§9.5.1consules profecti ad Pontium in conloquium, cum de foedere victor agitaret, negarunt iniussu populi foedus fieri posse nec sine fetialibus caerimoniaque alia sollemni.
執政官たちは会談のためにポンティウスのもとへ赴いたが、勝者が条約について論じていたとき、民衆の命令なしには、またフェティアリス僧やその他の厳粛な儀式なしには、条約は結ばれ得ないと否定した。
§9.5.2itaque non, ut vulgo credunt Claudiusque etiam scribit, foedere pax Caudina, sed per sponsionem facta est.
したがって、一般に信じられており、クラウディウスもまた書いているように条約によってではなく、保証によってカウディウムの和平は結ばれたのである。
§9.5.3quid enim aut sponsoribus in foedere opus esset aut obsidibus, ubi precatione res transigitur, per quem populum fiat, quo minus legibus dictis stetur, ut eum ita Iuppiter feriat, quem ad rodum a fetialibus porcus feriatur?
というのも、条約においてなぜ保証人や人質が必要であろうか。 そこでは、祈願によって事が執り行われるのであり、どの民のせいで定められた条件が守られないことになるにせよ、ユピテルがその民を、ちょうどフェティアリス僧によって子豚が打たれるのと同じように打つように、と祈願されるのであるから。
§9.5.4spoponderunt consules, legati, quaestores, tribuni militum, nominaque omniur, qui spoponderunt, extant, ubi, si ex foedere acta res esset, praeterquam duorum fetialium non extarent;
執政官、使節、財務官、軍事護民官たちが保証し、保証したすべての者たちの名前が残っている。 もし条約に基づいて事が執り行されていたならば、そこには二人のフェティアリス僧以外には残っていなかったであろうに。
§9.5.5et propter necessariam foederis dilationem obsides etiam sescenti equites imperati, qui capite luerent, si pacto non staretur.
そして条約の不可避な遅延のために、もし合意が守られないならば命をもって償うべき人質として、さらに六百人の騎士が要求された。
§9.5.6tempus inde statutum tradendis obsidibus exercituque inermi mittendo.
その後、人質の引き渡しと武器を持たない軍隊の送り出しのための期限が定められた。
Redintegravit luctum in castris consulum adventus, ut vix ab iis abstinerent ranus, quorum temeritate in eum locum deducti essent, quorum ignavia foedius inde, quam venissent, abituri:
執政官たちの帰還は、陣営に悲しみを新たにし、彼らに対して手を出さずにはいられないほどであった。 彼らの軽率さによって自分たちはその場所に導かれ、彼らの卑怯さによって、来たときよりも屈辱的な形でそこから立ち去ることになっていたからである。
§9.5.7illis non ducem locorum, non exploratorem fuisse;
彼らには土地の案内人も斥候もいなかった。
beluarum modo caecos in foveam lapsos.
獣のように盲目的に、落とし穴に落ちてしまったのだ、と。
§9.5.8alii alios intueri, contemplari arma mox tradenda et inermes futuras dextras obnoxiaque corpora hosti;
ある者は他者を見つめ、間もなく引き渡されるべき武器、無防備になるであろう右手、そして敵に身を委ねることになる肉体を凝視していた。
proponere sibimet ipsi ante oculos iugum hostile et ludibria victoris et vultus superbos et per armatos inermium iter,
彼らは自分自身の眼前に描き出していた。 敵の軛を、勝者の嘲りを、傲慢な表情を、そして武装した者たちの間を武器を持たない者たちが進む道行きを。
§9.5.9inde foedi agminis miserabilem viam per sociorum urbes, reditum in patriam ad parentes, quo saepe ipsi maioresque eorum triumphantes venissent:
さらには、同盟市の都市を通る、あの見苦しい隊列の哀れな道行きを、そして、かつて自分たちや先祖がしばしば凱旋して帰ってきた、祖国の親たちのもとへの帰還を。
§9.5.10se solos sine vulnere, sine ferro, sine acie victos;
自分たちだけが、傷もなく、武器も交えず、戦闘も交えずに敗北したのだ、と。
sibi non stringere licuisse gladios, non manum cum hoste conferre;
自分たちは剣を抜くことも、敵と刃を交えることも許されなかった、と。
sibi nequiquam animos datos.
自分たちに勇気が与えられたのは無駄であった、と。
haec frementibus hora fatalis ignominiae advenit,
このように憤る彼らのもとに、不名誉の宿命の時間が到来した。
§9.5.11omnia tristiora experiundo factura, quam quae praeceperant animis.
それは、実際に体験することによって、心の中で予期していたよりもすべてをより悲惨なものにしようとしていた。
§9.5.12iam primum cum singulis vestimentis inermes extra vallum exire iussi, et primi traditi obsides atque in custodiam abducti.
さてまず、各自一枚の衣類をまとって、武器を持たずに土塁の外へ出るよう命じられ、まず最初に人質たちが引き渡され、監禁場所へと連行された。
§9.5.13tum a consulibus abire lictores iussi paludamentaque detracta:
次いで、執政官たちのもとからリクトルたちが立ち去るよう命じられ、将軍のマントが剥ぎ取られた。
§9.5.14id tantam inter ipsos, qui paulo ante eos exsecrantes dedendos lacerandosque censuerant, miserationem fecit, ut suae quisque condicionis oblitus ab illa deformatione tantae maiestatis velut ab nefando spectaculo averteret oculos.
このことが、少し前には彼らを呪い、引き渡されて八つ裂きにされるべきだと主張していたまさにその者たちの間に、非常に大きな同情を生み出したので、各人が自らの窮状を忘れて、これほどの大いなる尊厳の貶められ方から、あたかも忌まわしい見世物からであるかのように目を背けるほどであった。