Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §7.34.1-7.34.15

德基乌斯占领丘陵解救罗马军队

第 390 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

当执政官科尔内利乌斯率领的罗马军队在萨姆奈特的山谷中陷入被围困的危机时,军事护民官德基乌斯提议占领附近的一座丘陵以居高临下牵制敌人。德基乌斯亲自率领小队成功夺取山顶,使主力部队得以安全撤退,并随后在夜色掩护下侦察敌情。

§7.34.1ceterum hoc gaudium magna prope clade in Samnio foedatum est.
然而,这一喜悦在萨姆奈特却险些因一场大败而蒙上阴影。
nam ab Saticula profectus Cornelius consul exercitum incaute in saltum cava valle pervium circaque insessum ab hoste induxit §7.34.2nec prius, quam recipi tuto signa non poterant, imminentem capiti hostem vidit.
因为从萨蒂库拉出发的执政官科尔内利乌斯,不小心将军队引入了一个穿过深谷、且四周已被敌人占领的林地通道,直到军旗已经无法安全撤回时,他才发现敌人已逼近头顶。
§7.34.3dum id morae Samnitibus est, quoad totum in vallem infimam demitteret agmen, P. Decius tribunus militum conspicit unum editum in saltu collem, inminentem hostium castris, aditu arduum inpedito agmini, expeditis haud difficilem.
当这给萨姆奈特人造成了延误——直到他把整个行军队伍降入最深的谷底时,军事护民官P·德基乌斯在林地中看到了一座耸立的丘陵,它俯瞰着敌人的营垒,对于负重的行军队伍来说极其险峻,但对于轻装士兵来说却并不困难。
§7.34.4itaque consuli territo animi “videsne tu” inquit, “A. Corneli, cacumen illud supra hostem? arx illa est spei salutisque nostrae, si earn, quoniam caeci reliquere Samnites, inpigre capimus.
于是他对心中惊恐的执政官说:“阿乌鲁斯·科尔内利乌斯,你看到敌人上方的那个山顶了吗? 如果我们迅速占领它,那里就是我们希望与拯救的堡垒,因为愚蠢的萨姆奈特人把它留空了。
§7.34.5ne tu mihi plus quam unius legionis principes hastatosque dederis; cum quibus ubi evasero in summum, perge hinc omni liber metu teque et exercitum serva; neque enim moveri hostis, subiectus nobis ad omnes ictus, sine sua pernicie poterit.
请你不要给我超过一个军团的主力兵和青年兵;当我带领他们登上山顶时,你就从这里出发,摆脱一切恐惧,拯救你自己和军队;因为敌人置心于我们所有打击之下,若不自取灭亡就无法动弹。
§7.34.6nos deinde aut fortuna populi Romani aut nostra virtus expediet. ”
随后,要么是罗马人民的幸运,要么是我们自己的勇气,将会使我们脱离险境。
§7.34.7conlaudatus ab consule accepto praesidio vadit occultus per saltum nec prius ab hoste est visus, quam loco, quem petebat, adpropinquavit.
” 他受到执政官的赞扬,接受了护卫部队后,便秘密穿过林地,直到接近他所寻找的地方时,才被敌人发现。
§7.34.8inde admiratione paventibus cunctis cum omnium in se vertisset oculos, et spatium consuli dedit ad subducendum agmen in aequiorem locum et ipse in summo constitit vertice. Samnites,
随后,在众人因惊异而战栗中,当他将所有人的目光吸引到自己身上时,他既给执政官留出了将队伍撤退到更平坦地方的时间,自己也立在了最高的山顶上。
§7.34.9dum huc illuc signa vertunt, utriusque rei amissa occasione neque insequi consulem nisi per eandem vallem, in qua paulo ante subiectum eum telis suis habuerant, possunt nec erigere agmen in captum super se ab Decio tumulum.
萨姆奈特人,在他们将军旗转来转去的时候,失去了这两个机会,他们既无法追击执政官——除非通过那条不久前他们还将其置于自己武器射程之下的同一条山谷,也无法将队伍开上在他们上方被德基乌斯占领的丘陵。
§7.34.10sed cum ira in hos magis, qui fortunam gerendae rei eripuerant, tum propinquitas loci atque ipsa paucitas incitat; §7.34.11et nunc circumdare undique collem armatis volunt, ut a consule Decium intercludant, nunc viam patefacere, ut degressos in vallem adoriantur.
但驱使他们的,一方面是对那些夺走成功机会的人的更大愤怒,另一方面则是地缘的接近以及敌人的寡少本身;他们现在一会儿想用武装士兵从四面围住丘陵,以便将德基乌斯与执政官隔绝开来,一会儿又想开辟道路,以便在他们下到山谷时发起袭击。
incertos, quid agerent, nox oppressit.
在他们举棋不定时,夜幕降临了。
§7.34.12Decium primum spes tenuit cum subeuntibus in adversum collem ex superiore loco se pugnaturum; deinde admiratio incessit, quod nec pugnam inirent nec, si ab eo consilio iniquitate loci deterrerentur, opere se valloque circumdarent.
德基乌斯起初抱有希望,认为自己可以从高处居高临下地与那些登上对立丘陵的敌人交战;接着,他感到十分纳闷,因为他们既不交战,而且如果是因为地形不利而放弃了那个计划,他们也没有用土木和工事将他们合围起来。
§7.34.13tum centurionibus ad se vocatis: “quaenam illa inscitia belli ac pigritia est, aut quonam modo isti ex Sidicinis Campanisque victoriam pepererunt? huc atque illuc signa moveri ac modo in unum conferri, modo diduci videtis; opus quidem incipit nemo, cum iam circumdati vallo potuerimus esse.
于是他召集百人队长们说:“那是何等对战争的无知和懒散! 或者说,那些家伙到底是怎么从西迪基尼人和坎帕尼亚人手中夺取胜利的? 你们看到军旗在走来走去,一会儿聚集在一起,一会儿分散开来;然而,虽然我们本可以早已被壕沟围困,却没有任何人开始任何工事。
tum vero nos similes istorum simus, si diutius hic moremur, quam commodum sit.
如果我们在这里逗留的时间超过了有利的时机,那我们真的就和那些人一样愚蠢了。
§7.34.14agitedum, ite mecum, ut, dum lucis aliquid superest, quibus locis praesidia ponant, qua pateat hinc exitus, exploremus. ”
来吧,跟我来,趁着还有些光亮,我们去侦察一下他们在哪些地方部署了岗哨,从这里的出口又通往何处。
§7.34.15haec omnia sagulo gregali amictus centurionibus item manipularium militum habitu ductis, ne ducem circumire hostes notarent, perlustravit.
” 他身披普通士兵的短斗篷,并同样让百人队长们装扮成普通士兵同行,巡视了所有这些地方,以免敌人注意到有一位将领在周围活动。

