Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §8.23.1-8.23.17

삼니움과의 전쟁 준비와 푸블릴리우스의 지휘권 연장

1770개 구절 중 421번째 · 라틴어

요약

원로원은 집정관들로부터 삼니움인들과의 평화가 불가능하다는 보고를 받고 전쟁을 준비한다. 푸블릴리우스의 임기가 대행 집정관으로 연장되는 한편, 평민 출신인 마르셀루스의 독재관 임명은 흠결을 이유로 무효화되어 임시 집정기를 거쳐 새 집정관들이 선출된다.

§8.23.1ab utroque consule exiguam spem pacis cum Samnitibus esse certior fit senatus: Publilius duo milia Nolanorum militum et quattuor Samnitium, magis Nolanis cogentibus quam voluntate Graecorum, recepta Palaepoli scripserat Romam, Cornelius: §8.23.2compertum sehabere dilectum indictum a magistratibus universumque Samnium erectum ac vicinos populos, Privernatem Fundanumque et Formianum, haud ambigue sollicitari.
양 집정관으로부터 삼니움인들과의 평화의 희망이 거의 없다는 보고가 원로원에 전해졌다. 푸블릴리우스는 이천 명의 놀라 병사와 사천 명의 삼니움인들이, 그리스인들의 자발적 의사라기보다는 놀라인들의 강요에 의해 팔라이폴리스에 수용된 후, 로마에 다음과 같이 전해왔다. 한편, 코르넬리우스는, 자신은 정무관들에 의해 징집이 선포되었고 삼니움 전역이 봉기했으며, 인접한 부족들인 프리베르눔, 푼디, 포르미아이 사람들이 명백히 선동당하고 있음을 확인했다고 전해왔다.
§8.23.3ob haec cum legatos mitti placuisset prius ad Samnites, quam bellum fieret, responsum redditur ab Samnitibus ferox.
이 때문에 전쟁을 벌이기 전에 먼저 삼니움인들에게 사절을 보내기로 결정했으나, 삼니움인들로부터 사나운 답변이 돌아왔다.
§8.23.4ultro incusabant iniurias Romanorum;
그들은 오히려 로마인들의 부당함을 비난했다.
neque eo neglegentius ea, quae ipsis obicerentur, purgabant: haud ullo publico consilio auxiliove iuvari Graecos;
그렇다고 해서 자신들에게 제기된 혐의에 대해 결코 소홀히 해명하지도 않았으니, 그리스인들이 자신들의 어떠한 공적 결의나 원조로도 도움을 받지 않고 있다는 것이었다.
§8.23.5nec Fundanum Formianumve a se sollicitatos; quippe minime paenitere se virium suarum, si bellum placeat.
또한 푼디나 포르미아이 사람들도 자신들에 의해 선동당하지 않았으며, 참으로 전쟁이 벌어진다 해도 자신들의 힘을 결코 후회하지 않는다는 것이었다.
§8.23.6ceterum non posse dissimulare aegre pati civitatem Samnitium, quod Fregellas ex Volscis captas dirutasque ab se restituerit Romanus populus coloniamque in Samnitium agro inposuerint, quam coloni eorum Fregellas appellent; §8.23.7eam se contumeliam iniuriamque, ni sibi ab iis, qui fecerint, dematur, ipsos omni vi depulsuros esse.
그러나 로마 민중이 볼스키족으로부터 빼앗아 자신들이 파괴했던 프레겔라이를 재건하고, 삼니움인들의 영토에 그들의 이주민들이 프레겔라이라 부르는 식민지를 세운 것에 대해 삼니움 시민 공동체가 불쾌하게 여기고 있다는 점은 숨길 수 없으며, 이 모욕과 부당함이 그것을 행한 자들에 의해 제거되지 않는다면, 자신들이 온 힘을 다해 이를 격퇴할 것이라고 했다.
§8.23.8cum Romanus legatus ad disceptandum eos ad communes socios atque amicos vocaret, “quid perplexe agimus?” inquit;
로마 사절이 논의를 위해 그들을 공동의 동맹국이자 우방들에게로 소환하자, 그가 말했다. “우리는 왜 모호하게 행동하는가?
“nostra certamina, Romani, non verba legatorum nec hominum quisquam disceptator, sed campus Campanus, in quo concurrendum est, et arma et communis Mars belli decernet.
로마인들이여, 우리의 다툼은 사절들의 말이나 인간 중재자 그 누구도 아닌, 우리가 맞붙어야 할 캄파니아 평원과 무기, 그리고 전쟁의 공동 마르스가 결정할 것이다.
§8.23.9proinde inter Capuam Suessulamque castra castris conferamus et, Samnis Romanusne imperio Italiam regat, decernamus. ” §8.23.10legati Romanorum cum se non, quo hostis vocasset, sed quo imperatores sui duxissent, ituros esse respondissent, domum rediere.
