§8.23.1ab utroque consule exiguam spem pacis cum Samnitibus esse certior fit senatus: Publilius duo milia Nolanorum militum et quattuor Samnitium, magis Nolanis cogentibus quam voluntate Graecorum, recepta Palaepoli scripserat Romam, Cornelius:
双方の執政官から、サムニウム人との平和の希望は極めて薄いとの報告が元老院にもたらされた。 プブリリウスは、ノーラ人二千の兵と四千のサムニウム人が、ギリシア人の自発的意志というよりはノーラ人の強制によってパライポリスに受け入れられた後、ローマに次のように書き送っていた。
§8.23.2compertum sehabere dilectum indictum a magistratibus universumque Samnium erectum ac vicinos populos, Privernatem Fundanumque et Formianum, haud ambigue sollicitari.
また、コルネリウスは、自分は、政務官たちによって徴兵が布告され、サムニウム全体が蜂起し、近隣の諸民族であるプリウェルヌム、フンディ、フォルミアイの人々が明白に煽動されていることを確認している、と書き送っていた。
§8.23.3ob haec cum legatos mitti placuisset prius ad Samnites, quam bellum fieret, responsum redditur ab Samnitibus ferox.
これらの理由により、戦争が引き起こされる前に、まずサムニウム人のもとへ使節を派遣することが決定されたが、サムニウム人からは猛烈な回答が返された。
§8.23.4ultro incusabant iniurias Romanorum;
彼らは自らローマ人の不正行為を非難した。
neque eo neglegentius ea, quae ipsis obicerentur, purgabant: haud ullo publico consilio auxiliove iuvari Graecos;
そして、自分たちに突きつけられた非難について、それだからといっていい加減に弁明したわけでもなかった。 すなわち、ギリシア人はいかなる公的な決定や援助によっても助けられてはいない。
§8.23.5nec Fundanum Formianumve a se sollicitatos;
また、フンディやフォルミアイの民も自分たちによって煽動されてはいない。
quippe minime paenitere se virium suarum, si bellum placeat.
なぜなら、もし戦争が望まれるなら、自分たちの力を全く後悔してはいないからだ、と。
§8.23.6ceterum non posse dissimulare aegre pati civitatem Samnitium, quod Fregellas ex Volscis captas dirutasque ab se restituerit Romanus populus coloniamque in Samnitium agro inposuerint, quam coloni eorum Fregellas appellent;
しかしながら、ローマの民が、ウォルスキ族から奪って自ら破壊したフレゲッラエを復興し、サムニウム人の土地に彼らの入植者がフレゲッラエと呼ぶ植民市を設置したことに対して、サムニウムの市民共同体が苦々しく思っていることを隠すことはできない。
§8.23.7eam se contumeliam iniuriamque, ni sibi ab iis, qui fecerint, dematur, ipsos omni vi depulsuros esse.
もしこの侮辱と不正が、それを行った者たちによって自分たちから取り除かれないならば、自らがあらゆる力をもってこれを退けるであろう、と彼らは主張した。
§8.23.8cum Romanus legatus ad disceptandum eos ad communes socios atque amicos vocaret, “quid perplexe agimus?” inquit;
ローマの使節が彼らを、論議のために、共通の同盟国や友邦のもとへと呼びかけると、「なぜ私たちは曖昧な行動をとるのか」と(サムニウム人の一人が)言った。
“nostra certamina, Romani, non verba legatorum nec hominum quisquam disceptator, sed campus Campanus, in quo concurrendum est, et arma et communis Mars belli decernet.
「ローマ人よ、私たちの争いは、使節の言葉でも、人間の誰か仲裁者でもなく、我々が衝突すべきカンパニアの平原と、武器と、戦争の共同の軍神(マールス)が決定するであろう。
§8.23.9proinde inter Capuam Suessulamque castra castris conferamus et, Samnis Romanusne imperio Italiam regat, decernamus.
それゆえ、カプアとスエッスラの間で陣営を対峙させ、サムニウム人とローマ人のどちらが帝国としてイタリアを支配するかを決定しようではないか。
” §8.23.10legati Romanorum cum se non, quo hostis vocasset, sed quo imperatores sui duxissent, ituros esse respondissent, domum rediere.
