Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §8.23.1-8.23.17

备战萨姆奈特人与普布利利乌斯指挥权的延长

第 421 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

元老院收到执政官关于与萨姆奈特人和平无望的报告,开始着手战争准备。普布利利乌斯的指挥权被延长为代执政官,而独裁官马尔塞鲁斯因被指存在程序瑕疵而被宣布指派无效,最终经过空位期选出新任执政官。

§8.23.1ab utroque consule exiguam spem pacis cum Samnitibus esse certior fit senatus: Publilius duo milia Nolanorum militum et quattuor Samnitium, magis Nolanis cogentibus quam voluntate Graecorum, recepta Palaepoli scripserat Romam, Cornelius: §8.23.2compertum sehabere dilectum indictum a magistratibus universumque Samnium erectum ac vicinos populos, Privernatem Fundanumque et Formianum, haud ambigue sollicitari.
元老院从两位执政官处获悉,与萨姆奈特人和平的希望渺茫:普布利利乌斯写信给罗马说,两千名诺拉士兵和四千名萨姆奈特人,在帕莱波利斯被接纳后(这更多是由于诺拉人的强迫而非希腊人的意愿),已进入城内;康奈利乌斯则写道:自己查明,政务官们已宣布征兵,整个萨姆奈特都已动员起来,邻近的普里韦尔努姆、丰迪和福尔米埃等部族也正明显受到煽动。
§8.23.3ob haec cum legatos mitti placuisset prius ad Samnites, quam bellum fieret, responsum redditur ab Samnitibus ferox.
因此,尽管已决定在开战前先向萨姆奈特人派遣使节,但萨姆奈特人却给出了强硬的答复。
§8.23.4ultro incusabant iniurias Romanorum; neque eo neglegentius ea, quae ipsis obicerentur, purgabant: haud ullo publico consilio auxiliove iuvari Graecos; §8.23.5nec Fundanum Formianumve a se sollicitatos; quippe minime paenitere se virium suarum, si bellum placeat.
他们反而指责罗马人的不义行为;但他们也并未因此便疏于为自己面临的指责进行辩护,声称希腊人并未得到任何官方的决策或援助;丰迪和福尔米埃也未受到他们的煽动;因为如果有人渴望战争,他们绝不会对自己的力量感到后悔。
§8.23.6ceterum non posse dissimulare aegre pati civitatem Samnitium, quod Fregellas ex Volscis captas dirutasque ab se restituerit Romanus populus coloniamque in Samnitium agro inposuerint, quam coloni eorum Fregellas appellent; §8.23.7eam se contumeliam iniuriamque, ni sibi ab iis, qui fecerint, dematur, ipsos omni vi depulsuros esse.
此外,他们无法隐瞒的是,萨姆奈特城邦对罗马人重建了从沃尔斯奇人手中夺取并由他们自己摧毁的弗雷盖莱,并在萨姆奈特人的土地上建立了一座其殖民者称之为弗雷盖莱的殖民城一事深感愤恨;如果做下此事的人不为他们消除这一耻辱和伤害,他们自己将用尽一切力量将其驱除。
§8.23.8cum Romanus legatus ad disceptandum eos ad communes socios atque amicos vocaret, “quid perplexe agimus?” inquit;
当罗马使节召集他们到共同的盟友和朋友面前进行裁决时,有人说:“我们为何要采取含糊的态度?
“nostra certamina, Romani, non verba legatorum nec hominum quisquam disceptator, sed campus Campanus, in quo concurrendum est, et arma et communis Mars belli decernet.
罗马人啊,决定我们争端的,将不是使节的言辞,也不是任何人类仲裁者,而是我们必须交锋的坎帕尼亚平原、武器,以及战争中共同的战神。
§8.23.9proinde inter Capuam Suessulamque castra castris conferamus et, Samnis Romanusne imperio Italiam regat, decernamus.
因此,让我们在卡普亚和斯韦苏拉之间营垒对峙,来决定究竟是萨姆奈特人还是罗马人将以帝国之姿统治意大利。
§8.23.10legati Romanorum cum se non, quo hostis vocasset, sed quo imperatores sui duxissent, ituros esse respondissent, domum rediere.
” 罗马使节回答说,他们将前往自己将军所引导的地方,而非敌人所召唤的地方,随后便返回了家乡。
iam Publilius inter Palaepolim Neapolimque loco opportune capto diremerat hostibus societatem auxilii mutui, qua, ut quisque locus premeretur, inter se usi fuerant.
此时,普布利利乌斯已在帕莱波利斯和那不勒斯之间占领了有利位置,切断了敌人之间在各处告急时一直相互使用的互助同盟。
§8.23.11itaque cum et comitiorum dies instaret et Publilium inminentem hostium muris avocari ab spe capiendae in dies urbis haud e re publica esset, §8.23.12actum cum tribunis est, ad populum ferrent, ut, cum Q. Publilius Philo consulatu abisset, pro consule rem gereret, quoad debellatum cum Graecis esset.
因此,由于民会之期临近,且将正逼近敌人城墙、眼看日渐有希望攻克该城的普布利利乌斯召回并不符合国家利益,便与护民官商议,向民众提出提议:当昆图斯·普布利利乌斯·菲洛卸任执政官后,以代执政官身份继续主持战事,直到与希腊人的战争结束。
§8.23.13L. Cornelio, quia ne eum quidem in Samnium iam ingressum revocari ab impetu belli placebat, litterae missae, ut dictatorem comitiorum causa diceret.
由于不愿将已经进入萨姆奈特的卢基乌斯·康奈利乌斯也从战争的攻势中召回,便向他送去了信件,要求他因民会之故指派一名独裁官。
§8.23.14dixit M. Claudium Marcellum; ab eo magister equitum dictus Sp. Postumius.
他指派了马尔库斯·克劳狄乌斯·马尔塞鲁斯;后者指派斯普里乌斯·波斯图米乌斯为骑兵长官。
nec tamen ab dictatore comitia sunt habita, quia, vitione creatus esset, in disquisitionem venit.
然而,独裁官并未主持民会,因为他是否在程序有瑕疵的情况下被选出成了调查的对象。
consulti augures vitiosum videri dictatorem pronuntiaverunt.
接受咨询的占卜官们宣布,该独裁官的指派似乎存在瑕疵。
§8.23.15eam rem tribuni suspectam infamemque criminando fecerunt: nam neque facile fuisse id vitium nosci, cum consul oriens de nocte silentio diceret dictatorem, neque ab consule cuiquam publice privatimve de ea re scriptum esse, §8.23.16nec quemquam mortalium extare, qui se vidisse aut audisse quid dicat, quod auspicium dirimeret, neque augures divinare Romae sedentes potuisse, quid in castris consuli vitii obvenisset.
护民官们通过指控使此事变得可疑且名声狼藉:因为当执政官在夜间静默中起身指派独裁官时,该瑕疵并不容易被察觉,执政官也未曾就此事向任何人公开发表或私下致信,也没有任何凡人站出来说自己看见或听见了什么足以废除占卜迹象的事,而坐在罗马的占卜官们更不可能预知执政官在军营中遇到了什么瑕疵。
cui non apparere, quod plebeius dictator sit, id vitium auguribus visum?
在谁看来这不是因为独裁官是平民出身,占卜官们才觉得存在瑕疵的呢?
§8.23.17haec aliaque ab tribunis nequiquam iactata; tandem ad interregnum res rediit, dilatisque alia atque alia de causa comitiis quartus decimus demum interrex L. Aemilius consules creat C. Poetelium L. Papirium Mugillanum; Cursorem in aliis annalibus invenio.
这些及其他言论被护民官们徒劳地传播着;最终事情回到了空位期,民会由于各种原因一再推迟,直到第十四任空位期首长卢基乌斯·埃米利乌斯才选出该尤斯·波埃特利乌斯和卢基乌斯·帕皮里乌斯·穆吉拉努斯为执政官;在其他年代记中,我发现的是库尔索尔。

