Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §9.45.1-9.45.18

萨姆尼乌姆和约的恢复与埃奎人的覆灭

第 483 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

萨姆尼乌姆人求和并与罗马恢复旧约。随后,罗马由于埃奎人曾援助萨姆尼乌姆人而转而对其动武,将其近乎斩尽杀绝,此举震慑了周围诸族并使其纷纷前来求和同盟。

§9.45.1P. Sulpicio Saverrione P. Sempronio Sopho consulibus Samnites, seu finem seu dilationem belli quaerentes, legatos de pace Romam misere.
在普布利乌斯·苏尔皮基乌斯·Saverrio和普布利乌斯·塞姆普罗尼乌斯·Sophus担任执政官期间,萨姆尼乌姆人为了寻求战争的终结或延期,向罗马派出了求和使者。
§9.45.2quibus suppliciter agentibus responsum est, nisi saepe bellum parentes pacem petissent Samnites, oratione ultro citro habita de pace transigi potuisse; nunc, quando verba vana ad id locorum fuerint, rebus standum esse.
对这些苦苦哀求的使者,罗马方面作出了答复:如果不是萨姆尼乌姆人经常在准备战争的同时又来求和,双方本可以通过互相商谈来达成和平条约;但现在,既然言辞在过去一直都是虚妄的,那就必须以事实为准。
§9.45.3P. Sempronium consulem cum exercitu brevi in Samnio fore; eum, ad bellum pacemne inclinent animi, falli non posse; §9.45.4conperta omnia senatui relaturum; decedentem ex Samnio consulem legati sequerentur.
执政官普布利乌斯·塞姆普罗尼乌斯不久就将率军抵达萨姆尼乌姆;对于他们的内心究竟是倾向于战争还是和平,他是绝不会被欺骗的;在查明一切后,他会将情况向元老院汇报;使者们应当随同这位从萨姆尼乌姆撤离的执政官一同前往。
eo anno cum pacatum Samnium exercitus Romanus benigne praebito commeatu peragrasset, foedus antiquum Samnitibus redditum.
那一年,当罗马军队在获得友好提供的粮饷后,穿过了已归于和平的萨姆尼乌姆时,古老的条约被重新给予了萨姆尼乌姆人。
ad Aequos inde, §9.45.5veteres hostes, ceterum per multos annos sub specie infidae pacis quietos, versa arma Romana, quod incolumi Hernico nomine missitaverant simul cum iis Samniti auxilia
随后,针对埃奎人—— 这是一群古老的敌人,但在许多年中,他们一直在虚假的和平表象下保持沉默。
§9.45.6et post Hernicos subactos universa prope gens sine dissimulatione consilii publici ad hostes desciverat; §9.45.7et postquam icto Romae cum Samnitibus foedere fetiales venerant res repetitum, temptationem aiebant esse, ut terrore incusso belli Romanos se fieri paterentur, quod quanto opere optandum foret, Hernicos docuisse, cum, quibus licuerit, suas leges Romanae civitati praeoptaverint; §9.45.8quibus legendi, quid mallent, copia non fuerit, pro poena necessariam civitatem fore.
如今罗马转而对其动武,因为当赫尔尼基人的名势还完整无损时,他们曾多次与赫尔尼基人一起向萨姆尼乌姆人派遣援军,而且在赫尔尼基人被征服后,几乎整个部族都毫不隐瞒其官方决定,倒向了敌人;此外,在罗马与萨姆尼乌姆人缔结条约之后,当祭司们前来要求赔偿时,他们声称这不过是一种试探,目的是为了通过灌输对战争的恐惧,迫使他们屈服并成为罗马人;而这件事情是多么值得向往,赫尔尼基人已经证明了,因为当他们被允许选择时,他们宁愿选择自己的法律,而不愿要罗马的公民权;对于那些没有机会选择自己所偏好之物的人来说,强加的公民权将等同于一种惩罚。
ob haec vulgo in conciliis iactata populus Romanus bellum fieri Aequis iussit; §9.45.9consulesque ambo ad novum profecti bellum quattuor milia a castris hostium consederunt.
由于这些言论在集会中被广泛传播,罗马人民下令对埃奎人开战;两位执政官都出发前往新的战场,并在距离敌军营地四英里的地方驻扎下来。
§9.45.10Aequorum exercitus, ut qui suo nomine permultos annos inbelles egissent, tumultuario similis, sine ducibus certis, sine imperio, trepidare.
埃奎人的军队因为以自己的名义在许多年里没有进行过战争,其状态犹如乌合之众,没有确定的将领,没有指挥,陷入了惊慌。