그러니 카푸아와 수에술라 사이에 진영을 마주하고 대치하여, 삼니움인과 로마인 중 누가 지배권으로 이탈리아를 다스릴지 결정하자.” 로마의 사절들은 자신들이 적이 소환한 곳이 아니라 자신들의 장군들이 인도하는 곳으로 갈 것이라고 답변하고는 집으로 돌아왔다.
iam Publilius inter Palaepolim Neapolimque loco opportune capto diremerat hostibus societatem auxilii mutui, qua, ut quisque locus premeretur, inter se usi fuerant.
이미 푸블릴리우스는 팔라이폴리스와 네아폴리스 사이의 유리한 지점을 선점하여, 적들이 각자의 장소가 압박을 받을 때마다 서로 이용해 왔던 상호 원조의 동맹을 끊어 놓은 상태였다.
§8.23.11itaque cum et comitiorum dies instaret et Publilium inminentem hostium muris avocari ab spe capiendae in dies urbis haud e re publica esset, §8.23.12actum cum tribunis est, ad populum ferrent, ut, cum Q. Publilius Philo consulatu abisset, pro consule rem gereret, quoad debellatum cum Graecis esset.
그리하여 민회 날짜가 다가오고 있었고, 적의 성벽을 압박하며 매일 도시를 함락할 희망에 차 있는 푸블릴리우스를 소환하는 것이 국가의 이익에 부합하지 않았기 때문에, 호민관들과 협의가 이루어져, 퀸투스 푸블릴리우스 필로가 집정관직에서 물러나더라도 그리스인들과의 전쟁이 끝날 때까지 대행 집정관으로서 국사를 수행하도록 민중에 제안하기로 했다.
§8.23.13L. Cornelio, quia ne eum quidem in Samnium iam ingressum revocari ab impetu belli placebat, litterae missae, ut dictatorem comitiorum causa diceret.
루키우스 코르넬리우스에 대해서는, 이미 삼니움에 진입한 그마저도 전쟁의 기세 속에서 불러들이는 것이 바람직하지 않았기 때문에, 민회 소집을 위해 독재관을 임명하라는 서한이 발송되었다.
§8.23.14dixit M. Claudium Marcellum; ab eo magister equitum dictus Sp. Postumius.
그는 마르쿠스 클라우디우스 마르셀루스를 임명했고, 그에 의해 스푸리우스 포스투미우스가 기병대장으로 임명되었다.
nec tamen ab dictatore comitia sunt habita, quia, vitione creatus esset, in disquisitionem venit.
그러나 독재관에 의한 민회는 열리지 못했으니, 그가 흠결을 지닌 채 임명되었는지가 심의의 대상이 되었기 때문이다.
consulti augures vitiosum videri dictatorem pronuntiaverunt.
자문을 받은 점복관들은 독재관의 임명에 흠결이 있는 것으로 보인다고 선언했다.
§8.23.15eam rem tribuni suspectam infamemque criminando fecerunt: nam neque facile fuisse id vitium nosci, cum consul oriens de nocte silentio diceret dictatorem, neque ab consule cuiquam publice privatimve de ea re scriptum esse, §8.23.16nec quemquam mortalium extare, qui se vidisse aut audisse quid dicat, quod auspicium dirimeret, neque augures divinare Romae sedentes potuisse, quid in castris consuli vitii obvenisset.
호민관들은 이 사안을 고발함으로써 의심스럽고 불명예스러운 일로 만들었다. 왜냐하면 집정관이 밤중에 일어나 고요함 속에서 독재관을 임명했을 때 그 흠결이 쉽게 알려질 리가 없었고, 집정관으로부터 이 일에 대해 공적이든 사적이든 누군가에게 서한이 보내지지도 않았으며, 어떠한 필멸자도 길조를 깨뜨릴 만한 것을 보았거나 들었다고 말하는 이가 존재하지 않았고, 로마에 앉아 있는 점복관들이 진영에 있는 집정관에게 어떤 흠결이 발생했는지 예지할 수도 없었기 때문이다.
cui non apparere, quod plebeius dictator sit, id vitium auguribus visum?
독재관이 평민 출신이기 때문에 점복관들에게 그 흠결이 그렇게 보였다는 것이 누구에게 명백하지 않겠는가?
§8.23.17haec aliaque ab tribunis nequiquam iactata; tandem ad interregnum res rediit, dilatisque alia atque alia de causa comitiis quartus decimus demum interrex L. Aemilius consules creat C. Poetelium L. Papirium Mugillanum;
이러한 일들과 다른 일들이 호민관들에 의해 부질없이 유포되었으나, 결국 사태는 임시 집정기(인테르레그눔)로 돌아갔고, 이런저런 이유로 민회가 연기된 끝에 마침내 열네 번째 임시 집정관 루키우스 에밀리우스가 가이우스 포에텔리우스와 루키우스 파피리우스 무길라누스를 집정관으로 선출했다.
Cursorem in aliis annalibus invenio.
다른 연대기들에서는 쿠르소르라는 이름을 발견할 수 있다.

