestimentis inermes extra vallum exire iussi, et primi traditi obsides atque in custodiam abducti.
此时,首先他们被命令每人只穿一件衣服、卸下武装走出土垒,首先移交了人质并将其带走监禁。
§9.5.13tum a consulibus abire lictores iussi paludamentaque detracta: §9.5.14id tantam inter ipsos, qui paulo ante eos exsecrantes dedendos lacerandosque censuerant, miserationem fecit, ut suae quisque condicionis oblitus ab illa deformatione tantae maiestatis velut ab nefando spectaculo averteret oculos.
随后执政官们被命令让随从官离去,他们的将领斗篷也被剥下:这在那些不久前还在咒骂他们、认为应当将他们交出并撕碎的人中间激起了如此巨大的同情,以至于每个人都忘记了自己的处境,从那极大尊严的毁坏中转过眼去,仿佛是在看一出令人不忍直视的惨剧。

词汇与语法注释

  1. §9.5.3quid enim aut sponsoribus in foedere opus esset aut obsidibus — quid... opus esset 是过去时态的疑虑虚拟语气(或称 deliberative subjunctive),用于反问句中以表达强烈的否定:“在条约中怎么会有对保证人或人质的需要呢?(意即根本不需要)”。
  2. §9.5.3per quem populum fiat, quo minus legibus dictis stetur — 间接问句中的 fiat 采用虚拟语气,源自 per aliquem fit, quo minus...(因某人的原因导致某事被阻碍)的句式。quo minus 从句中的 stetur 是无人称被动语态,意为“遵守(所宣布的条款)”。
  3. §9.5.4praeterquam duorum fetialium non extarent — 条件句主句中的未完成过去时虚拟语气 non extarent 表示对过去事实的虚拟(事实上现在有许多名字流传了下来)。
  4. §9.5.6quorum ignavia foedius inde, quam venissent, abituri — abituri 是主动将来分词,表示士兵们主观上的意图或即将面临的命运。此处亦可理解为省略了 essent 的 abituri essent(他们即将离去)。
  5. §9.5.11omnia tristiora experiundo factura — factura 是主动将来分词的阴性单数主格,修饰前文的主语 hora(时刻)。experiundo 是夺格动名词,表示方式或手段(通过体验)。
  6. §9.5.14qui paulo ante eos exsecrantes dedendos lacerandosque censuerant — 动形容词(gerundive)dedendos 和 lacerandos 作为以 eos(执政官们)为宾语的动词 censuerant 的宾语补足语,表示“主张应当将他们交出并撕碎”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §9.5.1-9.5.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:9.5.1-9.5.14

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。