§9.32.1dum haec geruntur in Samnio, iam omnes Etruriae populi praeter Arretinos ad arma ierant, ab oppugnando Sutrio, quae urbs socia Romanis velut claustra Etruriae erat, ingens orsi bellum.
삼니움에서 이러한 일들이 벌어지고 있는 동안, 아레티움 인들을 제외한 에트루리아의 모든 민족들이 이미 무기를 들고 일어섰으니, 그들은 로마인들에게 동맹 도시이자 에트루리아의 관문과도 같은 곳이었던 수트리움을 공략하는 데서부터 거대한 전쟁을 시작한 터였다.
§9.32.2eo alter consul Aemilius cum exercitu ad liberandos obsidione socios venit.
그곳으로 다른 집정관 에밀리우스가 동맹시를 포위망에서 구하기 위해 군대를 거느리고 찾아왔다.
advenientibus Romanis Sutrini commeatus benigne in castra ante urbem posita advexere.
도착한 로마인들에게 수트리움 시민들은 도시 앞에 설치된 진영으로 친절하게 식량을 실어 날랐다.
§9.32.3Etrusci diem primum consultando, maturarent traherentne bellum, traduxerunt.
에트루리아인들은 첫째 날을 전쟁을 서두를 것인가 아니면 끌 것인가를 논의하는 데 보냈다.
postero die, ubi celeriora quam tutiora consilia magis placuere ducibus, sole orto signum pugnae propositum est armatique in aciem procedunt.
다음 날, 안전하기보다는 신속한 계책이 지도자들의 마음에 더 들게 되자, 해가 뜨자마자 전투의 신호가 내걸렸고 그들은 무장한 채 전열로 나아갔다.
§9.32.4quod postquam consuli nuntiatum est, extemplo tesseram dari iubet, ut prandeat miles firmatisque cibo viribus arma capiat.
이 일이 집정관에게 보고되자, 그는 즉시 군인들이 식사를 하고 식물로 힘을 돋운 뒤 무기를 잡도록 명령(암호)을 전달하라고 지시했다.
§9.32.5dicto paretur.
명령은 충실히 이행되었다.
consul, ubi armatos paratosque vidit, signa extra vallum proferri iussit et haud procul hoste instruxit aciem.
집정관은 무장하고 준비를 마친 군인들을 보자, 군기를 진영 밖으로 전진시키라 명령하고 적에게서 멀지 않은 곳에 전열을 갖추었다.
. aliquamdiu intenti utrimque steterunt expectantes, ut ab adversariis clamor et pugna inciperet;
한동안 양측은 긴장한 채 꼿꼿이 서서, 상대방에서 먼저 외침을 지르고 전투가 시작되기를 기다렸다.
§9.32.6et prius sol meridie se inclinavit, quam telum hinc aut illinc emissum est.
그리고 이쪽저쪽에서 창이 한 대도 던져지기 전에, 태양은 이미 남중에서 기울었다.
inde, ne infecta re abiretur, clamor ab Etruscis oritur concinuntque tubae et signa inferuntur;
그 뒤, 아무 일도 이루지 못하고 떠나지 않도록 에트루리아인들 쪽에서 함성이 일고 나팔들이 일제히 울리며 군기가 전진되었다.
nec segnius a Romanis pugna initur.
로마인들 역시 결코 둔하게 굴지 않고 싸움을 시작했다.
§9.32.7concurrunt infensis animis;
그들은 적대적인 마음으로 격돌했다.
numero hostis, virtute Romanus superat, anceps proelium multos utrimque
수는 적이 많았고 용맹은 로마인이 앞섰다. 승패를 가릴 수 없는 전투는 양측에서 많은 이들을, 그리고 가장 용맹한 자들을 남김없이 앗아갔다.
§9.32.8et fortissimum quemque absumit, nec prius inclinata res est, quam secunda acies Romana ad prima signa, integri fessis, successerunt.
로마의 제2전열이 지친 자들을 대신하여 신선한 병력으로서 제1선의 군기로 교대해 들어가기 전까지는 전세가 기울지 않았다.
§9.32.9Etrusci, quia nullis recentibus subsidiis fulta prima acies fuit, ante signa circaque omnes ceciderunt.
에트루리아인들은 제1전열을 지원해 줄 새로운 예비 병력이 전혀 없었기 때문에, 군기 앞과 그 주변에서 모두 전사했다.
nullo umquam proelio fugae minus nec plus caedis fuisset, ni obstinatos mori Tuscos nox texisset, ita ut victores prius quam victi pugnandi finem facerent.
만약 죽기로 결심한 투스쿠스 인들을 밤이 가려주지 않았더라면, 그 어떤 전투에서도 이보다 적은 도망과 이보다 많은 도륙이 있지는 않았을 것이다. 그 결과 승자들이 패자들보다 먼저 전투를 끝마칠 정도였다.
§9.32.10post occasum solis signum receptui datum est;
일몰 후에 퇴각 신호가 내려졌다.
nocte utroque in castra reditum.
밤이 되자 양측 모두 각각의 진영으로 돌아갔다.
§9.32.11nec deinde quicquam eo anno rei memoria digna apud Sutrium gestum est, quia et ex hostium exercitu prima tota acies deleta uno proelio fuerat subsidiariis modo relictis, vix quod satis esset ad castrorum praesidium, §9.32.12et apud Romanos tantum vulnerum fuit, ut plures post proelium saucii decesserint quam ceciderant in acie.
그리고 그 해에는 수트리움 근처에서 더 이상 기록에 남을 만한 일이 벌어지지 않았는데, 한편으로는 단 한 번의 전투로 적군의 제1전열 전체가 전멸하고 단지 예비 병력만 남겨졌을 뿐인데 이는 진영 수비에 겨우 충분할 정도였기 때문이며, 다른 한편으로는 로마인들 사이에서도 부상자가 너무나 많아, 전투 후에 부상으로 사망한 이들이 전열에서 전사한 자들보다 더 많았을 정도였기 때문이다.