어휘·문법 주석

  1. 8.23.1recepta Palaepoli — 여성 제3변화 명사 Palaepolis의 탈격 단수형과 동사 recipere의 완료 수동 분사 여성 탈격 단수형이 결합한 독립 탈격(탈격 절대) 구문. "팔라이폴리스가 (그들을) 수용한 후"라는 능동적 뉘앙스나, "팔라이폴리스가 수용된(점령된) 후"라는 수동적 뉘앙스 모두 해석 가능하지만, 군사들이 도시에 진입한 경위를 설명하는 문맥상 전자의 해석이 더 자연스럽다.
  2. 8.23.2compertum se habere — habeo와 완료 수동 분사의 결합 구문. 일반적인 완료 부정사 comperisse 대신 사용되어 단순히 '확인했다'는 과거의 사실뿐만 아니라, '현재도 확실히 확인한 상태를 유지하고 있다'는 지속과 완료의 상태를 강조한다. 이 구문은 로망스어군에서 'have/avoir + 과거분사' 형태의 완료 시제의 기원이 된다.
  3. 8.23.15oriens de nocte silentio — 분사 oriens는 consul을 수식하며, de nocte는 '밤중에 (일어나)'를 뜻한다. silentio는 조점(auspicium)을 수행할 때 '불길한 잡음이나 장애가 전혀 없는 상태(고요함)'를 뜻하는 종교 의례상의 전문 용어이다.
  4. 8.23.16plebeius dictator — 독재관으로 임명된 마르셀루스가 평민(plebs) 출신이었음을 가리킨다. 점복관(아우구르)들이 임명의 흠결(vitium)을 선언하여 그의 선출을 무효화한 것에 대해, 호민관들은 귀족(파트리키)들이 점복의 권한을 정치적으로 악용하여 평민의 부상을 가로막은 것이라고 비난하고 있는 맥락이다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §8.23.1-8.23.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:8.23.1-8.23.17

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.