Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §9.11.1-9.11.13

蓬提乌斯拒绝移交与释放俘虏

第 449 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

萨姆奈特人领袖蓬提乌斯拒绝了波斯图米乌斯虚伪的移交,并严厉谴责罗马人违背契约。他命令释放罗马士兵,让他们安然无恙地返回营地。

§9.11.1tum Pontius “nec ego istam deditionem accipiam” inquit, “nec Samnites ratam habebunt.
此时,蓬提乌斯说道:“我既不接受你们的那种移交,萨姆奈特人也不会承认它是有效的。
§9.11.2quin tu, Spuri Postumi, si deos esse censes, aut omnia inrita facis aut pacto stas?
斯普里乌斯·波斯图米乌斯啊,如果你相信神明存在,为什么不要么宣布一切作废,要么遵守契约呢?
§9.11.3Samniti populo omnes, quos in potestate habuit, aut pro iis pax debetur.
萨姆奈特人民应当得到他们曾控制过的所有人,或者作为替代,得到和平。
sed quid ego te appello, qui te captum victori cum qua potes fide restituis? populum Romanum appello, quem si sponsionis ad furculas Caudinas factae paenitet, restituat legiones intra saltum, quo saeptae fuerunt.
但我为什么要质问你呢? 你不过是个俘虏,却用你那所谓的信用将自己交还给胜者。 我向罗马人民呼吁:如果他们对在考丁峡谷所作的保证感到后悔,就应当把军团送回他们曾被包围的峡谷内部。
§9.11.4nemo quemquam deceperit; omnia pro infecto sint; recipiant arma, quae per pactionem tradiderunt; redeant in castra sua; quidquid pridie habuerunt, quam in conloquium est ventum, habeant: tum bellum et fortia consilia placeant, tum sponsio et pax repudietur.
谁也不要欺骗谁;让一切都像没发生过一样;让他们收回因协议而交出的武器;让他们回到自己的营地;让他们拥有我们在举行会谈的前一天他们所拥有的一切:到那时再去喜欢战争和勇敢的决断吧,到那时再去拒绝保证与和平吧。
§9.11.5ea fortuna, iis locis, quae ante pacis mentionem habuimus, geramus bellum, nec populus Romanus consulum sponsionem nec nos fidem populi Romani accusemus.
让我们在提及和平之前我们所拥有的那种命运、那些地方进行战争,罗马人民不要指责执政官们的保证,我们也不要指责罗马人民的信用。
§9.11.6numquamne causa defiet, cur victi pacto non stetis? obsides Porsinnae dedistis: furto eos subduxistis; auro civitatem a Gallis redemistis: inter accipiendum aurum caesi sunt; §9.11.7pacem nobiscum pepigistis, ut legiones vobis captas restitueremus: eam pacem inritam facitis.
你们战败时不遵守协议,难道永远不缺少借口吗? 你们曾向波辛纳交付人质,却偷偷把他们带走;你们曾用黄金向高卢人赎回国家,却在他们收受黄金时将他们杀害;你们与我们缔结和平,以便我们向你们归还被俘的军团:如今你们却宣布那场和平无效。
et semper aliquam fraudi speciem iuris inponitis.
你们总是为欺骗披上某种法律的外衣。
§9.11.8non probat populus Romanus ignominiosa pace legiones servatas; pacem sibi habeat, legiones captas victori restituat: hoc fide, hoc foederibus, hoc fetialibus caerimoniis dignum erat.
罗马人民不赞成通过屈辱的和平来保全军团;那就让他们自己保留和平,把被俘的军团还给胜者吧:这才是配得上信用、配得上条约、配得上宣战祭司仪式的做法。
§9.11.9ut quidem tu, quod petisti per pactionem, habeas, tot cives incolumes, ego pacem, quam hos tibi remittendo pactus sum, non habeam, hoc tu, A. Corneli, hoc vos, fetiales, iuris gentibus dicitis?
奥卢斯·科尔内利乌斯,还有你们这些宣战祭司,难道这就是你们对万民宣示的法律吗:你确实得到了你通过协议所寻求的东西,即如此多安然无恙的公民,而我却不能得到我因放还这些人而与你协议好的和平?
§9.11.10ego vero istos, quos dedi simulatis, nec accipio nec dedi arbitror nec moror, quo minus in civitatem obligatam sponsione commissa iratis omnibus dis, quorum eluditur numen, redeant.
至于我,我既不接受你们虚假移交的那些人,也不认为他们已被移交,更不阻挠他们回到那个因未履行保证而背负债务的国家,即便这会让所有神明发怒,因为神明的神威受到了愚弄。
§9.11.11gerite bellum, quando Sp. Postumius modo legatum fetialem genu perculit.
既然斯普里乌斯·波斯图米乌斯刚才用膝盖撞击了宣战祭司使节,那你们就去进行战争吧。
ita di credent Samnitem civem Postumium, non civem Romanum esse et a Samnite legatum Romanum violatum: eo vobis iustum in nos factum esse bellum.
这样一来,神明就会相信波斯图米乌斯是萨姆奈特公民而非罗马公民,并且是一个罗马使节被一个萨姆奈特人所侵犯:因此你们对我们进行的战争就变得正义了!
§9.11.12haec ludibria religionum non pudere in lucem proferre et vix pueris dignas ambages senes ac consulares fallendae fidei exquirere.
他们竟然不耻于将这种对宗教的愚弄公之于众,而老者和前执政官们为了背弃信用,竟然寻找连小孩子都不屑一顾的狡辩!
§9.11.13i, lictor, deme vincla Romanis; moratus sit nemo, quo minus, ubi visum fuerit, abeant.
“去吧,侍从,解开罗马人的绑绳;谁也不要阻挠他们,让他们随时可以离去。
” et illi quidem, forsitan et publica, sua certe liberata fide ab Caudio in castra Romana inviolati redierunt.
”而他们确实——即便国家的信用还未可知,但他们个人的信用无疑已得到解脱——安然无恙地从考丁回到了罗马营地。

词汇与语法注释

  1. 9.11.3quem si sponsionis ... paenitet — 非人称动词 paenitet 的句法。该动词以宾格表示感受情感的主体(quem,指代先行词 populum Romanum),以属格表示产生情感的原因(sponsionis)。字面意思是“如果关于该保证让罗马人民感到后悔”,译为“如果他们对保证感到后悔”。
  2. 9.11.9ut quidem tu ... habeas ... ego ... non habeam — ut 从句(habeas 和 non habeam)作为同位语名词从句,具体说明主句中的指示代词 hoc(支配部分性属格 iuris)。整体强调了一种荒谬的对比:“你得到了你所寻求的东西……而我却得不到和平……难道这就是法律吗?”
  3. 9.11.12haec ludibria ... non pudere ... exquirere — 叹赏性宾格加不定式(exclamatory accusative and infinitive)句法,用以表达说话者(蓬提乌斯)强烈的愤怒或震惊。前半句中的 non pudere 为非人称不定式,以 haec ludibria proferre 为其主语;后半句的 exquirere 带有名词宾格主语 senes ac consulares(长者与前执政官)。此外,fallendae fidei 是表示目的(为了背弃信用)的动形容词属格。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §9.11.1-9.11.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:9.11.1-9.11.13

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。