§7.40.1ubi primum in conspectum ventum est etarma signaque agnovere, extemplo omnibus memoria patriae iras permulsit.
当双方一进入视野并认出彼此的武器和军旗时,所有人心中的祖国记忆立即使他们的愤怒消散。
§7.40.2nondum erant tam fortes ad sanguinem civilem nec praeter externa noverant bella, ultimaque rabies secessio ab suis habebatur; itaque iam duces, iam milites utrimque congressus quaerere ac conloquia:
他们还没有冷酷到要流同胞之血的地步,除了外战之外他们一无所知,而脱离同胞的叛乱被视为极端的疯狂;因此,现在两边的将领和士兵们都开始寻求接触与对话。
§7.40.3Quinctius, quem armorum etiam pro patria satietas teneret, nedum adversus patriam, Corvinus, omnes caritate cives, praecipue milites et ante alios suum exercitum, complexus.
昆克蒂乌斯,他甚至为了祖国也对拿起武器感到厌倦,更不用说对抗祖国了;而科尔乌斯则对所有公民怀有慈爱,尤其是士兵,更在众人之上爱护着他自己的军队。
is ad conloquium processit.
他走上前去进行对话。
§7.40.4cognito ei extemplo haud minore ab adversariis verecundia quam ab suis silentium datum.
他一被认出,对手和自己人便以同样不减的敬意立即让他安静下来。
“Deos” inquit “inmortales, milites, vestros meosque ab urbe proficiscens ita adoravi veniamque supplex poposci, ut mihi de vobis concordiae partae gloriam, non victoriam darent.
他说:“士兵们,我从罗马城出发时,向你们和我的不灭神灵们如此祈祷并俯首乞求宽恕,愿他们赐予我因你们而达成和解的荣耀,而不是胜利。
§7.40.5satis fuit eritque, unde belli decus pariatur; hinc pax petenda est.
以前有,以后也会有足够的地方去赢得战争的荣耀;但在这里,必须寻求和平。
quod deos inmortales inter nuncupanda vota expoqosci, eius me conpotem voti vos facere potestis, §7.40.6si meminisse vultis non vos in Samnio nec in Volscis, sed in Romano solo castra habere, si illos colles, quos cernitis, patriae vestrae esse, si hunc exercitum civium vestrorum, si me consulem vestrum, cuius ductu auspicioque priore anno bis legiones Samnitium fudistis, bis castra vi cepistis.
我在许下誓言时向不灭神灵所祈求的,你们可以使我如愿以偿,只要你们愿意记住,你们不是在萨姆尼乌姆,也不是在沃尔斯奇,而是在罗马的土地上驻扎;你们所看到的那些山丘,是你们祖国的山丘;这支军队,是你们同胞公民的军队;而我,是你们的执政官,在前一年,在我的指挥和吉兆下,你们曾两次击溃萨姆尼乌姆人的军团,两次强攻夺取他们的营地。
§7.40.7ego sum M. Valerius Corvus, milites, cuius vos nobilitatem beneficiis erga vos, non iniuriis sensistis, nullius superbae in vos legis, nullius crudelis senatus consulti auctor, in omnibus meis imperiis in me severior quam in vos.
士兵们,我就是马尔库斯·瓦莱里乌斯·科尔乌斯,你们通过对你们的恩惠而非伤害感受到了我的高贵,我从未倡议过任何针对你们的傲慢法律或残酷的元老院决议,在我的所有指挥中,我对自已比对你们更为严格。
§7.40.8ac si cui genus, si cui sua virtus, si cui etiam maiestas, si cui honores subdere spiritus potuerunt, iis eram natus, id specimen mei dederam, ea aetate consulatum adeptus eram, ut potuerim tris et viginti annos natus consul patribus quoque ferox esse, non solum plebi.
如果出身、如果自身的勇气、如果甚至是威严、如果荣誉能让任何人的心中产生傲慢之气,那么我正是生于这些之中,曾给出过自我的证明,在如此年轻时就获得了执政官职位,以至于我在二十三岁当上执政官时,不仅能对平民,甚至对贵族也可以表现得傲慢。
§7.40.9quod meum factum dictumve consulis gravius quam tribuni audistis? eodem tenore duo insequentes consulatus gessi, eodem haec imperiosa dictatura geretur, neque in hos meos et patriae meae milites mitior quam in vos — horreo dicere — hostes ero.