」ローマの使節たちは、自分たちは敵が呼んだ場所ではなく、自らの将軍たちが導く場所へと行くであろうと答えると、帰国した。
iam Publilius inter Palaepolim Neapolimque loco opportune capto diremerat hostibus societatem auxilii mutui, qua, ut quisque locus premeretur, inter se usi fuerant.
すでにプブリリウスは、パライポリスとネアポリスの間の都合の良い場所を占領し、敵同士がそれまでどちらの場所が圧迫されても互いに利用し合っていた相互援助の提携を断ち切っていた。
§8.23.11itaque cum et comitiorum dies instaret et Publilium inminentem hostium muris avocari ab spe capiendae in dies urbis haud e re publica esset, §8.23.12actum cum tribunis est, ad populum ferrent, ut, cum Q. Publilius Philo consulatu abisset, pro consule rem gereret, quoad debellatum cum Graecis esset.
それゆえ、民会の日が迫っており、また敵の城壁に迫っているプブリリウスを、日増しに高まる都市攻略の希望から引き離すことは国家の利益にそぐわないため、護民官たちと交渉が行われ、クィントゥス・プブリリウス・フィロが執政官職を退いた後も、ギリシア人との戦争が終結するまで、前執政官(プロコンスル)として軍務を指揮するよう民衆に提案することとなった。
§8.23.13L. Cornelio, quia ne eum quidem in Samnium iam ingressum revocari ab impetu belli placebat, litterae missae, ut dictatorem comitiorum causa diceret.
ルキウス・コルネリウスに対しては、すでにサムニウムに侵入している彼をも戦争の勢いから呼び戻すことは好ましくなかったため、民会開催のために独裁官を指名するよう書簡が送られた。
§8.23.14dixit M. Claudium Marcellum; ab eo magister equitum dictus Sp. Postumius.
彼はマルクス・クラウディウス・マルケッルスを指名し、彼によってスプリウス・ポストゥミウスが騎兵長官に指名された。
nec tamen ab dictatore comitia sunt habita, quia, vitione creatus esset, in disquisitionem venit.
しかしながら、独裁官によって民会は開催されなかった。 なぜなら、彼が瑕疵(ウィティウム)をもって選出されたのではないかが審議の対象となったからである。
consulti augures vitiosum videri dictatorem pronuntiaverunt.
諮問を受けた鳥占官たちは、独裁官の指名に瑕疵があると見なされると宣言した。
§8.23.15eam rem tribuni suspectam infamemque criminando fecerunt: nam neque facile fuisse id vitium nosci, cum consul oriens de nocte silentio diceret dictatorem, neque ab consule cuiquam publice privatimve de ea re scriptum esse, §8.23.16nec quemquam mortalium extare, qui se vidisse aut audisse quid dicat, quod auspicium dirimeret, neque augures divinare Romae sedentes potuisse, quid in castris consuli vitii obvenisset.
護民官たちは、この件を不審で不名誉なものとして告発した。 というのも、執政官が夜に起きて静寂の中で独裁官を指名したときに、その瑕疵が容易に知られるはずもなく、また執政官から誰に対しても公的・私的にこの件について書簡が送られてもおらず、また、鳥占を無効にするような何かを見たり聞いたりしたと証言する人間は一人として存在せず、ローマに座している鳥占官たちが、陣営において執政官にどのような瑕疵が生じたかを予知できたはずもないからである。
cui non apparere, quod plebeius dictator sit, id vitium auguribus visum?
独裁官が平民出身(プレブス)であることが、鳥占官たちに「瑕疵」と見なされたのだということは、誰の目にも明らかではないか。
§8.23.17haec aliaque ab tribunis nequiquam iactata; tandem ad interregnum res rediit, dilatisque alia atque alia de causa comitiis quartus decimus demum interrex L. Aemilius consules creat C. Poetelium L. Papirium Mugillanum;
これらやその他のことが護民官たちによって無駄に言い立てられたが、ついに事態は空位期間へと戻り、民会が次々と別の理由で延期された後、ようやく第14代の空位期首長ルキウス・アエミリウスが、ガイウス・ポエテリウスとルキウス・パピリウス・ムギッラヌスを執政官に選出した。
Cursorem in aliis annalibus invenio.
他の年代記では(パピリウスの家族名として)クルソルを見出せる。