词汇与语法注释

  1. §7.34.1magna prope clade — 副词 prope(几乎、差一点)修饰名词短语 magna clade(大灾难、大惨败)。整个短语意为“险些因一场大败”,暗示该场灾难最终得以避免。
  2. §7.34.2nec prius, quam ... non poterant — 关联句式 non priusquam(在……之前不……/直到……才……)的变体。在此处与直陈式未完成过去时(poterant)连用以强调实际发生的时间先后,且 quam 从句内部的否定词 non 进一步加强了语气:“直到军旗已经无法安全撤回时,他才发现……”。
  3. §7.34.3id morae Samnitibus est — morae 是目的/结果与格,与人称与格 Samnitibus 结合构成双重与格。代名词 id(指等待行军队伍降入谷底这件事)作主语,直译为“这件事作为萨姆奈特人的延误而存在”,即“这给萨姆奈特人造成了延误”。
  4. §7.34.5ne ... dederis — 否定副词 ne 与第二人称单数虚拟式完成时(dederis)结合,构成禁止命令句(“请不要给……”),表达一种委婉或断然的禁止。
  5. §7.34.13cum iam circumdati vallo potuerimus esse — 连词 cum 在此处表示让步或逆接(“虽然、即使”)。potuerimus 是 possum 的虚拟式完成时,表示过去本可能发生但实际未发生的事(反事实假设):“虽然我们本可以早已被壕沟围困(但实际上并没有)”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §7.34.1-7.34.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:7.34.1-7.34.15

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。