§9.38.1dum haec in Etruria geruntur, consul alter C. Marcius Rutilus Allifas de Samnitibus vi cepit.
当这些事在伊特鲁里亚进行时,另一位执政官盖乌斯·马尔基乌斯·鲁蒂卢斯用武力夺取了萨姆奈特人的阿利法埃。
multa alia castella vicique aut deleta hostiliter aut integra in potestatem venere.
许多其他要塞和村庄要么在敌对行动中被摧毁,要么完好无损地归入其统治。
per idem tempus et classis Romana a P. Cornelio, §9.38.2quem senatus maritimae orae praefecerat, in Campaniam acta cum adpulsa Pompeios esset, socii inde navales ad depopulandum agrum Nucerinum profecti, proximis raptim vastatis, unde reditus tutus ad naves esset, dulcedine, ut fit, praedae longius progressi excivere hostes.
大约在同一时间,由普布利乌斯·科尔内利乌斯 ——元老院曾委派他负责海岸防卫——率领的罗马舰队驶往坎帕尼亚,当舰队在庞贝靠岸时,那里的水兵出发去劫掠努凯里亚的领地。 在急忙蹂躏了最近的、有安全退路返回船只的地区之后,正如通常发生的那样,他们被战利品的诱惑吸引到更远的地方,从而惊动了敌人。
§9.38.3palatis per agros nemo obvius fuit, cum occidione occidi possent; redeuntes agmine incauto procul navibus adsecuti agrestes exuerunt praeda, partem etiam occiderunt; quae superfuit caedi trepida multitudo ad naves conpulsa est.
当他们分散在田野间时,没有遇到任何阻碍,尽管当时他们本可以被彻底消灭;当他们在远离船只的地方、以不设防的队列返回时,赶上来的乡民剥夺了他们的战利品,甚至杀死了其中一部分人;从屠杀中幸存下来的惊恐的人群被赶回了船上。
§9.38.4profectio Q. Fabi trans Ciminiam siluam quantum Romae terrorem fecerat, tam laetam famam in Samnium ad hostes tulerat interclusum Romanum exercitum obsideri, cladisque imaginem furculas Caudinas memorabant:
昆图斯·法比乌斯向奇米尼亚森林另一侧的远征,在罗马引起了多么大的恐慌,就在萨姆奈特人那里的敌人中传播了多么令人高兴的谣言:退路被断的罗马军队正被包围。
§9.38.5eadem temeritate avidam ulteriorum semper gentem in saltus invios deductam, saeptam non hostium magis armis quam locorum iniquitatibus esse.
他们还提及卡乌迪姆的夹击,将其作为这场灾难的象征:他们说,由于同样鲁莽,这个总是贪求更远土地的民族被引入了无路的林谷,他们被围困,与其说是被敌人的武器,不如说是被地势的险恶。
iam gaudium invidia quadam miscebatur, §9.38.6quod belli Romani decus ab Samnitibus fortuna ad Etruscos avertisset.
此时,喜悦中已经掺杂了某种嫉妒,因为命运将罗马战争的荣耀从萨姆奈特人转到了伊特鲁里亚人身上。
§9.38.7itaque armis virisque ad opprimendum C. Marcium consulem concurrunt, protinus inde Etruriam per Marsos ac Sabinos petituri, si Marcius dimicandi potestatem non faciat.
因此,他们带着武器和兵力聚集在一起,准备去击溃执政官盖乌斯·马尔基乌斯,如果马尔基乌斯不给他们交战的机会,他们将立即穿过马尔西人和萨宾人的领地前往伊特鲁里亚。
§9.38.8obvius iis consul fuit.
执政官迎击了他们。
dimicatum proelio utrimque atroci atque incerto eventu est, et cum anceps caedes fuisset, adversae tamen rei fama in Romanos vertit ob amissos quosdam equestris ordinis tribunosque militum atque unum legatum et, quod insigne maxime fuit, consulis ipsius vulnus. ob haec etiam aucta fama,
双方进行了一场激烈且胜负未卜的战斗。 尽管死伤相当,但战败的恶名却转到了罗马人身上,因为他们失去了一些骑士阶级的成员、军政官以及一名副官,而最显眼的是执政官本人受了伤。
§9.38.9ut solet, ingens terror patres invasit, dictatoremque dici placebat; nec, quin Cursor Papirius diceretur, in quo tum summa rei bellicae ponebatur, dubium cuiquam erat.
由于这些原因,谣言进一步扩大,正如通常的情况,巨大的恐慌袭击了元老院,大家都赞成指定一位独裁官;而对于指定当时被寄予战争全部希望的帕皮里乌斯·库尔索尔,没有任何人有疑问。
§9.38.10sed nec in Samnium nuntium perferri omnibus infestis tuto posse nec vivere Marcium consulem satis fidebant; alter consul Fabius infestus privatim Papirio erat.
但是,由于沿途全是敌人,他们既不相信能将信使安全送达萨姆奈特,也不十分确信执政官马尔基乌斯还活着;而另一位执政官法比乌斯在私底下与帕皮里乌斯不和。
§9.38.11quae ne ira obstaret bono publico, §9.38.12legatos ex consularium numero mittendos ad eum senatus censuit, qui sua quoque eum, non publica solum auctoritate moverent, ut memoriam simultatium patriae remitteret.
为了不让这种愤怒阻碍国家利益,元元老院决定从执政官级别的人员中派遣使节去见他,让他们不仅以国家的名义,也以他们个人的权威来动员他,使他为了祖国而放弃对私怨的记忆。
§9.38.13profecti legati ad Fabium cum senatus consultum tradidissent adiecissentque orationem convenientem mandatis, consul demissis in terram oculis tacitus ab incertis, quidnam acturus esset, legatis recessit; §9.38.14nocte deinde silentio, ut mos est, L. Papirium dictatorem dixit.
使节们出发去见法比乌斯,当他们递交了元老院决议并发表了符合指示的劝说后,执政官低垂着双眼,沉默不语地离开了那些摸不透他究竟要做什么的使节们;随后,在夜深人静之时,按照惯例,他指定卢基乌斯·帕皮里乌斯为独裁官。
cui cum ob animum egregie victum legati gratias agerent, obstinatum silentium obtinuit ac sine responso ac mentione facti sui legatos dimisit, ut appareret insignem dolorem ingenti conprimi animo.
当使节们因他出色地战胜了自己的私怨而向他致谢时,他保持着顽固的沉默,没有作任何答复,也没有提及自己的行为就遣走了使节,这显然表明,极大的痛苦正在被他强大的内心所压抑。
§9.38.15Papirius C. Iunium Bubulcum magistrum equitum dixit; atque ei legem curiatam de imperio ferenti triste omen diem diffidit, quod Faucia curia fuit principium, duabus insignis cladibus, captae urbis et Caudinae pacis, quod utroque anno eiusdem curiae fuerat principium.
帕皮里乌斯指定盖乌斯·尤尼乌斯·布布尔库斯为骑兵长官;当他提出关于指挥权的库里亚法案时,一个不祥之兆中断了当天的会议,因为法乌基亚库里亚是第一个投票的,该库里亚因两次著名的惨剧(城市陷落和卡乌迪姆和约)而臭名昭著,因为在这两年中都是同一个库里亚最先投票。
§9.38.16Macer Licinius tertia etiam clade, quae ad Cremeram accepta est, abominandam eam curiam facit.
利基尼乌斯·马克尔甚至由于在克雷梅拉遭受的第三次惨剧,使该库里亚变得更加令人深恶痛绝。