Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §9.11.1-9.11.13

ポンティウスの引き渡し拒否と捕虜解放

449 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

サムニウム人の指導者ポンティウスは、ポストゥミウスらによる欺瞞的な引き渡しを拒絶し、ローマ側の条約不履行を痛烈に非難する。彼はローマ兵たちの縛りを解いて全員を無傷のまま帰還させる。

§9.11.1tum Pontius “nec ego istam deditionem accipiam” inquit, “nec Samnites ratam habebunt.
そのときポンティウスは言った。 「私はそのような引き渡しを受け入れはしないし、サムニウム人もそれを有効とは認めないだろう。
§9.11.2quin tu, Spuri Postumi, si deos esse censes, aut omnia inrita facis aut pacto stas?
スプリウス・ポストゥミウスよ、もしおまえが神々の存在を信じるなら、なぜすべての交渉を無効にするか、さもなければ合意を守るかしないのか。
§9.11.3Samniti populo omnes, quos in potestate habuit, aut pro iis pax debetur.
サムニウムの民に対しては、かつて彼らが支配下に置いていたすべての者たちが返還されるべきか、さもなければその代わりに和平が保障されるべきなのだ。
sed quid ego te appello, qui te captum victori cum qua potes fide restituis? populum Romanum appello, quem si sponsionis ad furculas Caudinas factae paenitet, restituat legiones intra saltum, quo saeptae fuerunt.
しかし、捕虜の身でありながら、自分ができる限りのいかがわしい誠実さをもって勝者に我が身を戻そうとしているおまえに対して、なぜ私が訴えねばならないのか。 私はローマの民に訴える。 もし彼らがカウディウムの峡谷でなされた保証を後悔しているならば、軍団を彼らが包囲されていたあの峡谷の内部へと戻すべきだ。
§9.11.4nemo quemquam deceperit;
誰も誰をも欺いてはならない。
omnia pro infecto sint;
すべてのことが行われなかったものとされよ。
recipiant arma, quae per pactionem tradiderunt;
彼らは合意によって引き渡した武器を受け取り、自らの陣営に戻るがよい。
redeant in castra sua;
会談が持たれた日の前日に彼らが所有していたものを、すべて所有するがよい。
quidquid pridie habuerunt, quam in conloquium est ventum, habeant: tum bellum et fortia consilia placeant, tum sponsio et pax repudietur.
そのうえで、戦争や勇敢な策を好むなり、保証や和平を拒絶するなりすればよい。
§9.11.5ea fortuna, iis locis, quae ante pacis mentionem habuimus, geramus bellum, nec populus Romanus consulum sponsionem nec nos fidem populi Romani accusemus.
和平の言及がなされる前に私たちが置いていたのと同じ境遇、同じ場所で、私たちは戦争を行おう。 ローマ民衆が執政官たちの保証を責めることも、私たちがローマ民衆の信義を責めることもないようにしよう。
§9.11.6numquamne causa defiet, cur victi pacto non stetis? obsides Porsinnae dedistis: furto eos subduxistis;
おまえたちが敗北したときに合意を守らない理由が、尽きることがあるだろうか。 おまえたちはポルシンナに人質を引き渡したが、それを盗み出した。
auro civitatem a Gallis redemistis: inter accipiendum aurum caesi sunt;
ガリア人から金で国家を贖ったが、金を受け取っている最中に彼らは殺害された。
§9.11.7pacem nobiscum pepigistis, ut legiones vobis captas restitueremus: eam pacem inritam facitis.
おまえたちは、私たちが捕虜となった軍団をおまえたちに返還するようにと、私たちと和平を結んだ。 その和平をおまえたちは無効にする。
et semper aliquam fraudi speciem iuris inponitis.
そしておまえたちは、欺瞞に対して常に何かしら法的な体裁を被せるのだ。
§9.11.8non probat populus Romanus ignominiosa pace legiones servatas;
ローマ民衆は、不名誉な和平によって軍団が救われたことを良しとしない。
pacem sibi habeat, legiones captas victori restituat: hoc fide, hoc foederibus, hoc fetialibus caerimoniis dignum erat.
ならば、和平は自分たちだけのものとし、捕虜となった軍団を勝者に返還するがよい。 これこそが信義に、条約に、フェティアリスの儀礼にふさわしいことであった。
§9.11.9ut quidem tu, quod petisti per pactionem, habeas, tot cives incolumes, ego pacem, quam hos tibi remittendo pactus sum, non habeam, hoc tu, A. Corneli, hoc vos, fetiales, iuris gentibus dicitis?
アウルス・コルネリウスよ、そしてフェティアリス神官たちよ、おまえが合意を通じて求めたもの、すなわちこれほど多くの無傷の市民を手に入れながら、私はこれらの者たちをおまえたちに送り返すことで取り決めた和平を手に入れない、このようなことが、おまえたちの諸民族に説く「法」なのか。
§9.11.10ego vero istos, quos dedi simulatis, nec accipio nec dedi arbitror nec moror, quo minus in civitatem obligatam sponsione commissa iratis omnibus dis, quorum eluditur numen, redeant.
だが私は、おまえたちが引き渡したと見せかけている者たちを受け入れもしないし、引き渡されたとも思わない。 また、彼らが、神性を愚弄され怒れるすべての神々の怒りを買いながら、不履行に終わった保証によって義務を負わされた国家へと戻るのを妨げることもしない。
§9.11.11gerite bellum, quando Sp. Postumius modo legatum fetialem genu perculit.
戦争をするがよい、スプリウス・ポストゥミウスが今しがたフェティアリスの使節を膝で打ったのだからな。
ita di credent Samnitem civem Postumium, non civem Romanum esse et a Samnite legatum Romanum violatum: eo vobis iustum in nos factum esse bellum.
そうすれば神々は、ポストゥミウスはサムニウムの市民でありローマの市民ではないと、そしてローマの使節がサムニウム人によって侵害されたのだと信じるであろう。 それゆえ、おまえたちが私たちに対して行う戦争が正当なものとなったと信じるであろう!
§9.11.12haec ludibria religionum non pudere in lucem proferre et vix pueris dignas ambages senes ac consulares fallendae fidei exquirere.
このような宗教への愚弄を白日の下にさらすことを恥じることもなく、老人であり執政官経験者でもある者たちが、信義を破るために、子供にさえふさわしくないような言い逃れを捜し求めるとは!
§9.11.13i, lictor, deme vincla Romanis;
「行け、刑吏よ、ローマ人たちから縄を解け。
moratus sit nemo, quo minus, ubi visum fuerit, abeant.
彼らが望むときに立ち去るのを、誰も妨げてはならない。
” et illi quidem, forsitan et publica, sua certe liberata fide ab Caudio in castra Romana inviolati redierunt.
」そして彼らは、国家の信義はおそらく、彼ら個人の信義は確実に果たされて、カウディウムからローマの陣営へと、何一つ傷つけられることなく戻っていった。

