§8.38.1insequenti anno, Q. Fabio L. Fulvio consulibus, A. Cornelius Arvina dictator et M. Fabius Ambustus magister equitum metu gravioris in Samnio belli — conducta enim pretio a finitimis iuventus dicebatur — intentiore dilectu habito egregium exercitum adversus Samnites duxerunt.
次年,在昆图斯·法比乌斯与卢基乌斯·富尔维乌斯担任执政官期间,独裁官奥卢斯·科尔内利乌斯·阿尔维纳与骑兵长官马尔库斯·法比乌斯·安布斯图斯,由于担心萨姆奈特会发生更严重的战争——因为传言邻国青年被重金雇佣——进行了更严格的征兵,并率领一支精锐军队迎击萨姆奈特人。
§8.38.2castra in hostico incuriose ita posita, tamquam procul abesset hostis, cum subito advenere Samnitium legiones tanta ferocia, ut vallum usque ad stationem Romanam inferrent.
他们在敌方领土上粗心大意地安设了营地,仿佛敌人远在天边,这时萨姆奈特人的军团突然以极其凶猛的势头逼近,甚至将他们的防御工事推进到了罗马人的岗哨前。
nox iam adpetebat; §8.38.3id prohibuit munimenta adoriri; nec dissimulabant orta luce postero die facturos.
夜幕已经降临;这阻止了敌人袭击防御工事;但他们毫不掩饰将在次日黎明时分发动攻击。
dictator ubi propiorem spe dimicationem vidit, §8.38.4ne militum virtuti damno locus esset, ignibus crebris relictis, qui conspectum hostium frustrarentur, silentio legiones educit; nec tamen fallere propter propinquitatem castrorum potuit.
独裁官看到战斗比预想的更早临近,为了不让士兵们的英勇遭受无谓的损失,他留下了许多篝火以迷惑敌人的视线,在静默中率领军团撤离;然而,由于营地距离过近,他们无法避开敌人的注意。
§8.38.5eques extemplo insecutus ita institit agmini, ut, donec lucesceret, proelio abstineret; §8.38.6ne pedestres quidem copiae ante lucem castris egressae;
骑兵立即追击,紧紧咬住行军队伍,以至于在天亮之前他们虽克制未交战,但一直紧逼;甚至步兵部队在天亮前也没有离开营地。
eques luce demum ausus incursare in hostem carpendo novissimos premendoque iniquis ad transitum locis agmen detinuit.
骑兵直到天亮才敢对敌人发起袭击,通过袭扰后卫并把队伍阻截在不利于通过的地方,拖延了行军。
interim pedes equitem adsecutus; et totis iam copiis Samnis urgebat.
与此同时,步兵追上了骑兵;萨姆奈特人此时正以全军之势步步逼近。
§8.38.7tum dictator, postquam sine magno incommodo progredi non poterat, eum ipsum, in quo constiterat, locum castris dimetari iussit.
这时独裁官看到在没有重大损失的情况下无法继续前进,便下令在他们立足的那个地方丈量并建造营地。
id vero, circumfuso undique equitatu, ut vallum peteretur opusque inciperet, fieri non poterat.
但是,由于骑兵四面包围,他们无法接近防壁并开始工程。
§8.38.8itaque ubi neque eundi neque manendi copiam esse videt, instruit aciem inpedimentis ex agmine remotis.
因此,当他看到既无法前进也无法停留时,便在将辎重从行军队伍中移开后,排好了战阵。
instruunt contra et hostes, et animis et viribus pares.
敌人也排好阵势迎战,在士气和兵力上都与罗马人旗鼓相当。
§8.38.9auxerat id maxime animos, quod ignari, loco iniquo non hosti cessum, velut fugientes ac territos terribiles ipsi secuti fuerant.
最能激发敌人斗志的是:他们不知道罗马人的退却是因为地形不利而非惧怕敌人,反而以为自己作为可怕的追击者,正在追击着正在逃跑且惊恐万状的敌人。
§8.38.10id aliquamdiu aequavit pugnam iam pridem desueto Samnite clamorem Romani exercitus pati.
这一误解在一段时间内使战斗保持了均势,因为萨姆奈特人早已不习惯承受罗马军队的呐喊声。
at hercule illo die ab hora diei tertia ad octavam ita anceps dicitur certamen stetisse, ut neque clamor, ut primo semel concursu est sublatus, iteratus sit neque signa promota loco retrove recepta neque recursum ab ulla sit parte.
然而,那天从第三时到第八时,据说战斗一直处于极度胶着的状态,以至于在第一次交锋时发出的呐喊声没有再次重复,军旗既没有向前推进,也没有从原地后退,任何一方也都没有退却。
§8.38.11in suo quisque gradu obnixi, urgentes scutis, sine respiratione ac respectu pugnabant; fremitus aequalis tenorque idem pugnae in defatigationem ultimam aut noctem spectabat.
每个人都在自己的位置上坚持着,用盾牌互相推挤,没有喘息和回头地战斗;呐喊声均匀,战斗的节奏一如既往,仿佛都在等待着极度的疲惫或夜幕的降临。
§8.38.12iam viris vires, iam ferro sua vis, iam consilia ducibus deerant, cum subito Samnitium equites, cum, turma una longius provecta, accepissent inpedimenta Romanorum procul ab armatis sine praesidio, sine munimento stare, aviditate praedae impetum faciunt.
此时士兵们已精疲力竭,刀剑失去了威力,将领们也无计可施,就在这时,萨姆奈特人的骑兵突然——因为其中一个骑兵队前进得更远,得知罗马人的辎重在远离武装士兵的地方,既没有守卫,也没有防御工事——由于对战利品的贪婪而发起了冲击。
quod ubi dictatori trepidus nuntius attulit, §8.38.13“sine modo” inquit, “sese praeda praepediant.
当一名慌张的信使将这一消息呈报给独裁官时,他说:“任由他们去吧,让他们自己被战利品束缚住。
” alii deinde super alios diripi passim ferrique fortunas militum vociferabantur.
”随后,一个接一个的人跑来大喊,说士兵们的财物正到处被洗劫和抢夺。
tum magistro equitum accito “vides tu” inquit, §8.38.14“M. Fabi, ab hostium equite omissam pugnam? haerent inpediti inpedimentis nostris.
于是他召来骑兵长官说:“你看到了吗,马尔库斯·法比乌斯,敌人的骑兵已经放弃了战斗? 他们正被我们的辎重死死缠住。
§8.38.15adgredere, quod inter praedandum omni multitudini evenit, dissipatos raros equis insidentes, raros quibus ferrum in manu sit invenies; se equosque dum praeda onerant, caede inermes cruentamque illis praedam redde.
发起进攻吧! 正如在抢劫过程中整个人群都会发生的那样,你会发现他们四处分散,很少有人骑在马上,很少有人手里拿着武器;在他们往自己和马匹上装载战利品时,斩杀这些毫无防备的人,让他们夺去的战利品染满鲜血。
§8.38.16mihi legiones peditumque pugna curae erunt; penes te equestre sit decus.
步兵军团和战斗将由我来负责;骑兵的荣耀就归于你。
”
”