§9.45.11alii exeundum in aciem, alii castra tuenda censent; movet plerosque vastatio futura agrorum ac deinceps cum levibus praesidiis urbium relictarum excidia; §9.45.12itaque postquam inter multas sententias una, quae omissa cura communium ad respectum suarum quemque rerum vertit, §9.45.13est audita, ut prima vigilia diversi e castris ad deportanda omnia tuendasque moenibus urbes abirent, cuncti eam sententiam ingenti adsensu accepere.
一些人认为应当出阵迎敌,另一些人则认为应当防守营地;大多数人因田野即将遭到破坏,以及随后那些只留下薄弱守备队的城市将被摧毁而感到动摇;因此,在众多的意见中,有一个意见放弃了对公共事务的关心,转而让每个人只顾及自己的利益,该意见一经提出,即在第一更天时,大家各自分散离开营地,带走所有的财产,退入城墙内保卫城市,所有人均以极大的赞同接受了这一意见。
§9.45.14palatis hostibus per agros prima luce Romani signis prolatis in acie consistunt et, ubi nemo obvius ibat, pleno gradu ad castra hostium tendunt.
当敌人在田野间四散奔逃时,清晨罗马人抬起军旗,排列好战阵,见无人迎战,便全速向敌军营地推进。
§9.45.15ceterum postquam ibi neque stationes pro portis nec quemquam in vallo nec fremitum consuetum castrorum animadverterunt, insolito silentio moti metu insidiarum subsistunt.
然而,当他们注意到那里既没有守卫在门前的哨兵,也没有人在城墙上,更没有营地里惯常的喧闹时,异常的安静让他们因害怕埋伏而停下了脚步。
§9.45.16transgressi deinde vallum cum deserta omnia invenissent, pergunt hostem vestigiis sequi.
随后,他们越过土墙,发现到处都已空无一人,便开始顺着足迹追击敌人。
sed vestigia in omnes aeque ferentia partes, ut in dilapsis passim, primo errorem faciebant; §9.45.17post per exploratores conpertis hostium consiliis ad singulas urbes circumferendo bello unum et triginta oppida intra dies quinquaginta omnia oppugnando ceperunt, quorum pleraque diruta atque incensa, nomenque Aequorum prope ad internecionem deletum.
但是足迹向各个方向平均延伸,就像那些四处溃散的人留下的一样,起初给罗马人带来了混乱;后来,通过侦察兵探明了敌人的意图后,罗马人通过将战争引向各个城市,在五十天内通过攻坚夺取了三十一座城镇,其中大部分被拆毁和焚烧,埃奎人的名号几乎被彻底消灭。
de Aequis triumphatum; §9.45.18exemploque eorum clades fuit, ut Marrucini, Marsi, Paeligni, Frentani mitterent Romam oratores pacis petendae amicitiaeque.
罗马人举行了针对埃奎人的凯旋式;他们的覆灭成为了一个典范,使得马鲁奇尼人、马尔西人、帕埃利尼人和弗伦塔尼人向罗马派出了求和与寻求友好的使者。
his populis foedus petentibus datum.
对于这些请求缔结盟约的部族,罗马给予了他们条约。

词汇与语法注释

  1. §9.45.2nisi saepe bellum parentes pacem petissent Samnites, oratione ultro citro habita de pace transigi potuisse — 间接引语中过去反事实条件句的结论主句。在直接引语中本应用直陈式过去时(potuit)或虚拟式过去完成时(potuisset)表示,在此处变为了宾格加不定式结构中的完成时不定式 "potuisse"。条件从句 "nisi...petissent" 表达了原虚拟式。
  2. §9.45.5incolumi Hernico nomine — 由名词和形容词构成的“夺格绝对”结构,省略了分词。在此处表示时间或背景:“当赫尔尼基人的名望(或势力)还完好无损时”。
  3. §9.45.7quod quanto opere optandum foret, Hernicos docuisse — 以关系代词连接词 "quod"(指代前文“成为罗马公民”这一想法)引导的间接引语。主句为宾格加不定式结构 "Hernicos docuisse",而 "quanto opere optandum foret"(那是多么值得向往的事)则是一个带虚拟式未完成过去时的间接疑问句。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §9.45.1-9.45.18. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:9.45.1-9.45.18

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。