Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §9.32.1-9.32.12

埃米利乌斯救援苏特里乌姆与对埃特鲁里亚的激战

第 470 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

执政官埃米利乌斯率军救援被埃特鲁里亚人包围的盟国苏特里乌姆。两军在正午过后展开激战,罗马第二战线的投入摧毁了敌军前线,但双方都付出了极其惨重的伤亡,战斗因日没而结束。

§9.32.1dum haec geruntur in Samnio, iam omnes Etruriae populi praeter Arretinos ad arma ierant, ab oppugnando Sutrio, quae urbs socia Romanis velut claustra Etruriae erat, ingens orsi bellum.
当萨姆尼乌姆进行这些事务时,除了阿雷提乌姆人以外,所有的埃特鲁里亚民族都已拿起武器,他们通过围攻苏特里乌姆开始了一场巨大的战争,该城作为罗马人的盟邦,就像是防卫埃特鲁里亚的关隘。
§9.32.2eo alter consul Aemilius cum exercitu ad liberandos obsidione socios venit.
另一位执政官埃米利乌斯率军来到该地,以解除盟友的包围。
advenientibus Romanis Sutrini commeatus benigne in castra ante urbem posita advexere.
对于抵达的罗马人,苏特里乌姆市民好意地将粮食运到城前设立的营地中。
§9.32.3Etrusci diem primum consultando, maturarent traherentne bellum, traduxerunt.
埃特鲁里亚人第一天都在商议是应当迅速决战还是拖延战争。
postero die, ubi celeriora quam tutiora consilia magis placuere ducibus, sole orto signum pugnae propositum est armatique in aciem procedunt.
次日,当比安全更求迅速的计策更合将领们的心意时,旭日东升,战斗的信号便被悬挂出来,他们全副武装地走向战线。
§9.32.4quod postquam consuli nuntiatum est, extemplo tesseram dari iubet, ut prandeat miles firmatisque cibo viribus arma capiat.
执政官得知此事后,立即下令传达口令,让士兵吃早饭,并在通过食物增强体力后拿起武器。
§9.32.5dicto paretur.
命令得到了服从。
consul, ubi armatos paratosque vidit, signa extra vallum proferri iussit et haud procul hoste instruxit aciem.
执政官看到士兵们已武装并准备就绪,便下令将军旗移到阵壁之外,并在离敌人不远的地方布置了战线。
. aliquamdiu intenti utrimque steterunt expectantes, ut ab adversariis clamor et pugna inciperet;
双方警惕地伫立了许久,等待着敌方发起呼喊并开始战斗。
§9.32.6et prius sol meridie se inclinavit, quam telum hinc aut illinc emissum est.
而且在双方投掷出任何投枪之前,太阳就已经从正午倾斜了。
inde, ne infecta re abiretur, clamor ab Etruscis oritur concinuntque tubae et signa inferuntur; nec segnius a Romanis pugna initur.
随后,免得一事无成就此离去,埃特鲁里亚人那边发出了呼喊,喇叭齐鸣,军旗推进;罗马人也毫不迟疑地投入了战斗。
§9.32.7concurrunt infensis animis; numero hostis, virtute Romanus superat, anceps proelium multos utrimque
他们怀着敌对的决心冲撞在一起;敌人在数量上占优,罗马人在英勇上胜出。 胜负难分的战斗夺去了双方的许多人,并消灭了所有最勇敢的人。
§9.32.8et fortissimum quemque absumit, nec prius inclinata res est, quam secunda acies Romana ad prima signa, integri fessis, successerunt.
战局也没有倾斜,直到罗马的第二战线接替了前线,以生力军换下了疲惫之士。
§9.32.9Etrusci, quia nullis recentibus subsidiis fulta prima acies fuit, ante signa circaque omnes ceciderunt.
埃特鲁里亚人因为第一战线没有得到任何新鲜预备队的支援,全部在前线军旗及周围阵亡。
nullo umquam proelio fugae minus nec plus caedis fuisset, ni obstinatos mori Tuscos nox texisset, ita ut victores prius quam victi pugnandi finem facerent.
如果不是黑夜掩护了那些决意死战的图斯库斯人,任何一场战斗中都不曾有过如此少的逃跑与如此多的屠杀,以至于胜利者比战败者更早停止了战斗。
§9.32.10post occasum solis signum receptui datum est; nocte utroque in castra reditum.
日落之后,下达了退兵信号;夜里双方各自返回营地。
§9.32.11nec deinde quicquam eo anno rei memoria digna apud Sutrium gestum est, quia et ex hostium exercitu prima tota acies deleta uno proelio fuerat subsidiariis modo relictis, vix quod satis esset ad castrorum praesidium, §9.32.12et apud Romanos tantum vulnerum fuit, ut plures post proelium saucii decesserint quam ceciderant in acie.
此后那一年在苏特里乌姆没有发生任何值得铭记的事,因为一方面敌军在一次战斗中整个第一战线就被消灭了,仅剩下预备队,这几乎不足以防守营地;另一方面,罗马人中伤员如此之多,以至于战斗结束后伤重而死的人,比在战场上阵亡的人还要多。

词汇与语法注释

  1. 9.32.1orsi — 异态动词 `ordior`(开始)的完成分词(阳性复数主格)。修饰主句主语 `omnes Etruriae populi`,意为“开始了一场大战的他们”或“他们开始了一场大战并……”。
  2. 9.32.2advenientibus Romanis — 与格。由动词 `advexere`(`advehere`,“运往”)支配,意为“为抵达的罗马人运送粮食”。虽然在理论上也可以解释为夺格绝对结构(“当罗马人抵达时”),但结合动词的格支配,译为与格更为自然。
  3. 9.32.3celeriora quam tutiora consilia — 双重比较级。两个比较级形容词通过 `quam` 连接,表示一种性质超过另一种性质,意为“比安全更求迅速的计策”。
  4. 9.32.6ne infecta re abiretur — 无人称被动结构。不及物动词 `abeo` 的被动语态第三人称单数形式 `abiretur` 在此表示“免得(人们)离去”。`infecta re` 是夺格绝对结构,意为“事情未成”。
  5. 9.32.9nullo umquam proelio fugae minus nec plus caedis fuisset, ni... — 与过去事实相反的虚拟条件句(使用虚拟式过去完成时 `fuisset` 和 `texisset`)。`fugae` 与 `caedis` 分别是修饰比较副词 `minus` 和 `plus` 的部分属格(意为“更少的逃跑”、“更多的杀戮”)。
  6. 9.32.11vix quod satis esset — 虚拟式 `esset`。这是由关系代词 `quod`(先行词被省略)引导的特征(或限制)关系从句,使用虚拟式以表达“几乎不足以……”的限定性语义。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §9.32.1-9.32.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:9.32.1-9.32.12

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。