词汇与语法注释

  1. 8.23.1recepta Palaepoli — 由阴性第三变格名词 Palaepolis 的夺格单数与动词 recipere 的完成 passive 分词阴性夺格单数构成的独立夺格(夺格绝对)结构。其含义既可作主动解释(“在帕莱波利斯接纳了他们之后”),亦可作被动解释(“在帕莱波利斯被占领/接纳之后”)。鉴于前文描述了士兵进城的经过,此处采取主动解释更符合上下文语境。
  2. 8.23.2compertum se habere — 这是 habeo 加上完成被动分词的结构。此结构替代了普通的完成不定式 comperisse,不仅强调过去“查明”的事实,更强调“目前仍牢固掌握该查明状态”的持续性与完成性。该句法结构是罗曼语族中“助动词have/avoir + 过去分词”完成时态的直接起源。
  3. 8.23.15oriens de nocte silentio — 分词 oriens 修饰 consul,de nocte 意为“在夜间(起身)”。而 silentio 是罗马占卜(auspicium)中的宗教仪式专有名词,指“没有任何不祥之噪音或干扰的状态(静默)”,这是确保占卜有效性的必要条件。
  4. 8.23.16plebeius dictator — 指被指派为独裁官的马尔塞鲁斯出身于平民(plebs)。护民官在此指责贵族阶层占卜官们宣布指派程序存在“瑕疵”(vitium)从而使选拔无效的行为,纯粹是政治性地滥用宗教占卜权,以阻碍平民阶层势力的上升。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §8.23.1-8.23.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:8.23.1-8.23.17

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。