§8.13.1anno insequenti, L. Furio Camillo C. Maenio consulibus, quo insignitius omissa res Aemilio, superioris anni consuli, exprobraretur, Pedum armis virisque et omni vi expugnandum ac delendum senatus fremit; coactique novi consules omnibus eam rem praeverti proficiscuntur.
第二年,在路基乌斯·弗里乌斯·卡米鲁斯与盖乌斯·马埃尼乌斯担任执政官时,为了让前一年的执政官埃米利乌斯所遗弃的任务以更不名誉的方式成为对他的指责,元老院大声疾呼,必须用武器、兵员和一切力量攻克并彻底摧毁佩多姆;新任执政官们被命令将此事置于所有其他事务之上,随后出发。
§8.13.2iam in Latio is status erat rerum, ut neque bellum neque pacem pati possent; ad bellum opes deerant; §8.13.3pacem ob agri adempti dolorem aspernabantur.
此时拉丁同盟的局势已是既无法承受战争,也无法容忍和平;进行战争的资源匮乏;由于失去土地的痛苦,他们拒绝和平。
mediis consiliis standum videbatur, ut oppidis se tenerent, ne lacessitus Romanus causam belli haberet, et, si cuius oppidi obsidio nuntiata esset, undique ex omnibus populis auxilium obsessis ferretur.
在他们看来,应当采取折中的办法,即固守城池,以免被激怒的罗马人获得战争的借口,而且,一旦有任何城镇被包围的消息传来,便从各处、动员所有部族向被围者提供援助。
§8.13.4neque tamen nisi admodum a paucis populis Pedani adiuti sunt.
然而,佩多姆人除极少数部族外,并未获得其他援助。
§8.13.5Tiburtes Praenestinique, quorum ager propior erat, Pedum pervenere; Aricinos Lanuuinosque et Veliternos Antiatibus Volscis se coniugentes ad Asturae flumen Maenius inproviso adortus fudit.
领地较近的ティブール人与普拉埃内斯特人到达了佩多姆;而马埃尼乌斯在阿斯图拉河畔出其不意地袭击并击溃了企图与安提乌姆的沃尔斯基人合流的阿里基亚人、拉努维乌姆人以及韦利特赖人。
§8.13.6Camillus ad Pedum cum Tiburtibus, maxime valido exercitu, maiore mole, quamquam aeque prospero eventu, pugnat.
卡米鲁斯在佩多姆附近与ティブール人(一支极强大的军队)交战,付出了更大的气力,尽管取得了同样顺利的结果。
§8.13.7tumultum maxime repentina inter proelium eruptio oppidanorum fecit, in quos parte exercitus conversa Camillus non conpulit solum eos intra moenia, sed eodem etiam die, cum ipsos auxiliaque eorum perculisset, oppidum scalis cepit.
战斗中城中居民的突然突击造成了极大的混乱,卡米鲁斯将一部分军队转向他们,不仅将他们逼回城墙内,而且就在同一天,在重创了他们及其援军后,用梯子攻占了该城。
§8.13.8placuit inde iam maiore conatu animoque ab unius expugnatione urbis ad perdomandum Latium victorem circumducere exercitum.
自此,元老院决定以更大的气力和决心,将获胜的军队从攻占单一城市转向彻底征服整个拉丁同盟。
nec quievere, antequam expugnando aut in deditionem accipiendo singulas urbes Latium omne subegere.
他们没有停歇,直到通过攻克或接受降伏的方式,逐一征服了所有城市,使整个拉丁同盟臣服。
§8.13.9praesidiis inde dispositis per recepta oppida Romam ad destinatum omnium consensu triumphum decessere.
随后,在收复的城镇中部署了驻军后,他们返回罗马,接受全体一致同意授予的凯旋式。
additus triumpho honos, ut statuae equestres eis — rara illa aetate res — in foro ponerentur.
凯旋式上还增加了格外的荣誉:在广场上为他们树立骑马雕像——这在那个时代是极罕见的事。
§8.13.10priusquam comitiis in insequentem annum consules rogarent, Camillus de Latinis populis ad senatum rettulit atque ita disseruit: §8.13.11“patres conscripti, quod bello armisque in Latio agendum fuit, id iam deum benignitate ac virtute militum ad finem venit.
在为下一年选举执政官的百人队会议召开前,卡米鲁斯就拉丁各部族的事宜向元老院作了汇报,并发言如下: “元老院议员诸父,在拉丁同盟因战争和武器而必须做的事,如今赖神明的恩赐和士兵的英勇,已告结束。
§8.13.12caesi ad Pedum Asturamque sunt exercitus hostium; oppida Latina omnia et Antium ex Volscis aut vi capta aut recepta in deditionem praesidiis tenentur vestris.
敌人的军队在佩多姆和阿斯图拉被消灭;所有的拉丁城市,以及从沃尔斯基人手中夺取的安提乌姆,不论是强攻夺下还是接受降伏,现在都由你们的守备队驻守。
§8.13.13reliqua consultatio est, quoniam rebellando saepius nos sollicitant, quonam modo perpetua pace quietos obtineamus.
剩下的讨论是,既然他们屡屡反叛骚扰我们,我们应当以何种方式让他们在持久的和平中保持安宁。
§8.13.14di inmortales ita vos potentes huius consilii fecerunt, ut, sit Latium deinde an non sit, in vestra manu posuerint; itaque pacem vobis, quod ad Latinos attinet, parare in perpetuum vel saeviendo vel ignoscendo potestis.
不朽的神明使你们对这一决定握有如此的权力,以至于他们已将拉丁同盟今后是存是亡置于你们的手中;因此,就拉丁人而言,你们无论通过严惩还是宽恕,都可以为自己确立永久的和平。
§8.13.15vultis crudeliter consulere in deditos victosque? licet delere omne Latium, vastas inde solitudines facere, unde sociali egregio exercitu per multa bella magnaque saepe usi estis; §8.13.16vultis exemplo maiorum augere rem Romanam victos in civitatem accipiendo? materia crescendi per summam gloriam suppeditat.
你们想要对归顺和战败的人无情处置吗? 毁灭整个拉丁同盟、使那里变成一片荒原是完全可行的,然而在过去许多次重大战争中,你们曾频繁地从那里征集优秀的同盟军;或者,你们是否愿意效仿祖先的先例,通过接纳战败者入籍来壮大罗马国家? 通过至高无上的荣耀来实现扩张的资本已然齐备。
certe id firmissimum longe imperium est, quo oboedientes gaudent.
无疑,最稳固的统治莫过于让服从者甘之如饴。
§8.13.17sed maturato opus est, quidquid statuere placet; tot populos inter spem metumque suspensos animi habetis; et vestram itaque de eis curam quam primum absolvi, et illorum animos, dum expectatione stupent, seu poena seu beneficio praeoccupari oportet.
但是,不论你们乐意做出何种决定,都必须迅速行动;你们让如此多的部族在希望与恐惧之间悬心;因此,不仅你们对他们的忧虑应当尽早了结,而且他们的心,在因期待而惶恐茫然时,便应当用惩罚或恩赏予以先发制人的定夺。
§8.13.18nostrum fuit efficere, ut omnium rerum vobis ad consulendum potestas esset, vestrum est decernere, quod optimum vobis reique publicae sit.
设法使你们拥有对一切事务进行决策的权力,是我们的职责;而决定何者对你们和国家最为有利,则是你们的责任。
”
”