語釈・文法注

  1. 9.11.3quem si sponsionis ... paenitet — 非人称動詞 paenitet の構文。この動詞は感情を被る主体を対格(quem、先行詞 populum Romanum を指す)、感情の原因を属格(sponsionis)で表す。直訳すると「もしその保証についてローマ民衆を後悔させることがあるなら」となり、日本語では「もし彼らが保証を後悔しているなら」と主動的な表現で訳される。
  2. 9.11.9ut quidem tu ... habeas ... ego ... non habeam — ut節(habeasおよびnon habeam)は、主節の指示代名詞 hoc(部分名詞的属格 iuris を伴う)の内容を具体的に指し示す同格的な名詞節。全体として「おまえが合意によって求めたものを手にする一方で、私が和平を手にしないこと、これが法なのか」という不条理な対比を強調する。
  3. 9.11.12haec ludibria ... non pudere ... exquirere — 主節の動詞を欠いた感嘆的対格不定詞(exclamatory accusative and infinitive)構文。話者(ポンティウス)の強い憤りや驚きを表す。前半の non pudere(非人称動詞)は、haec ludibria proferre(これらの愚弄をさらすこと)を主語とし、後半の exquirere は対格主語 senes ac consulares(老人であり執政官経験者たち)を伴う。また、fallendae fidei は目的(信義を破るため)を表す動形容詞の属格。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §9.11.1-9.11.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:9.11.1-9.11.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。