§9.32.1dum haec geruntur in Samnio, iam omnes Etruriae populi praeter Arretinos ad arma ierant, ab oppugnando Sutrio, quae urbs socia Romanis velut claustra Etruriae erat, ingens orsi bellum.
当萨姆尼乌姆进行这些事务时,除了阿雷提乌姆人以外,所有的埃特鲁里亚民族都已拿起武器,他们通过围攻苏特里乌姆开始了一场巨大的战争,该城作为罗马人的盟邦,就像是防卫埃特鲁里亚的关隘。
§9.32.2eo alter consul Aemilius cum exercitu ad liberandos obsidione socios venit.
另一位执政官埃米利乌斯率军来到该地,以解除盟友的包围。
advenientibus Romanis Sutrini commeatus benigne in castra ante urbem posita advexere.
对于抵达的罗马人,苏特里乌姆市民好意地将粮食运到城前设立的营地中。
§9.32.3Etrusci diem primum consultando, maturarent traherentne bellum, traduxerunt.
埃特鲁里亚人第一天都在商议是应当迅速决战还是拖延战争。
postero die, ubi celeriora quam tutiora consilia magis placuere ducibus, sole orto signum pugnae propositum est armatique in aciem procedunt.
次日,当比安全更求迅速的计策更合将领们的心意时,旭日东升,战斗的信号便被悬挂出来,他们全副武装地走向战线。
§9.32.4quod postquam consuli nuntiatum est, extemplo tesseram dari iubet, ut prandeat miles firmatisque cibo viribus arma capiat.
执政官得知此事后,立即下令传达口令,让士兵吃早饭,并在通过食物增强体力后拿起武器。
§9.32.5dicto paretur.
命令得到了服从。
consul, ubi armatos paratosque vidit, signa extra vallum proferri iussit et haud procul hoste instruxit aciem.
执政官看到士兵们已武装并准备就绪,便下令将军旗移到阵壁之外,并在离敌人不远的地方布置了战线。
. aliquamdiu intenti utrimque steterunt expectantes, ut ab adversariis clamor et pugna inciperet;
双方警惕地伫立了许久,等待着敌方发起呼喊并开始战斗。
§9.32.6et prius sol meridie se inclinavit, quam telum hinc aut illinc emissum est.
而且在双方投掷出任何投枪之前,太阳就已经从正午倾斜了。
inde, ne infecta re abiretur, clamor ab Etruscis oritur concinuntque tubae et signa inferuntur; nec segnius a Romanis pugna initur.
随后,免得一事无成就此离去,埃特鲁里亚人那边发出了呼喊,喇叭齐鸣,军旗推进;罗马人也毫不迟疑地投入了战斗。
§9.32.7concurrunt infensis animis; numero hostis, virtute Romanus superat, anceps proelium multos utrimque
他们怀着敌对的决心冲撞在一起;敌人在数量上占优,罗马人在英勇上胜出。 胜负难分的战斗夺去了双方的许多人,并消灭了所有最勇敢的人。
§9.32.8et fortissimum quemque absumit, nec prius inclinata res est, quam secunda acies Romana ad prima signa, integri fessis, successerunt.
战局也没有倾斜,直到罗马的第二战线接替了前线,以生力军换下了疲惫之士。
§9.32.9Etrusci, quia nullis recentibus subsidiis fulta prima acies fuit, ante signa circaque omnes ceciderunt.
埃特鲁里亚人因为第一战线没有得到任何新鲜预备队的支援,全部在前线军旗及周围阵亡。
nullo umquam proelio fugae minus nec plus caedis fuisset, ni obstinatos mori Tuscos nox texisset, ita ut victores prius quam victi pugnandi finem facerent.
如果不是黑夜掩护了那些决意死战的图斯库斯人,任何一场战斗中都不曾有过如此少的逃跑与如此多的屠杀,以至于胜利者比战败者更早停止了战斗。
§9.32.10post occasum solis signum receptui datum est; nocte utroque in castra reditum.
日落之后,下达了退兵信号;夜里双方各自返回营地。
§9.32.11nec deinde quicquam eo anno rei memoria digna apud Sutrium gestum est, quia et ex hostium exercitu prima tota acies deleta uno proelio fuerat subsidiariis modo relictis, vix quod satis esset ad castrorum praesidium, §9.32.12et apud Romanos tantum vulnerum fuit, ut plures post proelium saucii decesserint quam ceciderant in acie.
此后那一年在苏特里乌姆没有发生任何值得铭记的事,因为一方面敌军在一次战斗中整个第一战线就被消灭了,仅剩下预备队,这几乎不足以防守营地;另一方面,罗马人中伤员如此之多,以至于战斗结束后伤重而死的人,比在战场上阵亡的人还要多。