你们曾听过我作为执政官的什么言行,比保民官的言行还要严苛? 我以同样的方针担任了随后的两次执政官,这也将是这任具有绝对权威的独裁官职的担任方针;对于这些我和我祖国的士兵,我不会比对你们——我真不愿说出口——这些敌人更加温和。
§7.40.10vos prius in me strinxeritis ferrum quam in vos ego; istinc signa canent, istinc clamor prius incipiet atque impetus, si dimicandum est.
如果必须决战,你们会先于我向你们拔剑而向我拔剑;军号将从你们那边吹响,呼喊和进攻将首先从你们那边开始。
§7.40.11inducite in animum, quod non induxerunt patres avique vestri, non illi, qui in Sacrum montem secesserunt, non hi, qui postea Aventinum insederunt.
请在你们心中想一想你们的父辈和祖辈从未想过的事,不是那些退往圣山的人,也不是那些后来占领阿文提诺山的人。
expectate, §7.40.12dum vobis singulis, ut olim Coriolano, matres coniugesque crinibus passis obviae ab urbe veniant! tum Volscorum legiones, quia Romanum habebant ducem, quieverunt; vos, Romanus exercitus, ne destiteritis inpio bello!
等待着,直到母亲和妻子们为了你们每个人,像当年对待科里奥拉努斯那样,披头散发地从城里出来迎接你们! 那时,沃尔斯奇人的军团因为有罗马人当将领而安静下来;你们,作为罗马军队,千万不要因不义之战而抛弃祖国!
§7.40.13T. Quincti, quocumque istic loco seu volens seu invitus constitisti, si dimicandum erit, tum tu in novissimos te recipito; fugeris etiam honestius tergumque civi dederis quam pugnaveris contra patriam; §7.40.14nunc ad pacificandum bene atque honeste inter primos stabis et conloquii huius salutaris interpres fueris.
提图斯·昆克蒂乌斯,无论你是自愿还是被迫站在那里的那个位置,如果必须决战,到时你就退到最后方;甚至逃跑并向同胞展示后背,也比对抗祖国作战更为体面;现在为了和谈,你应当堂堂正正、体面地站在最前列,并作为这次有益对话的调解人。
postulate aequa et ferte; quamquam vel iniquis standum est potius quam inpias inter nos conseramus manus.
提出合理的条件并接受它们;尽管我们宁可接受不平等的条件,也不愿在彼此之间进行不义的厮杀。
” T. Quinctius plenus lacrimarum ad suos versus §7.40.15“me quoque” inquit, “milites, si quis usus mei est, meliorem pacis quam belli habetis ducem.
”提图斯·昆克蒂乌斯满眼泪水地转向他的人,说:“士兵们,如果我还有什么用处的话,在和平时期我比在战争时期更能成为你们的好将领。
§7.40.16non enim illa modo Volscus aut Samnis, sed Romanus verba fecit, vester consul, vester imperator, milites, cuius auspicia pro vobis experti nolite adversus vos velle experiri.
因为刚才说话的不仅不是沃尔斯奇人或萨姆尼乌姆人,而是一个罗马人,你们的执政官,你们的统帅,士兵们,你们曾为自己体验过他的吉兆,就不要期望对自己体验它。
qui pugnarent vobiscum infestius, §7.40.17et alios duces senatus habuit; qui maxime vobis, suis militibus, parceret, cui plurimum vos, imperatori vestro, crederetis, eum elegit.
那些会与你们更敌对地作战的其他将领,元老院也曾拥有;但那最能体恤你们这些自己的士兵、你们作为自己的统帅最能信任的人,元老院选择了他。
§7.40.18pacem etiam qui vincere possunt volunt; quid nos velle oportet?
甚至那些能获胜的人也渴望和平;我们应当渴望什么呢?
§7.40.19quin omissis ira et spe, fallacibus auctoribus, nos ipsos nostraque omnia cognitae permittimus fidei?”
我们为何不放下愤怒和希望这些虚妄的指引者,将我们自己和我们的一切托付给已知的忠诚呢? ”