§7.14.1dictator quamquam rem bonam exemplo haud probabili actam censebat, tamen facturum, quod milites vellent, in se recepit Tulliumque secreto, quaenam haec res sit aut quo acta more, percunctatur.
独裁官虽然认为这件事情本身是好的,但因其开了一个不可取的先例,然而他还是承诺将满足士兵们的愿望,并私下询问图利乌斯,这究竟是怎么回事,或者是出于什么意图而为之。
§7.14.2Tullius magno opere a dictatore petere, ne se oblitum disciplinae militaris, ne sui neve imperatoriae maiestatis crederet; multitudini concitatae, quae ferme auctoribus similis esset, non subtraxisse se ducem, ne quis alius, quales mota creare multitudo soleret, existeret; §7.14.3nam se quidem nihil non arbitrio imperatoris acturum; illi quoque tamen videndum magno opere esse, ut exercitum in potestate haberet; differri non posse adeo concitatos animos; ipsos sibi locum ac tempus pugnandi sumpturos, si ab imperatore non detur.
图利乌斯极力恳求独裁官,不要认为他忘记了军纪、忘记了自己或统帅的威严;他之所以没有从激愤的群众(他们通常与煽动者相似)中退出,不当他们的领袖,是为了防止出现其他像骚乱的群众通常会推举出来的那种人;因为他自己绝不会做任何违背统帅意愿的事;然而,统帅也必须极其注意将军队控制在手中;如此激愤的情绪是无法拖延的;如果统帅不给,他们自己就会为自己选择战斗的时间和地点。
§7.14.4dum haec loquuntur, iumenta forte pascentia extra vallum Gallo abigenti duo milites Romani ademerunt.
正当他们谈论这些事时,两名罗马士兵从一个正企图赶走牲畜的高卢人手中,夺回了碰巧在壁垒外吃草的牲畜。
in eos saxa coniecta a Gallis, deinde ab Romana statione clamor ortus ac procursum utrimque est.
高卢人向他们投掷石块,接着罗马哨所发出呼喊,双方都冲了出来。
§7.14.5iamque haud procul iusto proelio res erat, ni celeriter diremptum certamen per centuriones esset.
要不是百人队长们迅速制止了冲突,局势差一点就演变成了一场正式的交战。
adfirmata certe eo casu Tulli apud dictatorem fides est; nec recipiente iam dilationem re in posterum diem edicitur acie pugnaturos.
无论如何,这次偶然事件证实了图利乌斯在独裁官那里的可信度;由于局势已不容再行拖延,遂宣布他们将在次日列阵作战。
§7.14.6dictator tamen, ut qui magis animis quam viribus fretus ad certamen descenderet, omnia circumspicere atque agitare coepit, ut arte aliqua terrorem hostibus incuteret.
然而,独裁官作为一个依靠士气多于依靠实力而投入战斗的人,开始观察和考虑一切,以便用某种计谋在敌军中引起恐慌。
sollerti animo rem novam excogitat, qua deinde multi nostri atque externi imperatores, nostra quoque quidam aetate, usi sunt.
他以巧妙的心思构想出了一个新奇的方法,后来我们国家的以及外国的许多统帅,甚至在我们这个时代的某些人,都曾使用过这一方法。
§7.14.7mulis strata detrahi iubet binisque tantum centunculis relictis agasones partim captivis partim aegrorum armis ornatos inponit.
他命令卸下骡子上的鞍具,仅留下两块小布,让马夫们骑在上面,并让他们一部分装备着俘虏的武器,一部分装备着病人的武器。
his fere mille effectis centum admiscet equites §7.14.8et nocte super castra in montes evadere ac silvis se occultare iubet neque inde ante moveri, quam ab se acceperint signum.
在凑齐了大约一千人之后,他又在其中混入了百名骑兵,并命令他们在夜间越过营地进入山中,藏身于森林之中,在接到他的信号之前不得从那里移动。
§7.14.9ipse, ubi inluxit, in radicibus montium extendere aciem coepit sedulo, ut adversus montes consisteret hostis.
他自己则在天亮时,故意在山脚下展开战线,好让敌人面对着大山列阵。
§7.14.10instructo vani terroris apparatu, qui quidem terror plus paene veris viribus profuit, primo credere duces Gallorum non descensuros in aequum Romanos; deinde, ubi degressos repente viderunt, et ipsi avidi certaminis in proelium ruunt, priusque pugna coepit, quam signum ab ducibus daretur.
当这一虚张声势的恐慌装置准备就绪时——这种恐慌所起到的作用甚至几乎超过了真正的战力——起初,高卢人的将领们相信罗马人不会走下平地;接着,当他们看到罗马人突然走下山来时,他们自己也渴望战斗,冲入战场,在将领们发出信号之前,战斗就已经开始了。